Theo lộ trình, cho tới năm 2016, các nhà tài trợ quốc tế sẽ giảm dần vốn ưu đãi ODA để chuyển cho các nước nghèo hơn. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của nhiều tổ chức phi chính phủ (NGO) vốn lâu nay hoạt động dựa trên khá nhiều nguồn tài chính quốc tế.
Vậy các NGO tới đây cần làm gì để gây quỹ hoạt động từ chính các nguồn trong nước? Tìm lời giải cho vấn đề này, Viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trưởng (iSEE) và Viện Xã hội học thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam đã có cuộc nghiên cứu "nhận thức về từ thiện và đóng góp từ thiện của người dân". Kết quả được công bố ngày 5-11.
Theo kết quả nghiên cứu này, hiểu biết của dân chúng về NGO khá mờ nhạt, với 75% người được hỏi trả lời là "không nghe nói gì". Số còn lại "có biết" thì nhiều người cho rằng NGO đồng nghĩa với "tổ chức nước ngoài". Hiểu biết của họ cũng biểu lộ thái độ hoài nghi, kiểu như "phi chính phủ thì lấy tiền đâu ra mà hoạt động" hay "có ý đồ gì đó". Nhìn chung người dân có xu hướng coi cơ quan nhà nước đáng tin cậy hơn và "cảnh giác" với hoạt động của các NGO.
Về các hoạt động từ thiện do NGO tổ chức, trong số người biết tới chỉ có 28% tỏ ra tin tưởng và chỉ 27% thực sự muốn tham gia các hoạt động này. Các tỉ lệ này ở thành thị cao hơn vùng nông thôn. Có tới 85% người được hỏi cho rằng hoạt động từ thiện là "quan trọng" và "rất quan trọng". Song đa số chỉ hiểu từ thiện theo nghĩa hẹp, là cứu trợ nhân đạo, hướng tới sự giúp đỡ tạm thời cho người có hoàn cảnh khó khăn. Còn các hình thức khác hướng tới thay đổi dài hạn như bảo vệ môi trường, chống tham nhũng, bảo vệ quyền của nhóm yếu thế, tăng cường sự tham gia của người dân trong quản trị xã hội... thì hầu như không nằm trong khái niệm từ thiện của người dân.
Nghiên cứu cũng cho thấy còn nhiều cơ hội để các NGO tiếp cận nguồn lực từ phía người dân. Biểu hiện khá rõ là hầu hết các khoản đóng góp từ thiện của người dân được thực hiện thông qua chính quyền, MTTQ nhưng ở đâu đó vẫn có sự hoài nghi về tính minh bạch và khả năng quản lý các loại hình từ thiện qua các kênh này. Với thực tế ấy, nếu các NGO đổi mới cách thức tiếp cận tới người dân, để họ hiểu hơn giá trị tốt đẹp của chính mình thì vẫn có thể huy động các nguồn lực xã hội vào hoạt động.
Chia sẻ kinh nghiệm của mình, anh Lê Thế Nhân, Giám đốc Trung tâm Phát triển cộng đồng và Công tác xã hội (Codes) - một NGO mới ra đời ở Huế ba năm nay, nói: "Ta không nên nghĩ người nghèo thì không có khả năng làm từ thiện. Cũng đừng nghĩ doanh nhân khi làm từ thiện thì đều muốn đưa logo của mình lên. Ngược lại, rất nhiều người chỉ quan tâm là làm thế nào đồng tiền của họ được sử dụng đúng, hiệu quả, không thất thoát mà thôi".
NGHĨA NHÂN
