51 năm sau ngày đất nước thống nhất, TP.HCM vẫn tiên phong thử nghiệm các cơ chế, mô hình mới, chủ động triển khai hiệu quả những bản quy hoạch đô thị mới xứng tầm hơn. Trong đó, quy hoạch và phát triển đô thị của TP.HCM đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật.
TP cùng những điển hình trong quy hoạch
Giai đoạn trước Đổi mới (1976-1985), TP khi đó vừa trải qua 30 năm chiến tranh lại phải đối phó với hai cuộc chiến tranh biên giới. Nền kinh tế lúc này đang vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp và chủ yếu dựa vào viện trợ.
Giai đoạn đầu Đổi mới (1986-1995), cùng với cả nước, TP.HCM bước vào công cuộc đổi mới, hội nhập kinh tế quốc tế. Bản Quy hoạch chung TP.HCM năm 1993 là kim chỉ nam cho sự phát triển của TP. Từ đây, nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất được lập ra làm đầu tàu kéo nền kinh tế TP vươn lên.
Điển hình là hai khu chế xuất Tân Thuận và Linh Trung đánh dấu bước chuyển mình sang giai đoạn thu hút đầu tư và hội nhập quốc tế, tạo đà cho sự phát triển mạnh mẽ của hàng loạt khu công nghiệp - khu chế xuất trên toàn địa bàn TP.HCM và các tỉnh lân cận.
Đến giai đoạn 1996-2010, TP.HCM có hai lần điều chỉnh quy hoạch chung. Năm 1998, Thủ tướng phê duyệt Quy hoạch chung đến năm 2010, chọn hướng phát triển chính là đông bắc (Thủ Đức), các hướng phụ là nam, đông nam (Nhà Bè, Bình Chánh, Cần Giờ) và bắc, tây bắc (Củ Chi, Hóc Môn).
Năm 2010, TP.HCM tiếp tục điều chỉnh quy hoạch đến năm 2025 với hai hướng phát triển chính là đông và nam, còn tây - bắc và tây, tây - nam là hướng phụ. Từ đây, TP chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển các ngành công nghiệp chủ lực, trung tâm dịch vụ chất lượng cao.
Đây là thời kỳ bùng nổ đầu tư xây dựng. Đô thị được mở rộng xuống phía nam với Phú Mỹ Hưng - đô thị kiểu mẫu đầu tiên của quốc gia. Nơi đây gắn liền với đại lộ Nguyễn Văn Linh kết nối khu vực ĐBSCL, Khu công nghệ cao và Công viên phần mềm Quang Trung. Thời điểm này TP.HCM cũng lập năm quận mới là quận 2, 7, 12, Tân Phú, Bình Tân.
Bên cạnh đó, chương trình cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè góp phần cải thiện hình ảnh đô thị rõ nét. Đại lộ Võ Văn Kiệt với hầm vượt sông hiện đại nhất Đông Nam Á, cầu Phú Mỹ trở thành biểu tượng cầu dây văng lớn nhất TP.HCM.
Giai đoạn 2010-2020, TP.HCM mở rộng không gian về phía đông với khu đô thị sáng tạo tương tác cao, với nhiều công trình hiện đại như Landmark 81 cao nhất Việt Nam. Khu đô thị mới Thủ Thiêm và tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên làm thay đổi chất lượng sống và văn hóa giao thông của người dân.
Hay tuyến đường Phạm Văn Đồng chính thức được đưa vào sử dụng đã kết nối hiệu quả sân bay Tân Sơn Nhất với các khu vực phía bắc, thúc đẩy phát triển kinh tế và giao cửa ngõ.
Từ năm 2020 đến nay, dù chịu ảnh hưởng nặng từ dịch COVID-19, TP.HCM dần trở lại nhịp phát triển với tốc độ hồi phục mạnh mẽ. Đồ án Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 làm thay đổi mạnh mẽ cấu trúc đô thị từ đơn cực sang đa tâm nhờ mô hình TOD.
Bốn dự án vừa được TP.HCM khởi công
• Tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm.
• Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính TP.HCM.
• Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM.
• Khu đô thị ĐH Quốc tế.
Tương lai TP.HCM vươn mình với những dự án quy mô
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, TP.HCM hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu trở thành một siêu đô thị. TP đã vận dụng cơ chế, chính sách đặc thù của Nghị quyết 260 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98) của QH để cải thiện cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng.
Trong nhiệm kỳ này, TP dần vươn mình với những dự án có quy mô lớn, mang tầm quốc tế như các tuyến cao tốc, vành đai, khu đô thị lấn biển Cần Giờ, Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, các tuyến metro, cầu Ba Son nối liền trung tâm tài chính quốc tế, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất… Các dự án không chỉ giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng mà còn chủ động kiến tạo thêm không gian sống, nâng cao chất lượng đời sống của người dân.
Việc đẩy nhanh các dự án tồn đọng và các dự án mới cấp bách cho thấy sự chuyển biến trong năng lực quản trị, điều hành. Mô hình chính quyền hai cấp cùng sự chỉ đạo quyết liệt đang giúp bộ máy vận hành nhanh hơn, tạo động lực thúc đẩy phát triển.
Dịp kỷ niệm 30-4 và hướng tới dấu mốc 50 năm TP Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Bác, TP.HCM đã đồng loạt khởi công bốn dự án hạ tầng chiến lược, đồng thời trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư thực hiện siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Đây là kết quả của sự nỗ lực, quyết tâm chỉ đạo của lãnh đạo TP.HCM, với tinh thần năng động, sáng tạo đã không ngừng nỗ lực làm thay đổi bộ mặt hạ tầng TP, định hình rõ hơn không gian của một siêu đô thị hơn 14 triệu dân, dần khẳng định vị thế trong khu vực.
Với tinh thần hành động cao, tin rằng trong vài năm tới, TP sẽ chuyển mình hiện đại hơn, chất lượng sống của người dân cũng được nâng lên.
THANH TUYỀN ghi
