Giá dầu tăng, vì sao vàng mất vị thế 'hầm trú ẩn' an toàn?

Khi Mỹ khởi động cuộc chiến với Iran tại Trung Đông, giới đầu tư kỳ vọng giá vàng sẽ có những mức tăng lịch sử. Nhưng trái ngược với điều đó, giá vàng hiện tại lại lên xuống khó đoán, thậm chí có thời điểm lao dốc mạnh.

Biến động kỳ lạ

Kim loại quý này đã đạt mức cao nhất mọi thời đại ở mức 5.600 USD/ounce, tương đương 179 triệu đồng/lượng vào cuối tháng 1-2026. Tuy nhiên, trong suốt cuộc chiến tại Iran, giá vàng đã không tiếp tục tăng bất chấp sự bất ổn của thị trường, mà nhanh chóng rớt xuống vùng giá 4.000 USD.

Mới đây nhất, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi đề nghị phản hồi của Tehran là hoàn toàn không thể chấp nhận được.

Theo tờ Wall Street Journal, Iran đã từ chối tháo dỡ các cơ sở hạt nhân hoặc đình chỉ làm giàu uranium trong vòng 20 năm. Tuy nhiên, Iran có đề nghị mở cửa trở lại dần dần eo biển Hormuz và chấm dứt xung đột. Nước này cũng đồng ý pha loãng một phần lượng uranium đã làm giàu ở mức độ cao và chuyển số còn lại đến một quốc gia thứ ba. Nhưng bấy nhiêu vẫn là chưa đủ đối với Washington.

Tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới vẫn chưa thể thông sau thông tin này, khiến giá dầu thô toàn cầu tăng lên hơn 100 USD/thùng. Giá vàng cũng biến động theo viễn cảnh hòa bình vẫn chưa lập lại tại Trung Đông. Tính đến ngày 13-5, giá vàng đang giao dịch ở mức 4.700 USD/ounce, tương đương 150 triệu đồng/lượng.

Theo giới phân tích, giá dầu tăng đang tạo nên áp lực cho vàng vì giá dầu cao hơn làm gia tăng lo ngại về lạm phát. Khi lạm phát có xu hướng duy trì ở mức cao, các ngân hàng trung ương thường có khuynh hướng giữ lãi suất ở mức thắt chặt. Đây là tin xấu đối với vàng. Kim loại này không sinh lãi, vì vậy nó trở nên kém hấp dẫn hơn khi lãi suất duy trì ở mức cao và nhà đầu tư có thể kiếm lời nhiều hơn từ các tài sản khác.

Các chuyên gia phân tích UBS Global Wealth Management giải thích vàng đóng vai trò là công cụ phòng vệ trước tác động rộng lớn của các xung đột hơn là trước các mối đe dọa trực tiếp từ chiến tranh. Nhưng giá vàng hiện đang giảm vì nhà đầu tư tìm kiếm thanh khoản hoặc chuyển hướng sang các tài sản năng lượng. Đây là nghịch lý cú sốc dầu mỏ.

Giá dầu tăng tạo ra lạm phát năng lượng đang củng cố sức mạnh cho đồng USD và lãi suất. Điều này trực tiếp chống lại vàng, một tài sản chống lạm phát lẽ ra phải được hưởng lợi.

Ngân hàng Commerzbank cũng nhận định giá vàng đã không được hưởng lợi từ sự bất ổn do cuộc chiến Iran gây ra, ngược lại đang giao dịch ở mức thấp hơn so với trước khi chiến tranh bắt đầu.

Nguyên nhân là do giá dầu tăng đang đẩy lạm phát lên cao. Khi lạm phát tăng, khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất sẽ thấp đi. Nếu các nhà đầu tư kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao, vàng sẽ kém hấp dẫn hơn vì nó không trả lãi, trong khi các hình thức đầu tư khác thì có.

Khi lãi suất không giảm càng củng cố vị thế sức mạnh của đồng USD. Vàng được giao dịch bằng USD và khi đồng USD mạnh lên, vàng trở nên đắt hơn đối với những người mua sử dụng các loại tiền tệ khác. Kết quả là nhu cầu từ những người mua này giảm xuống, kéo giá vàng đi xuống.

Theo chuyên gia tài chính Trần Đình Phương, vàng bước vào cuộc khủng hoảng hiện tại sau một đợt tăng giá mạnh mẽ 65% trong năm 2025. Điều này hạn chế khả năng thu hút thêm dòng vốn trú ẩn mới. Thay vào đó, các nhà đầu tư đã tận dụng sự biến động để chốt lời và giảm tỷ trọng.

Sự bất định

Các chuyên gia Ngân hàng TD Securities nhận định một thỏa thuận hòa bình tiềm năng tại khu vực Trung Đông sẽ khiến giá vàng tăng, nhưng đà tăng rất dễ bị đảo ngược khi Mỹ và Iran chưa tìm thấy điểm chung.

Theo PGS.TS Võ Đình Trí, Trường IPAG Business School Paris (Pháp), vàng vốn được coi là hầm trú ẩn an toàn nhưng thực tế biến động mạnh trong thời gian qua đã đập tan ảo tưởng này. Vào cuối tháng 1-2026, giá vàng đạt đỉnh kỷ lục nhưng sau đó giảm ngay khi xung đột Trung Đông bùng phát.

Dù vẫn ở mức cao so với lịch sử nhờ quá trình tài chính hóa, sự bùng nổ của các công cụ phái sinh và quỹ ETF đã biến vàng thành đối tượng đầu cơ thay vì chỉ là nơi lưu giữ giá trị.

Nghiên cứu cho thấy vàng từng là nơi trú ẩn tốt trong các cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 hay 2011 vốn xuất phát từ hệ thống ngân hàng và tín dụng. Tuy nhiên, cú sốc hiện nay bắt nguồn từ năng lượng do gián đoạn nguồn cung dầu mỏ vốn mang tính chất khác biệt.

Trong các cuộc khủng hoảng, tài sản rủi ro bị bán tháo nhưng vàng không còn là hầm trú ẩn bất khả xâm phạm mà bắt đầu hấp thụ biến động từ cả thị trường chứng khoán lẫn năng lượng.

Sự lao dốc của giá vàng khi chiến tranh xảy ra đến từ nhiều nguyên nhân. Các nhà đầu tư lớn buộc phải bán vàng để bù lỗ cho các danh mục khác hoặc đáp ứng lệnh gọi ký quỹ. Đồng thời, khi đối mặt với khủng hoảng trầm trọng, nền công nghiệp toàn cầu ưu tiên dầu mỏ hơn là vàng vì giá trị nội tại và nhu cầu thực tế của dầu cao hơn.

Việc vàng bị tài chính hóa quá mức khiến giá trị của nó phụ thuộc vào dòng vốn đầu cơ thay vì cung cầu vật chất, làm tăng rủi ro bị ảnh hưởng bởi những cú sốc chung của thị trường tài chính toàn cầu.

Hội đồng vàng thế giới (WGC) cũng nhận định nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương tiếp tục đóng vai trò trọng yếu trên thị trường kim loại quý, nhưng phân khúc này đang trở nên biến động hơn. Cuộc chiến đang diễn ra tại Trung Đông đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là thị trường năng lượng, làm gia tăng áp lực lạm phát và buộc một số quốc gia phải tiền tệ hóa dự trữ vàng để bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc địa chính trị.

Các chuyên gia từ HSBC tin rằng hướng đi ngắn hạn của vàng phụ thuộc vào quá trình hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông, việc mở cửa lại eo biển Hormuz và sự ổn định của giá dầu. Những điều kiện này sẽ giúp giảm bớt áp lực tài chính và nỗi lo lạm phát, củng cố vị thế tăng giá của vàng trong trung và dài hạn.

Hàng loạt giải pháp 'hạ nhiệt' lạm phát, ổn định giá cả hàng hóa