Tại hội nghị giao ban đầu năm ngành nông nghiệp và môi trường vùng ĐBSCL mới đây tổ chức tại Cần Thơ, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục quản lý đất đai, Bộ NN&MT đã thông tin về thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Nghị định 49/2026 (quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai).
Ông Chính cho biết, nếu Nghị định 151/2025 (quy định về thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai) giao rất nhiều việc về cho UBND cấp xã và chủ tịch UBND cấp xã thì vừa rồi Nghị định 49/2026 đã "đảo lại".
Theo ông Chính, vừa qua cấp xã nhiều địa phương không làm được việc giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, vv...
Nghị định 49 đã phải quy định lại, thẩm quyền đó là của UBND cấp tỉnh. Tùy từng địa phương, tùy từng công việc, UBND cấp tỉnh quyết định phân cấp tiếp cho cơ quan hoặc cho người có thẩm quyền, tức là có thể phân cấp cho UBND xã, cũng có thể phân cấp cho cá nhân chủ tịch, phó chủ tịch.
Như vậy, có địa phương thì có xã được phân cấp, có xã không được phân cấp, cũng có địa phương phân cấp cho ủy ban cấp dưới là cấp xã, cũng có địa phương sẽ phân cấp cho lãnh đạo ủy ban tỉnh, toàn quyền của các địa phương. Tuy nhiên, nếu đã phân cấp cho UBND cấp xã, hoặc cho chủ tịch UBND cấp xã về việc giao đất, cho thuê đất cho hộ cá nhân, thì Điều 15 Nghị định 49/2026 cũng quy định luôn về thẩm quyền cấp giấy chứng nhận kèm theo.
“So với Nghị định 151, Nghị định 49 đã khác rất nhiều rồi, xin báo các địa phương hết sức chú ý và yêu cầu trước ngày 30-6, chúng ta sẽ phải làm xong phần này. Đồng thời, cùng với việc phân cấp này thì các địa phương lần này sẽ tự ban hành bộ thủ tục hành chính về đất đai, Bộ NN&MT không ban hành nữa” – ông Chính nói và cho biết, Bộ đã gửi các địa phương dự thảo về bộ thủ tục hành chính để các địa phương tham khảo để ban hành cho địa phương mình.
Cũng theo ông Chính, trong quá trình làm việc, có ý kiến nêu ra đề nghị giải tán luôn hệ thống chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai chuyển về cho các xã, ý kiến còn lại cho rằng trong năm 2025 và 2026 thì tiếp tục duy trì hệ thống Văn phòng này để hỗ trợ các địa phương trong việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu theo đúng phương châm “đúng, đủ, sạch, sống”.
“Như vậy trước mắt giữ nguyên hệ thống Văn phòng đăng ký này theo quy định để làm, tuy nhiên có một số thủ tục về đăng ký biến động chuyển cho xã nếu như ủy ban tỉnh phân cấp cho phép đăng biến động đó cho cấp xã, thì các địa phương cần lưu ý” – ông Chính nói.
Nghị định 49 ban hành ngày 31-1-2026, quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, có hiệu lực kể từ ngày ban hành.
Theo Khoản 1 Điều 14 Nghị định 49/2026, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất, chuyển hình thức sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất, chấp thuận về việc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án, chấp thuận, phê duyệt phương án sử dụng đất.
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và tình hình thực tế của địa phương, UBND cấp tỉnh quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện đối với các nhiệm vụ quy định tại khoản này cho phù hợp.
UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để thực hiện các trường hợp quy định tại Điều 14 của Nghị định này chậm nhất đến ngày 1-7-2026, bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo quy định… (Trích Khoản 1, Điều 15, Nghị định 49/2026).
Trước đó, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 151/2025. Theo nghị định này, một số thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai của cấp huyện được chuyển giao về cấp xã.
Trong đó, Chủ tịch UBND cấp xã được giao nhiều quyền như: Quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với một số trường hợp quy định tại Luật đất đai; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu...
