Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Cộng hòa Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5 vừa qua không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại giao cấp cao mà đã thực sự trở thành một sự kiện mang tính bước ngoặt, định vị rõ nét trục hợp tác chiến lược Việt - Ấn trên bàn cờ địa chính trị đang tái cấu trúc mạnh mẽ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Từ sự dịch chuyển cấu trúc trong hợp tác kinh tế...
Về thương mại, mục tiêu đạt kim ngạch 25 tỉ USD vào năm 2030 được hiện thực hóa bằng những cam kết tháo gỡ rào cản kỹ thuật cụ thể. Sự kiện "mở cửa" cho sầu riêng Việt Nam và nho Ấn Độ là minh chứng cho tư duy thực chất: ưu tiên những mặt hàng có lợi thế so sánh cao nhất.
Bên cạnh đó, việc thúc đẩy kết nối các nền tảng thanh toán số qua mã QR là một bước đi mang tính thời đại. Nó không chỉ tạo thuận lợi cho giao thương và du lịch mà còn đặt nền móng cho một "nền kinh tế không biên giới" giữa hai quốc gia, nơi các rào cản về thủ tục tài chính được tối giản hóa bằng công nghệ.
Sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rung chuông tại Sàn giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSE) không chỉ mang tính biểu tượng mà còn mở ra kênh huy động vốn xuyên biên giới. Sự hiện diện của dự án xe điện 2 tỉ USD từ VinFast tại Ấn Độ và hơn 400 dự án của Ấn Độ tại Việt Nam cho thấy dòng vốn đang chuyển dịch từ thương mại thuần túy sang liên kết chuỗi giá trị.
Về mặt chiến lược, hai bên đã thống nhất thúc đẩy tài chính số và hạ tầng thanh toán. Sự kết nối hệ thống thanh toán điện tử, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) và ngân hàng là bước đi quyết liệt để giảm chi phí giao dịch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, sự xuất hiện của các tập đoàn hàng đầu Ấn Độ tại Diễn đàn doanh nghiệp hai nước ở Mumbai cho thấy làn sóng đầu tư mới đang hình thành. Ấn Độ không chỉ nhìn Việt Nam như một thị trường tiêu thụ, mà là một "cửa ngõ" chiến lược để tiến vào ASEAN.
Ngược lại, Việt Nam xem Ấn Độ là thị trường lớn với quy mô 1,4 tỉ dân và là nguồn cung cấp công nghệ, vốn quan trọng. Do đó, kết quả kinh tế từ chuyến thăm này cho thấy một lộ trình được cả hai nước đồng thuận cùng thiết lập nhằm tạo nên hệ sinh thái hợp tác bền vững, đưa hai nền kinh tế vươn mình mạnh mẽ hướng đến sự ổn định trong một thế giới đang dịch chuyển và đầy biến động.
Trong bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động, cả Hà Nội và New Delhi cùng nhận thấy sự hội tụ sâu sắc về lợi ích, từ nhu cầu tự chủ chiến lược đến khát vọng trỗi dậy về công nghệ, tạo nên xung lực mạnh mẽ đưa quan hệ hai nước bước vào kỷ nguyên của sự "tăng cường" hợp tác thực chất.
- ThS Lục Minh Tuấn -
...đến những quyết sách đột phá về công nghệ
Lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng chứng kiến những cam kết thực chất hơn bao giờ hết. Hai bên đã thống nhất mô hình phát triển tương hỗ, trong đó Ấn Độ đóng vai trò trung tâm thiết kế với nguồn nhân lực có thế mạnh đặc trưng về công nghệ thông tin, Việt Nam trở thành mắt xích sản xuất, đóng gói và kiểm thử (ATP) với hạ tầng các khu công nghệ cao đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Theo Tuyên bố chung Việt Nam - Ấn Độ, hai nước sẽ thành lập các trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo chung. Đây là bước đệm để Việt Nam không chỉ gia công mà còn có tiềm năng tham gia từng phần vào khâu thiết kế, tận dụng tối đa thế mạnh của Ấn Độ trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Việc ký kết biên bản ghi nhớ về hợp tác khai thác và chế biến đất hiếm giữa Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Đất hiếm Ấn Độ (IREL) và Viện Công nghệ xạ hiếm (ITRRE, đơn vị trực thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam VINATOM) là một nước cờ chiến lược. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn nhất thế giới nhưng thiếu công nghệ chế biến sâu, trong khi Ấn Độ đang vươn lên mạnh mẽ về kỹ thuật tinh luyện.
Sự kết hợp này tạo ra một "chuỗi cung ứng tin cậy", giúp cả hai quốc gia tự chủ nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất chip bán dẫn, pin xe điện và các thiết bị quốc phòng thế hệ mới, giảm thiểu rủi ro từ sự độc quyền cung ứng toàn cầu. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn và năng lượng sạch - những lĩnh vực mà Ấn Độ đang vươn lên thành cường quốc.
Ngoài ra, hợp tác trong công nghệ không gian và năng lượng nguyên tử dân sự giữa hai nước cũng đạt được những bước tiến mới. Việc đẩy nhanh hoàn thiện Trạm dò tìm và xử lý dữ liệu ASEAN - Ấn Độ tại Việt Nam cùng cam kết của Ấn Độ về việc cung cấp Cobalt-60 phục vụ y tế và công nghiệp cho thấy sự tin cậy chiến lược ở mức cao nhất. Lĩnh vực điện hạt nhân dân sự hợp tác với Ấn Độ không chỉ giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn năng lượng mà còn khẳng định cam kết của hai nước trong việc thực hiện mục tiêu Net Zero (Phát thải ròng bằng 0).
Bên cạnh đó, an ninh mạng và không gian còn trở thành "biên giới mới" trong hợp tác song phương. Việc tổ chức thành công Đối thoại Chính sách Không gian mạng lần thứ nhất và cam kết đồng chủ trì nhóm công tác an ninh mạng trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN Mở rộng (ADMM+) giai đoạn 2027-2030 cho thấy hai nước đang cùng nhau ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, xuyên quốc gia như tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trực tuyến.
Đánh dấu mốc chương mới trong quan hệ song phương
Phù hợp với triết lý "Thế giới là một gia đình" (Vasudhaiva Kutumbakam) của Ấn Độ và cũng là những giá trị mà dân tộc Việt Nam luôn hướng tới như lời khẳng định trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước Hội đồng các Vấn đề thế giới của Ấn Độ, chuyến thăm lần này không chỉ tổng kết một thập niên Đối tác Chiến lược Toàn diện thành công.
Đây còn là dấu mốc mở ra một chương mới rực rỡ hơn, nơi sự chia sẻ tầm nhìn và hội tụ chiến lược sẽ trở thành động lực đưa cả Việt Nam và Ấn Độ cùng vươn mình trở thành một “trục hợp tác chiến lược” trong kỷ nguyên mới.
Kết quả của chuyến thăm chính là biểu trưng mạnh mẽ cho một tình bạn "trong sáng như bầu trời không một gợn mây", trở thành một hình mẫu “đối tác cùng thắng” và từng bước tiến vào trung tâm cấu trúc an ninh và phát triển của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
