Chiều 9-3, Sở GD&ĐT tổ chức hội thảo triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới. TP.HCM là một trong những địa phương được Bộ GD&ĐT lựa chọn để thử nghiệm mô hình này trước khi áp dụng đại trà.
Chương trình giáo dục mầm non mới có tính mở
Chương trình giáo dục mầm non mới được xây dựng trên quan điểm cốt lõi là lấy trẻ làm trung tâm, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện, tiếp cận xu thế giáo dục tiên tiến.
Cụ thể, chương trình chú trọng 4 phẩm chất cốt lõi: Yêu thương, tôn trọng, trung thực và trách nhiệm; cùng 5 năng lực nền tảng: Giao tiếp, hợp tác, thích ứng, tự lực và giải quyết vấn đề.
Đáng chú ý, chương trình mới mang tính khung và mở, kế thừa ưu điểm của chương trình hiện hành nhưng trao quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục mầm non trong việc xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn, đảm bảo tính liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Bà Lý Thị Sương, Phó Trưởng phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD&ĐT TP.HCM, cho biết chương trình mới gồm 5 phần (chương trình hiện hành có 4 phần). Điểm khác biệt lớn nhất là không phân chia chi tiết theo từng tuổi mà xác định yêu cầu cần đạt vào cuối độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo, định hướng hình thành năng lực tổng thể cho trẻ. Chương trình chỉ quy định phạm vi nội dung khái quát, không quy định chi tiết, giúp giáo viên linh hoạt trong giảng dạy.
Việc đánh giá cũng được thực hiện thường xuyên và định kỳ, bao gồm đánh giá hằng ngày, cuối chủ đề/dự án, cuối năm học và đánh giá sức khỏe tổng quát 2 năm/lần.
Định danh chính thức giáo dục hòa nhập
TS Nguyễn thị Ngọc, Trưởng khoa Giáo dục mầm non, Trường Đại học Sài Gòn, đánh giá chương trình giáo dục mầm non mới không quy định sẵn nội dung cứng nhắc mà đòi hỏi giáo viên chủ động hoàn toàn trong lựa chọn ngữ liệu phù hợp với thực tế.
Đột phá quan trọng là việc định danh chính thức và đưa giáo dục hòa nhập vào văn bản pháp lý. Đây không còn là sự hỗ trợ dựa trên lòng nhân ái đơn thuần mà là nhiệm vụ cốt lõi.
Để đáp ứng điều này, Trường Đại học Sài Gòn đang rà soát, đưa vào các học phần về sàng lọc và can thiệp sớm, tâm bệnh học và giáo dục sớm nhằm giúp giáo viên nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường của trẻ trong 6 năm đầu đời.
"Sinh viên giáo dục mầm non không chỉ cần giỏi nghề mà phải đến với nghề bằng đam mê và lòng trắc ẩn, mang lại những giá trị thiêng liêng cho những năm tháng đầu đời của trẻ" - bà Ngọc nhấn mạnh.
Khẳng định vai trò then chốt của đội ngũ nhà giáo, TS Phùng Duy Hoàng Yến, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM, nhận định giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng của chương trình. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những "điểm nghẽn" như nội dung đào tạo đôi khi chưa sát thực tế, sinh viên còn lúng túng khi xử lý tình huống sư phạm.
Việc triển khai chương trình giáo dục mầm non mới đặt ra áp lực lớn về việc cập nhật và điều chỉnh giáo trình đào tạo. Điều này đòi hỏi đội ngũ giảng viên phải thay đổi tư duy và nâng cao năng lực chuyên môn để truyền tải đúng tinh thần đổi mới. Cơ sở vật chất phải được đầu tư, thay đổi để tương thích với các phương pháp giáo dục hiện đại.
Để thích ứng với chương trình mới, TS Phùng Duy Hoàng Yến đề xuất thay đổi chương trình đào tạo theo hướng thực dụng, giảm lý thuyết, tăng thực hành và đa dạng hóa môi trường thực tập tại cả khối công lập lẫn tư thục.
Triển khai thí điểm tại 15 trường
Hiện nay, TP.HCM đang dẫn đầu cả nước về quy mô giáo dục mầm non với 1.832 cơ sở giáo dục, quản lý hơn 54.000 cán bộ, giáo viên và nhân viên. Với mạng lưới phát triển mạnh mẽ, TP.HCM được kỳ vọng sẽ đi đầu trong việc đổi mới giáo dục mầm non.
Chương trình giáo dục mầm non mới có nhiều điểm ưu việt so với chương trình hiện hành, đặc biệt là về cấu trúc khung mở và linh hoạt. Điều này đòi hỏi năng lực của người dạy phải đáp ứng cao hơn. Với đội ngũ giáo viên trẻ, năng động, TP.HCM có nguồn lực dồi dào để tiếp cận các thông tin và sáng tạo trong giảng dạy.
Điểm khác biệt lớn nhất của chương trình mới là đánh giá theo năng lực cuối độ tuổi thay vì theo từng độ tuổi riêng biệt như trước đây. Bên cạnh đó, chương trình cũng trao quyền chủ động cho giáo viên trong đánh giá và xây dựng nội dung phù hợp với thực tiễn từng địa phương, điều kiện cơ sở vật chất của từng trường.
Về phương pháp, chương trình mới chú trọng tổ chức cho trẻ trải nghiệm linh hoạt. Đây là yếu tố nền tảng để giáo dục mầm non thành phố chuyển mình.
Để chuẩn bị tốt nhất cho giai đoạn 2026-2029, Bộ GD&ĐT sẽ tổ chức thí điểm chương trình tại 510 cơ sở thuộc 34 tỉnh, thành phố.
Đối với TP.HCM, ngay từ đầu năm học 2026-2027, chúng ta sẽ chính thức triển khai thí điểm tại 15 cơ sở giáo dục mầm non. “Thí điểm không chỉ là triển khai trước một bước”, mà còn là quá trình vừa thực hiện, vừa đánh giá, vừa hoàn thiện.
Bà LÊ THUỴ MỴ CHÂU, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM
