Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo gồm 36 điều, trong đó, giữ nguyên 01 điều của Luật Luật sư hiện hành (nguyên tắc hành nghề luật sư); sửa đổi, bổ sung 91 điều (sửa đổi, bổ sung và gộp còn 35 điều); lược bỏ 2 điều (Điều 59, 67).
Ký hợp đồng pháp lý trong trường hợp cấp bách
Dự luật sửa đổi tiếp tục dành một điều để quy định về việc cung cấp dịch vụ pháp lý của luật sư.
Theo đó, Luật sư, tổ chức hành nghề luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý có thu thù lao theo hợp đồng dịch vụ pháp lý ký với khách hàng. Hợp đồng dịch vụ pháp lý phải được lập thành văn bản và được ký trước khi luật sư, tổ chức hành nghề luật sư thực hiện dịch vụ.
Tuy nhiên, trong trường hợp cấp bách để bảo vệ quyền lợi của khách hàng thì có thể thỏa thuận bằng lời nói nhưng phải được lập thành văn bản trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày tiếp nhận vụ việc. Đây là một điểm mới so với quy định hiện hành.
Gửi ý kiến về Bộ Tư pháp với nội dung này, Công ty Luật TNHH Kim & Chan cho rằng việc quy định ký hợp đồng dịch vụ pháp lý trong trường hợp cấp bách có thể gây hậu quả pháp lý. Nếu hợp đồng dịch vụ pháp lý được ký sau 5 ngày làm việc có thể phát sinh tranh cãi về việc hợp đồng đó có bị coi là trái luật, bị xem vô hiệu hay chỉ bị xem là vi phạm thủ tục. Ngoài ra, hậu quả pháp lý tương ứng, bao gồm khả năng bị xử phạt vi phạm hành chính cũng chưa được quy định rõ ràng.
Các phương thức thanh toán thù lao
Bên cạnh hình thức hợp đồng, dự thảo quy định thù lao của vụ việc được tính theo một hoặc các phương thức sau đây: (i) Giờ làm việc của luật sư; (ii) Mức thù lao trọn gói; (iii) Mức thù lao tính theo tỷ lệ phần trăm của giá trị vụ việc; (iv) Hợp đồng thường xuyên với mức thù lao cố định.
Ngoài thù lao quy định như trên, luật sư, tổ chức hành nghề luật sư được thanh toán chi phí đi lại, lưu trú và các chi phí thực tế, hợp lý khác cho việc thực hiện dịch vụ pháp lý theo thỏa thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý.
Cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp có quyền quyết định một bên phải chi trả toàn bộ hoặc một phần thù lao và chi phí hợp lý để thuê luật sư theo yêu cầu của bên kia.
Theo hồ sơ thẩm định của Bộ Tư pháp, góp ý cho những nội dung nêu trên, có ý kiến đề nghị quy định việc ký hợp đồng dịch vụ pháp lý chỉ áp dụng nếu khách hàng của luật sư/hãng luật là cá nhân, không áp dụng nếu khách hàng của luật sư/hãng luật là tổ chức/pháp nhân do họ có kinh nghiệm tự bảo vệ và tiềm lực tài chính.
Giải trình về vấn đề này, Bộ Tư pháp cho rằng việc ký hợp đồng dịch vụ pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng, không có tiêu chí xác định và phân biệt tiềm lực tài chính giữa cá nhân và tổ chức là khách hàng. Do đó, quy định như dự thảo Luật là phù hợp.
Cũng về nội dung này, Đoàn LS Đồng Nai đề nghị tăng mức thù lao của luật sư tiệm cận với giá thị trường. Giải trình, Bộ Tư pháp xác định nội dung này không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Luật sư, sẽ được nghiên cứu, đề xuất và tiếp thu trong quá trình xây dựng Thông tư liên tịch với Bộ Tài chính về thù lao luật sư.
Trong khi đó, Bộ Tài chính, Đoàn Luật sư TP.HCM, Công ty luật Bizlink có ý kiến đề nghị ghi nhận quyền của các bên được tự do thỏa thuận phương thức tính thù lao. Đối phương thức "Hợp đồng thường xuyên với mức thù lao cố định", đề nghị sửa đổi thành "Hợp đồng thường xuyên với mức thù lao do các bên thỏa thuận".
Ngoài ra, với các chi phí khác, đề nghị hoàn thiện theo hướng luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và bên liên quan có thể thỏa thuận cụ thể về bên chi trả, các khoản chi phí khác hợp lý phục vụ việc thực hiện dịch vụ tại hợp đồng dịch vụ pháp lý.
Ngoài ra, liên quan đến khoản 5 Điều 18 dự thảo Luật về biện pháp nhằm hạn chế việc lợi dụng để kiện tụng không có căn cứ, đề xuất việc buộc một bên chi trả thù lao, chi phí thuê luật sư cho bên kia chỉ thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan và chỉ xem xét đối với khoản chi phí thực tế, hợp lý, hợp lệ, hợp pháp và phù hợp với tính chất, mức độ phức tạp của vụ việc.
Nhiều sửa đổi nhằm phát triển thị trường dịch vụ pháp lý
Để xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, dự thảo Luật bổ sung khái niệm về dịch vụ pháp lý, bao gồm: tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, tư vấn pháp luật và các dịch vụ pháp lý khác.
Trên cơ sở đó, dự thảo Luật cũng quy định nghiêm cấm cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện hành nghề luật sư quảng bá, giới thiệu, sử dụng tên gọi gây nhầm lẫn, mạo danh luật sư, tổ chức hành nghề luật sư; cung cấp dịch vụ pháp lý có thu thù lao dưới bất kỳ hình thức nào. Cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi thuộc trường hợp này bị buộc chấm dứt hành vi vi phạm, bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định.
Bên cạnh đó, để thúc đẩy thị trường dịch vụ pháp lý, dự thảo Luật bổ sung một số quyền của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư để làm cơ sở cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức sử dụng dịch vụ của luật sư như:
(i) Tổ chức hành nghề luật sư được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý thường xuyên hoặc theo vụ việc cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước; tham gia thẩm định pháp lý đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công đặc biệt theo pháp luật đầu tư công hoặc dự án khác có tác động lớn đến kinh tế, xã hội khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền;
(ii) Luật sư được đại diện cho khách hàng tham gia tố tụng hoặc các công việc ngoài tố tụng; tham gia giải quyết tranh chấp với tư cách hòa giải viên, trọng tài viên hoặc tham gia xử lý phục hồi, phá sản doanh nghiệp với tư cách quản tài viên theo quy định của pháp luật;
(iii) Luật sư nước ngoài được pháp luật bảo đảm quyền hành nghề, được chuyển thu nhập từ hoạt động hành nghề ra nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam, các quyền khác theo quy định của pháp luật.
