Xóa tình trạng Đảng bao biện làm thay

Hội nghị Trung ương 4 (khóa XI) của Đảng đã đặt ra một cách mạnh mẽ, thẳng thắn “những vấn đề cấp bách trong công tác xây dựng Đảng” để Đảng khắc phục những hạn chế, khiếm khuyết; hoàn thiện mình và tiếp tục đứng vững trước thử thách. Hơn bao giờ hết, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần được nhìn nhận một cách thấu đáo và có những chuyển biến mang tính căn cơ; phù hợp với quy luật vận động, phát triển. Đó cũng là nội dung xuyên suốt của hội thảo “Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng thể hiện trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI” do Trường Cán bộ TP.HCM tổ chức mới đây.

Việc gì cũng xin ý kiến cấp ủy (?)

Theo TS Nguyễn Việt Hùng, Trưởng khoa Xây dựng Đảng của Trường Cán bộ TP, phương thức lãnh đạo của Đảng hiện nay còn một số điểm “nghẽn” cần tháo gỡ. Trong đó, việc chưa cụ thể hóa được cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” chính là điểm nghẽn đầu tiên cần phải giải quyết.

Trong bài tham luận tại hội thảo, TS Hùng phân tích: “Việc Đảng quyết định quá nhiều vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước và hoạt động của các đoàn thể chính trị-xã hội dẫn đến tình trạng Đảng bao biện làm thay một cách thiếu sâu sát, thiếu chuyên nghiệp. Điều này làm cho vai trò của Nhà nước và các đoàn thể lu mờ, cũng là nguyên nhân làm cho hệ thống chính trị chưa thực sự đổi mới, chưa theo kịp những đòi hỏi của nền kinh tế thị trường XHCN…” .

Đồng ý với nhận định trên, ThS Tô Ngọc Ẩn, Trưởng khoa Xây dựng Đảng Trường Chính trị Long An, nói: “Có một số trường hợp việc gì cũng muốn “xin ý kiến” của cấp ủy Đảng, cho nên có những việc lẽ ra chính quyền hoặc MTTQ, các đoàn thể hoàn toàn có quyền, trách nhiệm và có khả năng giải quyết theo chức năng, nhiệm vụ của mình thì lại đùn đẩy cho Đảng ra các quyết sách”.

Theo TS Nguyễn Việt Hùng, cần thực hiện rộng rãi cơ chế thi tuyển các chức danh trong bộ máy nhà nước nhằm tránh hiện tượng chạy chức chạy quyền, vào Đảng với động cơ không trong sáng. Trong ảnh: Thi tuyển cán bộ công chức tại TP.HCM. Ảnh: HTD

Các ý kiến tại hội thảo cũng chỉ ra sự việc xảy ra gần đây là vụ Tiên Lãng (Hải Phòng) đã cho thấy nhiều vấn đề đáng lưu tâm, rõ nhất là sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng và quyền làm chủ của nhân dân đã không được xử lý một cách phù hợp.

Có công thì hưởng, có tội lại khó xử

Cũng theo TS Hùng, sự chồng chéo trong lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đối với hoạt động của Quốc hội (QH), Chính phủ và MTTQ Việt Nam cùng các đoàn thể chính trị-xã hội khác là một điểm nghẽn khác làm cho bộ máy của Đảng cồng kềnh, thiếu hiệu quả, sa vào sự vụ trong chỉ đạo điều hành, thiếu tầm chiến lược. “Đây cũng là nguyên nhân làm xuất hiện tình trạng quan liêu, bảo thủ, chậm chạp… không theo kịp tốc độ phát triển của kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập” - TS Hùng chỉ rõ.

Một điểm nghẽn khác: Việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách còn nhiều lỏng lẻo dẫn tới thực trạng không làm rõ và quy trách nhiệm cá nhân trong ra quyết định và tổ chức thực hiện. Điều ấy dẫn đến tình trạng có công thì hưởng, có tội thì không thể xử lý và biến tướng tai hại của nó là việc lấy quyền lực của tổ chức tạo thành quyền lực của cá nhân hoặc của một nhóm người có chức vụ, quyền hạn trong Đảng, trong tổ chức. “Đã có không ít trường hợp khi có ưu điểm thì được tổ chức ghi nhận nhưng khi có sai lầm, khuyết điểm thì đổ lỗi cho tổ chức…” - ThS Ẩn phân tích thêm.

Luật hóa để xóa chuyện nhập nhằng trách nhiệm

Tại hội thảo, nhiều nhà khoa học cho rằng để khắc phục ba điểm nghẽn trên thì cần phải thể chế hóa và đi đến luật hóa sự lãnh đạo của Đảng. Cụ thể, trong đó “phải phân định rõ chức năng lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước bao gồm cả QH, Chính phủ, các cơ quan tư pháp. Tránh tình trạng hiện nay QH chỉ làm nhiệm vụ thể chế hóa, hợp thức hóa các quyết định của Đảng” - TS Hùng đề xuất.

Ông Hùng cũng đưa ra nhiều đề xuất mạnh mẽ khác về việc luật hóa chế độ trách nhiệm của người đứng đầu để đảm bảo nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, khắc phục tình trạng “công thì giành, tội thì đổ lỗi cho tổ chức, tập thể cấp ủy”. Bên cạnh đó, Đảng cần phải đổi mới công tác cán bộ theo hướng trong Đảng đề cao bầu cử một cách dân chủ thật sự. Trong cơ quan nhà nước đề cao chế độ thi tuyển các chức danh trong bộ máy. Nên bỏ quy định cán bộ chủ chốt của bộ máy nhà nước bắt buộc phải là đảng viên nhằm tránh hiện tượng chạy chức, chạy quyền và vào Đảng với động cơ không trong sáng, vụ lợi cá nhân.

Ý kiến của nhiều nhà khoa học tại hội thảo cũng cho rằng chỉ khi nào Đảng ta thực sự quyết tâm và huy động được sức mạnh và trí tuệ của nhân dân cùng tham gia vào xây dựng, chỉnh đốn Đảng thì lúc đó mới thành công được. Sự lãnh đạo của Đảng cần phải lấy lợi ích của dân là điều trước tiên, trên hết và xuyên suốt để đổi mới.

MINH CƯỜNG