Có mặt tại khu tái định cư 1,8ha ở Thủ Thiêm những ngày đầu năm, trước mắt chúng tôi là hình ảnh phố xá khang trang, sạch đẹp. Những ai trước đây từng đến nơi này giờ chắc sẽ ngỡ ngàng. Sau bao thăng trầm, diện mạo đô thị hiện đại đã thành hình, người dân nơi đây đã dần ổn định cuộc sống.
Người dân đồng thuận với chính sách mới
Còn nhớ ngày 4-9-2018, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 1483 về kết quả kiểm tra một số nội dung chủ yếu liên quan đến việc khiếu nại của công dân về Khu đô thị mới (KĐTM) Thủ Thiêm, TP.HCM. Theo thông báo này, Thanh tra Chính phủ xác định khu đất 4,39 ha thuộc Khu phố 1, phường Bình An, quận 2 cũ (nay là phường An Khánh, TP.HCM) nằm ngoài ranh quy hoạch theo Quyết định 367/1996 của Thủ tướng.
Ngay sau thông báo của Thanh tra Chính phủ, chính quyền TP.HCM đã hoàn thiện thủ tục pháp lý, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bổ sung đối với 331 hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi trong phần diện tích 4,39 ha này.
Bà NTY (64 tuổi) kể, khi mới về, khu vực 1,8 ha này còn vắng vẻ, hoang sơ, đa phần là đất trống. Tuy nhiên, chỉ sau hơn một năm, nhiều hộ dân đã về đây xây dựng, cùng nhau an cư lạc nghiệp.
Theo lãnh đạo Ban Bồi thường Giải phóng mặt bằng (Ban BTGPMT) TP Thủ Đức (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM), qua tiếp xúc, vận động, tỉ lệ đồng thuận của người dân với chính sách khá cao, đạt tỉ lệ hơn 88,8%.
Lãnh đạo Ban BTGPMT TP Thủ Đức cho biết Quyết định 1945/2020 của UBND TP.HCM đã quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bổ sung đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi trong phần diện tích 4,39 ha.
Trong đó, TP sử dụng quỹ nền đất, căn hộ tại các khu tái định cư của KĐTM Thủ Thiêm, gồm: khu 30 ha Nam Rạch Chiếc, khu 50 ha phường Cát Lái, khu 17,3 ha phường An Phú - Bình Khánh (nay là phường Bình Trưng và phường An Khánh), khu 38,4ha phường Bình Khánh (nay là phường An Khánh). Đặc biệt, UBND TP.HCM đã chấp thuận điều chỉnh quy hoạch ba lô đất tại phường Bình Khánh (nay là phường An Khánh) với diện tích khoảng 1,8 ha, sử dụng 198 nền đất tại đây để bố trí tái định cư cho người dân.
Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi trong phần diện tích 4,39 ha theo phương thức giao nhà ở, đất mới. Đến nay, các hộ dân đã đồng thuận nhận nền đất để xây dựng nhà ở ổn định cuộc sống sau di dời.
Đổi đời sau khi hoán đổi nền đất và xây nhà
Nhớ lại khoảng thời gian trước, ông PKH (56 tuổi, một trong những người đầu tiên về khu vực này xây nhà sinh sống) cho biết sau khi nhận khoản tiền bồi thường từ nhà nước và rời đi, ông dùng vốn để đầu tư đất đai, còn gia đình thì thuê nhà ở. Đồng thời, ông phải thuê thêm mặt bằng để buôn bán với chi phí khoảng 20 triệu đồng/tháng. Trải qua 3-4 lần thay đổi chỗ ở và thuê mặt bằng gian truân, đến khi có chính sách hoán đổi nền đất, ông H không ngần ngại về đây xây nhà ngay.
“Lúc đấy tôi tưởng mình như trúng số độc đắc” - ông H bày tỏ. Niềm vui ấy càng lớn hơn khi giá trị tài sản ông nhận được không hề nhỏ. Ông H cho biết, hiện tại giá nhà đất tại khu vực này đã tăng rất cao, giao dịch trên thị trường vào khoảng hơn 300 triệu đồng/m2.
Sức sống mới tại khu tái định cư 1,8 ha
Chiều ngày 3-1, có mặt tại khu vực 1,8 ha được bố trí tái định cư cho 198/331 hộ dân được xác định ngoài ranh quy hoạch theo Thông báo 1483/2018 của Thanh tra Chính phủ, chúng tôi ghi nhận nhiều nhà phố cao tầng đã được xây dựng khang trang trên các tuyến đường Phạm Văn Ngôn, Bạch Đông Ôn, đường D5, đường số 8…
Cạnh đó, một số ngôi nhà cũng đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện. Nhộn nhịp nhất là những căn nhà trên đường Phạm Văn Ngôn, đối diện chợ Bình Khánh, nằm san sát nhau. Khu vực này chủ yếu bà con kinh doanh, buôn bán.
Tại đây, chúng tôi gặp bà NTY (64 tuổi), người mới chuyển về khu vực này sinh sống được hơn một năm. Năm 2011, sau khi bàn giao đất cho nhà nước, bà Y được bố trí tạm cư tại một chung cư gần chợ Bình Khánh. Trong khoảng thời gian đó, để trang trải cuộc sống, bà thuê mặt bằng bên ngoài đường Lương Định Của để mở tiệm tạp hóa.
Đến năm 2020, khi thực hiện chính sách bổ sung cho người dân thuộc khu 4,39 ha, bà Y được hoán đổi một nền đất diện tích khoảng 70m2. Theo quy hoạch, căn nhà được phép xây dựng quy mô 1 trệt, 1 lửng, 3 lầu và 1 sân thượng.
Năm 2023, gia đình bà quyết định về đây cất nhà, ổn định cuộc sống. “Lúc nghe được hoán đổi nền đất, tôi mừng và bất ngờ lắm” – bà Y nhớ lại.
Bà kể, khi mới về, khu vực 1,8 ha này còn vắng vẻ, hoang sơ, đa phần là đất trống. Tuy nhiên, chỉ sau hơn một năm, nhiều hộ dân đã về đây xây dựng, cùng nhau an cư lạc nghiệp.
Theo bà Y, quá trình xây dựng nhà của bà được chính quyền địa phương hỗ trợ rất nhiệt tình, thủ tục cấp phép cũng diễn ra nhanh chóng. “Cán bộ ở phường cũng biết mình khổ cực nhiều năm nên quan tâm, hỗ trợ thủ tục dễ dàng, nhanh chóng lắm. An ninh trật tự ở đây rất đảm bảo, giúp mình an tâm sinh sống” - bà Y chia sẻ.
Bà Y bộc bạch thêm: “Giờ được như vầy là mừng quá rồi, cũng chẳng biết mong muốn gì hơn, chỉ mong cuộc sống ngày càng ổn định, buôn bán kiếm sống hàng ngày thôi”.
Gần đó, chúng tôi gặp ông PKH (56 tuổi), một trong những người đầu tiên về khu vực này xây nhà sinh sống. Ông H kể: “Sau khi có chính sách bổ sung là tôi nhận đất ngay rồi xây dựng nhà để sớm ổn định cuộc sống. Có thể nói tôi là hộ xây dựng đầu tiên ở đây, sau đó người dân mới bắt đầu xây dựng liên tục”.
Ông H cho biết hiện tại cuộc sống đã đi vào nề nếp, không còn cảnh xáo trộn như trước. Là người gắn bó hàng chục năm với mảnh đất Thủ Thiêm, ông H nhớ lại cảnh quan trước đây chủ yếu là nhà cấp 3, cấp 4, nhiều khu vực còn hoang sơ, cây cối um tùm. Tuy nhiên hiện nay, đường sá, nhà cửa đã khang trang, khác một trời một vực so với trước đây.
Ông H nói ông tin rằng nếu thực hiện đúng quy hoạch của KĐTM Thủ Thiêm, nơi này sẽ còn thay đổi nhiều hơn nữa. “Tôi mong thời gian tới sẽ có nhiều người dân về đây sinh sống, nhất là ở các khu nhà tái định cư. Qua đó, khu vực này sẽ sôi động, nhộn nhịp hơn và mọi người sẽ làm ăn, buôn bán tốt hơn…” - ông H chia sẻ.
Giải quyết chính sách linh hoạt, có lợi nhất cho dân
KĐTM Thủ Thiêm là công trình có quy mô lớn, số lượng hồ sơ cần di dời lên đến hơn 14.000 hồ sơ, thời gian thực hiện kéo dài từ năm 2003 đến nay, trải qua các giai đoạn thay đổi của Luật Đất đai (Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất đai năm 2013, ...).
Mặc dù không thực hiện theo Luật Đất đai mới nhất nhưng Thành ủy, UBND TP.HCM, các sở, ban, ngành đã xem xét, vận dụng các quy định để ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư điều chỉnh, bổ sung đảm bảo sát và phù hợp với thị trường bất động sản tại thời điểm ban hành Quyết định điều chỉnh, bổ sung để hỗ trợ cho người dân bị giải tỏa.
Ngoài ra, còn một số vấn đề phát sinh trong thực tiễn đã được Thành ủy, UBND TP, các sở, ban, ngành chấp thuận giải quyết.
Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của KĐTM Thủ Thiêm được xây dựng trên cơ sở Luật đất đai năm 1993, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đất đai năm 1998 và năm 2001, Nghị định 22/1998 và được cụ thể hóa tại Quyết định 135/2002, Quyết định 123/2006, Quyết định 06/2009 và Quyết định 70/2025 của UBND TP.HCM.
Khi xây dựng các chính sách bồi thường, hỗ trợ và các chính sách bổ sung, UBND TP.HCM đã vận dụng tối đa các quy định của nhà nước để giải quyết bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có lợi cho người dân.
Cụ thể, hỗ trợ giá chênh lệch đất ở trong trường hợp không nhận nhà, đất tái định cư 2-4 triệu đồng/m² (lần 1 theo Quyết định 123/2006) và được điều chỉnh là 12-16 triệu đồng /m² (lần 2 theo Quyết định 06/2009).
Giá bồi thường đất nông nghiệp sau khi quy đổi tính ra tăng từ 150.000 - 200.000đ/m² (theo Quyết định 135/2002) lên 330.000 - 380.000/m² (lần 1 theo Quyết định 123/2006) và lên 870.000đ/m² hiện tại.
Các trường hợp chọn phương thức tái định cư nền đất hoặc căn hộ chung cư tại các vị trí như: Khu dân cư số 1 – 143 ha Thạnh Mỹ Lợi, 50 ha phường Cát Lái, chung cư 120 căn, chung cư B27 (Khu đô thị An Phú - An Khánh), Cao ốc Lương Định Của, Cao ốc An Cư, chung cư Thạnh Mỹ Lợi còn được hỗ trợ bổ sung chênh lệch vị trí tái định cư đối với phần diện tích tiêu chuẩn tái định cư.
Đặc biệt, trong KĐTM Thủ Thiêm công tác bố trí tái định cư được áp dụng theo nguyên tắc bố trí tương đương diện tích tiêu chuẩn tái định cư được hưởng (nhưng không quá 200m²/hộ), không hạn chế số lượng căn hộ chung cư hoặc nền đất ở tại khu tái định cư. Đối với các trường hợp được bồi thường có diện tích tiêu chuẩn tái định cư nhỏ hơn 56m² hoặc đất nông nghiệp bị thu hồi từ 1.000m² trở lên sau khi quy đổi 4,5% có diện tích nhỏ hơn 56m² thì được mua căn hộ chung cư 56m² theo giá tái định cư.
Ngoài ra, các trường hợp chiếm dụng trên sông, kênh rạch trước ngày 15-10-1993 (ngày Luật đất đai 1993 có hiệu lực thi hành) không đủ điều kiện bồi thường, nhưng vẫn được xem xét bố trí tái định cư căn hộ theo giá tái định cư để ổn định cuộc sống; kể cả các trường hợp chiếm dụng sau ngày 15-10-1993 vẫn được xem xét bố trí chỗ ở nếu không còn nơi ở khác…
Ban BTGPMB TP Thủ Đức
