Quả thật, vào những ngày lịch sử lớn lao này, dường như đòi hỏi mỗi người lắng lại trong suy tư để nghe ra được tiếng “ngày xưa vọng nói về” ấy trong tứ thơ mông lung của Nguyễn Đình Thi - tác giả bài thơ Đất nước.
Và rồi “một quá khứ gần và một quá khứ xa ít hay nhiều hòa vào nhau trong sự đa dạng của thời hiện tại: Trong khi một lịch sử gần chạy nhanh về với chúng ta thì một lịch sử xa lại chạy đến với chúng ta bằng những bước chân chậm rãi” (F. Braudel). Nhưng dù “gần” hay “xa”, dù “nhanh” hay “chậm” thì những “rì rầm trong tiếng đất” ấy vẫn có sức khơi gợi mãnh liệt những nỗi niềm dân tộc. Tiếng vọng từ quá khứ “gần” hay quá khứ “xa” thì đều cùng vang lên những âm hưởng giục giã thật lạ lùng. Chẳng hạn: “Xung gan giận toan thiêu rừng Bắc, Vẫy tay thù mong tát biển Đông... Dòng Lam Thủy máu hồng cuồn cuộn, Mây Hồng Sơn khí giận ùn ùn...” trong lời thơ của Phan Bội Châu nói về khí thế của các cuộc khởi nghĩa giành quyền độc lập trong đêm đen nô lệ thời Bắc thuộc cách đây hơn ngàn năm dường như liền mạch cảm xúc với “Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc... Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm, Heo hút cồn mây súng ngửi trời, Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống... Rải rác biên cương mồ viễn xứ, Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh, Áo bào thay chiếu anh về đất, Sông Mã gầm lên khúc độc hành” trong lời thơ của Quang Dũng những ngày đầu kháng chiến chống Pháp.
Đều là những câu thơ có lửa, bật ra từ trái tim muốn trở thành ngọn lửa.
Phải chăng những tiếng vọng ấy đã giục giã những suy tư về vận nước mà đôi khi những lo toan về miếng cơm manh áo hàng ngày phần nào bị chìm lấp đi. Những tiếng vọng ấy đánh thức những tiềm năng đang ngủ quên trong sâu thẳm tâm tư của nhiều con người đang bận bịu bươn chải kiếm sống. Những tiềm năng ấy khác nào đốm lửa được ủ kín trong tro ấm của bếp lửa đã tắt, chỉ có gió sẽ bùng lên. Đó chính là ngọn gió 30-4 hào hùng với hào khí của sự nghiệp giải phóng đất nước hoàn thành trọn vẹn. Ngọn gió của ngày 7-5 “chiến thắng Điện Biên chấn động địa cầu” mà nếu không có những thời khắc lịch sử ấy thì cũng không thể có sự trọn vẹn kia để non sông quy về một mối.
Biết bao máu của các thế hệ Việt Nam đã đổ ra để có những ngày này.
Bởi vậy nên phải làm sao cho thế hệ những người đang sống hôm nay nghe cho ra những “rì rầm trong tiếng đất. Những buổi ngày xưa vọng nói về” - những tiếng vọng của ông cha nhắc nhở họ phải sống thế nào cho xứng đáng với xương máu đã đổ ra. Khi những tiềm năng đang ngủ quên được đánh thức sẽ bật ra sức mạnh dời non lấp biển của khối quần chúng nhân dân đông đảo - những người thực sự làm nên lịch sử. Chính những con người bình thường ấy hợp lực lại thành nhân dân, từng biểu tỏ sức năng động tự thân mà mọi suy tính dự liệu đều tỏ ra bất ngờ. Chính sức năng động tự thân của khối quần chúng đông đảo được khởi động sẽ tạo ra những đột phá đưa đất nước bứt lên. Lịch sử cho thấy rất nhiều bài học như vậy. Ngày 30-4-1975 là một ví dụ và Đổi Mới 1986 là một ví dụ rất sống động mà mọi người đều chưa thể quên.
Phải chăng đó là cách kỷ niệm thiết thực nhất?
TƯƠNG LAI
