Sở TN&MT TP.HCM là một trong những đơn vị đi đầu trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn về SXSH. Thuật ngữ SXSH lần đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam vào năm 1995. Đến nay, khái niệm này đã được nhiều người biết đến. Việc hiểu và nắm rõ phương pháp luận này là yếu tố then chốt giúp cho công tác triển khai thực hiện SXSH tốt hơn. Đặc biệt vấn đề quảng bá rộng rãi là một trong những mục tiêu quan trọng trong Chiến lược SXSH trong công nghiệp đến năm 2020. Dưới đây là một số kiến thức cơ bản hướng dẫn để mỗi doanh nghiệp có thể áp dụng theo tình hình cụ thể do Sở TN&MT giới thiệu.
SXSH giúp kiểm soát ô nhiễm
Mục tiêu của SXSH là tránh ô nhiễm bằng cách sử dụng tài nguyên, nguyên vật liệu và năng lượng hiệu quả nhất. Để đạt được điều này, chúng ta cần phải phân tích đến hệ thống trình tự vận hành, thiết bị sản xuất… Trước đây kỹ thuật được sử dụng nhiều là phương pháp xử lý cuối đường ống. Cách này giúp giảm tải lượng ô nhiễm nhưng không tái sử dụng phần nguyên vật liệu đã mất. Do đó, doanh nghiệp phải chi một số tiền không nhỏ để xử lý nên kéo theo làm tăng chi phí sản xuất. Tuy nhiên, SXSH sẽ cải thiện được nhược điểm này. Song song đó là việc giảm thiểu chất thải và phòng ngừa ô nhiễm.
Nước dơ chảy tràn lan gây ô nhiễm môi trường. Ảnh: NGỌC CHÂU
SXSH không chỉ đơn giản là thay đổi thiết bị mà còn nhiều vấn đề khác như cách vận hành, quản lý của một doanh nghiệp. Các giải pháp có thể được chia thành từng nhóm như giảm chất thải tại nguồn, tuần hoàn, cải tiến sản phẩm. Về cơ bản, giảm chất thải tại nguồn trong SXSH là tìm hiểu tận gốc nguồn ô nhiễm. Trong đó, quản lý nội vi là giải pháp đơn giản. Nó không đòi hỏi chi phí đầu tư và có thể thực hiện được. Cách này đề cập đến việc chúng ta có thể thực hiện ngay như khắc phục các điểm rò rỉ, đóng van nước hay tắt thiết bị khi không sử dụng. Mặc dù chúng rất đơn giản nhưng không phải cơ sở sản xuất nào cũng thực hiện hiệu quả. Mặt khác, doanh nghiệp cần gia tăng kiểm soát, đảm bảo điều kiện sản xuất, quá trình hoạt động, tối ưu hóa tiêu thụ nguyên liệu, phát sinh chất thải… Các thông số như nhiệt độ, thời gian, áp suất, pH, tốc độ... cần được giám sát, duy trì càng gần với điều kiện tối ưu càng tốt. SXSH còn bao hàm vấn đề thay đổi, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường. Những nguyên liệu có chất lượng tốt luôn được khuyến khích sử dụng để đạt hiệu suất cao hơn.
Đầu tư đúng mang lại hiệu quả cao
Ở một số nơi, việc sử dụng máy móc, thiết bị không phù hợp hoặc quá cũ vẫn tồn tại khá nhiều. Trong quá trình vận hành, chúng làm hao tổn nhiều nhiên liệu, gây tổn thất, hao phí cho doanh nghiệp và ô nhiễm môi trường. Vì vậy, việc cải tiến thiết bị như điều chỉnh tốc độ máy; tối ưu kích thước kho chứa; bảo tồn bề mặt nóng, lạnh; thiết kế, cải thiện các bộ phận cần thiết trong thiết bị… là những vấn đề chúng ta nên lưu tâm tới. Mặt khác, nếu có điều kiện thì chủ cơ sở sản xuất nên áp dụng công nghệ sản xuất mới, lắp đặt các thiết bị hiện đại, hoạt động tối ưu hơn. Mặc dù giải pháp này yêu cầu chi phí đầu tư cao nhưng đổi lại chúng ta tiết kiệm được chi phí sản xuất, giảm những hao tổn không cần thiết.
Nhiều đơn vị sản xuất hiện nay áp dụng hiệu quả mô hình tận thu, tái sử dụng tại chỗ bằng việc thu thập chất thải. Sau đó chúng sẽ được sử dụng lại cho quá trình sản xuất. Đó cũng là một giải pháp hay có thể áp dụng và nhân rộng mô hình. Mặt khác, cải thiện chất lượng sản phẩm cũng là một ý tưởng cơ bản của SXSH. Chúng ta có thể xem xét lại hàng hóa và các yêu cầu của nó. Ví dụ, với một số sản phẩm, nhà sản xuất có thể thay thế một nắp đậy bằng kim loại bằng chất liệu nhựa. Đó là một giải pháp rất tốt để bảo vệ môi trường. Song song đó, cải tiến bao bì cũng là vấn đề quan trọng. Chẳng hạn như chúng ta có thể sử dụng bìa carton thay cho các loại thùng xốp.
SXSH có ý nghĩa đối với tất cả cơ sở công nghiệp có quy mô khác nhau. Lợi ích của phương pháp này là cải thiện hiệu suất sản xuất; sử dụng nguyên liệu, nước, năng lượng có hiệu quả hơn; tái sử dụng phần bán thành phẩm có giá trị; giảm ô nhiễm; giảm chi phí xử lý, thải bỏ các chất thải rắn, nước thải, khí thải… Đặc biệt, hình ảnh doanh nghiệp; sức khỏe nghề nghiệp, sự an toàn của nhân viên được cải thiện tốt hơn. Nhờ các chương trình hướng dẫn đúng đắn, đến nay, hầu hết các doanh nghiệp đều có tiềm năng giảm lượng nguyên nhiên liệu tiêu thụ 10%-15%. (Còn tiếp, bài 2: Sản xuất sạch hơn trong chế biến thủy sản).
| Nhằm giúp doanh nghiệp giảm thiểu ô nhiễm từ nguồn; giảm chi phí sản xuất, phát sinh chất thải; cải thiện, bảo vệ môi trường, hằng năm Sở TN&MT TP.HCM tổ chức các khóa tập huấn miễn phí. Trong năm 2011, khóa “Tập huấn sản xuất sạch hơn cho cán bộ kỹ thuật các doanh nghiệp ở TP.HCM” diễn ra trong hai ngày 7 và 8-7. Đây là hoạt động bổ ích, nhận được sự tham gia, hưởng ứng nhiệt tình của các đơn vị sản xuất kinh doanh. |
NGỌC CHÂU (tổng hợp)
