Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Iran tuyên bố không đưa uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài
Chia sẻ với hãng tin RIA Novosti ngày 29-5, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, nói rằng Iran không có kế hoạch đưa uranium làm giàu ở cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ nước này.
“Chúng tôi không có kế hoạch đưa uranium làm giàu ở cấp độ cao ra khỏi đất nước. Iran cũng không có ý định chuyển giao lượng uranium đã làm giàu cho bất kỳ nước thứ ba, bên trung gian hay bất cứ nơi nào khác” - ông Azizi nhấn mạnh.
Trước đó, hôm 28-5, ông Azizi tái khẳng định lập trường của Tehran trong một bài đăng trên mạng xã hội X, rằng “Iran sẽ không lùi bước trước những phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về các lằn ranh đỏ”, bao gồm quyền làm giàu uranium, quyền sở hữu uranium đã làm giàu, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố rằng lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran là tài sản thuộc về Iran và chỉ người dân Iran mới có quyền quyết định số phận của chúng.
CNN: Ông Trump cân nhắc gia hạn ngừng bắn với Iran, hoãn quyết định về thỏa thuận hạt nhân
Sau khi Nhà Trắng nhận được tín hiệu trong tuần này rằng Iran cảm thấy hài lòng với dự thảo đề xuất mới nhất nhằm chấm dứt xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói với các cố vấn rằng ông muốn có thêm vài ngày để quyết định liệu có ký vào thỏa thuận tiềm năng này hay không, đài CNN ngày 28-5 dẫn các nguồn thạo tin.
Một quan chức Mỹ cho biết khả năng ông Trump phê duyệt thỏa thuận trước khi nhận được xác nhận chắc chắn rằng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã đồng ý với văn kiện này là khá thấp.
Theo dự thảo hiện tại, thỏa thuận ngừng bắn đang có hiệu lực sẽ được gia hạn thêm 60 ngày. Thỏa thuận ngừng bắn này đã chịu nhiều sức ép trong tuần qua khi Mỹ và Iran liên tiếp đấu hỏa lực tại eo biển Hormuz.
Quan chức Mỹ cho biết rằng thỏa thuận nhấn mạnh eo biển Hormuz sẽ được mở lại ngay lập tức, không thu phí và không hạn chế hoạt động lưu thông hàng hải. Iran đồng thời sẽ cam kết rà phá thủy lôi tại tuyến đường thủy này trong vòng 30 ngày.
Sau đó, lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ được dỡ bỏ từng bước khi hoạt động vận tải qua eo biển được khôi phục. Các quan chức kỳ vọng việc nới lỏng phong tỏa theo từng giai đoạn sẽ tạo động lực để Tehran tháo gỡ số thủy lôi đã được cài đặt trong suốt thời gian xung đột.
Kế hoạch cũng thiết lập một cơ chế theo từng giai đoạn, theo đó Iran sẽ được hưởng các biện pháp giảm nhẹ tài chính nếu tuân thủ các yêu cầu của Mỹ.
Theo các quan chức Mỹ, Washington hiện đang xem xét các phương án để những nước khác, đặc biệt là Qatar, giải ngân tài chính cho Iran nhằm tránh sự tham gia trực tiếp của Mỹ.
Ngoài ra, các bên cũng đã thảo luận về khả năng thành lập một quỹ đầu tư dành cho Iran, có thể cung cấp hàng tỉ USD phục vụ công cuộc tái thiết sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng. Mỹ sẽ không tham gia đầu tư vào quỹ này, trong khi phần lớn nguồn tiền dự kiến đến từ các quốc gia vùng Vịnh.
Đối với vấn đề gai góc nhất là chương trình hạt nhân Iran, dự thảo hiện nay vẫn để ngỏ nhiều chi tiết cho các cuộc đàm phán trong tương lai.
Ông Trump và các nhà đàm phán Mỹ kiên quyết yêu cầu bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm cam kết của Iran từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời chấp nhận xử lý lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao.
Tuy nhiên, cách thức xử lý số uranium này, bao gồm khả năng chuyển sang Mỹ, tiêu hủy ngay tại Iran hay đưa tới một quốc gia khác, sẽ tiếp tục được bàn thảo trong các vòng đàm phán tiếp theo.
Mỹ và Iran đều chưa chính thức lên tiếng về thông tin trên.
Giá dầu giảm mạnh khi thị trường kỳ vọng Mỹ và Iran sớm đạt thỏa thuận
Giá dầu thế giới giảm trong ngày 29-5 khi giới đầu tư lạc quan rằng Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận tạm thời, theo CNN.
Dầu Brent, chuẩn tham chiếu toàn cầu, giảm 1,6% xuống còn 92,21 USD/thùng vào lúc 6 giờ 14 sáng 29-5 theo giờ miền Đông Mỹ (tức 5 giờ 14 phút chiều 29-5 theo giờ VN). Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ giảm 1,53%, còn 87,54 USD/thùng.
Ông Mohit Kumar, kinh tế trưởng phụ trách châu Âu của ngân hàng đầu tư Jefferies, nhận định vẫn còn nhiều rủi ro trong quá trình thực thi bất kỳ thỏa thuận nào và “chưa rõ liệu Iran có đạt được sự đồng thuận nội bộ để đưa ra quyết định hay không”.
“Tuy nhiên, chúng tôi lạc quan rằng các bên sẽ đạt được một thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz, qua đó giảm áp lực đối với giá dầu và kinh tế toàn cầu” - ông Kumar nói thêm.
