Hạ tầng giao thông bứt tốc, tạo cú hích cho kỷ nguyên phát triển mới

Xác định giao thông là “mạch máu của nền kinh tế”, nhiều năm qua Đảng, Chính phủ luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực này. Trong bối cảnh nhu cầu phát triển ngày càng lớn, yêu cầu kết nối vùng, liên vùng ngày càng cao, đầu tư hạ tầng giao thông được xem là một trong những đột phá chiến lược.

Thực hiện chủ trương đó, giai đoạn 2021-2025, Bộ Xây dựng đã tập trung nguồn lực rất lớn, đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm. Thay vì đầu tư dàn trải, nhiều dự án được rà soát, cắt giảm để dồn vốn cho các công trình trọng điểm, có tính lan tỏa cao. Kết quả là hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn được khởi công, hoàn thành, tạo nên bước chuyển rõ nét cho hệ thống kết cấu hạ tầng quốc gia.

Mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc về đích

Theo Bộ Xây dựng, trong nhiệm kỳ 2021-2025, điểm nổi bật nhất là sự tập trung cho hệ thống đường bộ cao tốc. Cách tiếp cận mới được thể hiện rõ qua việc ưu tiên nguồn lực, đẩy nhanh thủ tục, tổ chức thi công đồng loạt trên nhiều công trường, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ dự án.

Trong 5 năm qua, Bộ Xây dựng đã khởi công 84 dự án và khánh thành 98 dự án giao thông. Riêng năm 2025, có 15 dự án được khởi công và 38 dự án được khánh thành, số lượng cao gấp 4 lần so với năm 2024. Phần lớn các dự án này thuộc lĩnh vực đường bộ, đặc biệt là cao tốc.

Đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345 km tuyến chính đường bộ cao tốc và 1.701 km đường bộ ven biển. Đây là bước tiến rất lớn so với giai đoạn trước, thể hiện rõ kết quả của phong trào thi đua “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc” và việc huy động tổng lực cho các dự án then chốt.

Tính riêng trong năm 2025, đã hoàn thành 1.491 km đường bộ cao tốc, 456 km đường quốc lộ và 251 km đường ven biển. Đáng chú ý, cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã được thông xe toàn tuyến từ Cao Bằng đến Cà Mau. Song song đó, nhiều tuyến cao tốc mới tiếp tục được triển khai như Cà Mau - Cái Nước, Tân Phú - Bảo Lộc, Quy Nhơn - Pleiku, cùng các trục giao thông quan trọng như tuyến Đất Mũi - Cảng Hòn Khoai.

Đường sắt từng bước được “đánh thức”

Cùng với đường bộ, lĩnh vực đường sắt cũng ghi nhận những chuyển động đáng chú ý. Trong nước, Bộ Xây dựng vừa khởi công dự án thành phần 1 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; khởi công tuyến số 5 đường sắt đô thị Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc tại Hà Nội; triển khai tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Bên cạnh đó, dự án cầu đường sắt Cẩm Lý Km24+134 tuyến Kép – Hạ Long đã được khởi công, cùng nhiều dự án cải tạo, nâng cấp đường sắt trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021-2025.

Một điểm nhấn quan trọng là việc tháo gỡ khó khăn, đưa vào khai thác các tuyến đường sắt đô thị. Ba tuyến gồm Bến Thành - Suối Tiên, Cát Linh - Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn - ga Hà Nội. Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM đoạn Vinh - Nha Trang và Nha Trang - Sài Gòn cũng cơ bản hoàn thành.

Bước tiến vượt bậc về tư duy và tổ chức thực hiện

Ở lĩnh vực hàng không, nhiều công trình quan trọng được hoàn thành và đưa vào khai thác. Nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất đi vào vận hành, góp phần giảm ùn tắc cho cửa ngõ hàng không lớn nhất cả nước. Nhà ga hành khách quốc tế T2 sân bay Nội Bài được mở rộng, nâng cao năng lực phục vụ.

Đặc biệt, tại sân bay Long Thành, nhiều hạng mục giai đoạn 1 đã hoàn thành. Ngày 19-12, sân bay này đã đón các chuyến bay kỹ thuật đầu tiên.

Tổng công suất khai thác của các trung tâm đầu mối hàng không cả nước tăng từ 92,4 triệu hành khách/năm (năm 2020) lên khoảng 155 triệu hành khách/năm vào năm 2025, tăng khoảng 1,6 lần.

Ở lĩnh vực đường thủy và hàng hải, Bộ Xây dựng đã hoàn thành đầu tư và đưa vào khai thác các bến số 3, 4, 5, 6 tại Cảng biển Lạch Huyện (Hải Phòng). Đồng thời, các dự án cảng Hòn Khoai và Bãi Gốc được khởi công vào dịp 19-8, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đến nay, năng lực hệ thống cảng biển đạt khoảng 900 triệu tấn/năm, tăng gần 1,3 lần so với mức 730 triệu tấn/năm của năm 2020. Con số này góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế biển.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trong giai đoạn 2021-2025, với vai trò kiến tạo và điều hành quyết liệt trong bối cảnh nhiều khó khăn chưa từng có, Chính phủ đã khẳng định bước tiến vượt bậc trong tư duy, tổ chức và hiệu quả điều hành. Nhiệm vụ xây dựng kết cấu hạ tầng được triển khai toàn diện và đạt nhiều kết quả nổi bật.

Nhiều dự án vượt tiến độ, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững. Các kết quả này góp phần đưa tăng trưởng kinh tế cả nước đạt trên 8% trong năm 2025 và tạo tiền đề cho tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo. Riêng ngành xây dựng đạt mức tăng trên 9%, đóng góp khoảng 1,96 điểm % vào tăng trưởng GDP cả nước.

Thủ tướng: Hạ tầng chiến lược là nền tảng cho kỷ nguyên mới

Trong lễ khởi công các dự án vào dịp 19-12, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết việc khởi công và đặt những viên gạch đầu tiên cho các công trình của tương lai thể hiện tầm nhìn dài hạn. Trong đó có siêu dự án sân bay Gia Bình; các công trình vươn ra biển lớn như cảng Hòn Khoai, khu đô thị Cần Giờ; các dự án đường sắt đô thị, đường sắt kết nối quốc tế và chuẩn bị xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Theo Thủ tướng, đây là những tiền đề quan trọng để hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời là những mắt xích quan trọng góp phần xây dựng Việt Nam hòa bình, ổn định, hội nhập, phát triển bền vững.

Thêm những dự án đặt nền móng cho tương lai

Không chỉ tập trung cho hiện tại, trong nhiệm kỳ qua, ngành xây dựng và giao thông đã vạch ra hướng đi cho giai đoạn mới. Hệ thống quy hoạch về đường bộ, đường sắt, hàng không, đường thủy và hàng hải được hoàn thiện, làm cơ sở cho việc triển khai các dự án lớn trong tương lai.

Nhiều “viên gạch” quan trọng đã và đang được đặt xuống, như dự án sân bay Gia Bình, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM và nhiều địa phương khác.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đường sắt phối hợp với các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đến nay, 12/15 địa phương khởi công khu tái định cư vào dịp 19-8.

Ngành điện lực cũng đã rà soát toàn bộ các điểm giao chéo, lập phương án sơ bộ di dời các công trình điện bị ảnh hưởng. Song song đó, Ban Quản lý dự án Đường sắt đang lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Sau khi có quyết định về hướng tuyến, vị trí ga và depot, công tác giải phóng mặt bằng sẽ được triển khai đồng loạt.

Cùng với quá trình chuẩn bị trên và bối cảnh thay đổi, ngày 27-6, Quốc hội đã chấp thuận bổ sung hình thức đầu tư PPP và đầu tư kinh doanh cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, bên cạnh hình thức đầu tư công. Chính phủ giao Bộ Xây dựng lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp, phấn đấu khởi công dự án vào cuối năm 2026.

Với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, dự án thành phần 2, đầu tư xây dựng tuyến chính, đang được chuẩn bị để hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi vào tháng 6-2026 và phê duyệt dự án vào tháng 7-2026. Dự kiến, tuyến sẽ được thi công từ cuối năm 2026 đến năm 2030.

Thêm vào đó, sân bay Long Thành tiếp tục là điểm nhấn lớn trong thời gian tới. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, dự án đang bước vào giai đoạn lắp đặt các hệ thống quản lý, dự kiến chạy thử và kết nối đồng bộ vào tháng 6-2026 để đưa vào vận hành khai thác thương mại.

Ở phía Bắc, sân bay Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, vừa được Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư. Sân bay được quy hoạch hai cặp đường cất hạ cánh song song, bảo đảm khai thác độc lập. Giai đoạn đến năm 2030, dự án xây dựng khoảng 83 vị trí đỗ; đến năm 2050 mở rộng lên khoảng 123 vị trí. Dự án được kỳ vọng giảm tải cho sân bay Nội Bài và mở ra không gian phát triển mới cho khu vực phía Đông và Đông Bắc Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác sẽ tiếp tục khởi công các dự án metro, đường sắt địa phương và các cảng biển trung chuyển quốc tế.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, trong thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm kiến tạo, đồng hành và bảo đảm điều kiện thuận lợi nhất để các dự án được triển khai đồng bộ, hiệu quả và đúng tiến độ.

“Mục tiêu là đạt 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030, hoàn thành tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, phát triển các cảng biển, cảng hàng không lớn và từng bước triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới…”- ông Trần Hồng Minh cho hay.