Ông Huỳnh Thanh Hoàng có 7 ha đất vườn tại xã Hiếu Liêm, huyện Tân Uyên, Bình Dương. Vợ chồng ông đã bỏ ra hơn ba tỷ đồng để trồng 22.000 cây có múi gồm: cam, quýt, bưởi đặc sản.
Cho thuê vườn đến năm 2010
Cuối năm 2004, khi vườn cây được bốn năm tuổi, phát triển xanh tốt và bắt đầu ra trái, ông Hoàng đã ký hợp đồng thuê ông Trần Hoàng Tuấn (ngụ ở thành phố Biên Hòa, Đồng Nai) chăm sóc cây và thu hoạch trái.
Theo hợp đồng, ông Tuấn được thu hoạch trái sáu vụ liền (đến năm 2010 là hết hạn) và phải trả tiền thuê vườn cho ông Hoàng làm bốn đợt (tổng cộng 1,8 tỷ đồng) kèm theo cam kết: “Bảo quản tốt số lượng cây ghi trong hợp đồng, nếu chặt phá phải được sự đồng ý của chủ vườn...”. Tuy nhiên, vào giữa năm 2006, để khai thác triệt để khả năng sinh lợi của cây mà cụ thể là liên tục thu hoạch được nhiều trái, ông Tuấn đã tổ chức khoanh vỏ (khâu gốc) toàn bộ vườn cây. Hậu quả: hàng ngàn cây bị khô héo, trái rụng nằm la liệt khắp vườn... Theo ước tính của ông Hoàng, có khoảng 3.000 cây chết và 3.600 cây suy kiệt. Nóng lòng trước thực tế này, ông Hoàng đã gửi đơn kiện ông Tuấn ra tòa để đòi lại vườn. Đồng thời, ông Hoàng còn đòi bồi thường các thiệt hại phát sinh. Đối với số cây chết, mức đòi bồi thường là 230.000 đồng/cây; đối với cây suy kiệt, mức đòi bồi thường là 115.000 đồng/cây. Tổng cộng, ông Hoàng đòi bồi thường hơn 1,1 tỷ đồng.
Người thuê gây hại cho cây
Tháng 11-2006, TAND huyện Tân Uyên đã thụ lý vụ án. Tại các lần hòa giải, viện lẽ chủ đất có lỗi khi muốn lấy lại vườn trước hạn, bên thuê đòi chủ vườn phải bồi thường cho mình chi phí chăm sóc cây. Nếu muốn lấy lại vườn ngay, ông Hoàng phải bồi thường ba tỷ đồng. Nếu để đến tháng 3-2008 mới lấy lại vườn (tức cho bên thuê tiếp tục khai thác hoa lợi đến tháng 2-2008), chủ vườn chỉ phải bồi thường 700 triệu đồng. Tất nhiên, ông Hoàng không đồng ý với các yêu cầu này.
Theo tiến sĩ Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, đối với cây có múi nói chung, trước nay giới khoa học không khuyến khích người làm vườn sử dụng biện pháp khoanh vỏ (khâu gốc, thân và cành) như vẫn thường làm trên xoài, nhãn, chôm chôm... Bởi lẽ cây có múi thường mẫn cảm với bệnh thối gốc, chảy mủ do nấm gây ra. Với việc bị khoanh vỏ, cây có thể chết hoặc cho trái không đạt chất lượng. Tiến sĩ Châu còn khuyến cáo: “Khi đã bỏ nhiều tiền của, công sức đầu tư vào vườn cây, nông dân không nên cho người khác thuê vườn. Do không phải là vườn của mình, người thuê sẵn sàng làm mọi cách để cây cho trái nhanh nhất nhằm thu về lợi nhuận cao, bất chấp mọi thiệt hại về sau”.
Trung tâm khuyến nông tỉnh Bình Dương và thạc sĩ Võ Hữu Thoại (chuyên viên Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam) cũng cho biết: “Giải pháp khoanh vỏ buộc cây có múi sớm ra hoa, kết trái không được khuyến cáo”. Nếu bị khâu gốc, cây có múi dễ bị xì mủ, chảy nhựa thân, nấm Phytophthorasp dễ xâm nhiễm, làm thối cành, suy và chết cây. Thạc sĩ Thoại phân tích: Nếu vết khâu ở gốc, thân hoặc cành quá lớn thì sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh trưởng của cây. Cây có thể bị chết vì nhựa luyện (được tổng hợp từ quá trình quang hợp của bộ lá) không thể theo mạch dẫn libe có ở phần vỏ cây đi xuống nuôi các bộ phận ở dưới như gốc và rễ cây...
Hủy hợp đồng được không?
Xem ra với việc sử dụng những “thủ thuật” phản khoa học (khoanh vỏ), ông Tuấn đã vi phạm thỏa thuận về việc phải bảo quản tốt số lượng cây và gây ra thiệt hại cho người chủ vườn. Tuy hai bên không bàn bạc cụ thể trách nhiệm dân sự trong trường hợp vi phạm hợp đồng nhưng theo nguyên tắc luật định, nếu bên thuê đất không bảo quản tốt số cây thì bên chủ vườn có quyền tự mình thực hiện việc chăm sóc (hoặc giao cho người khác thực hiện công việc đó). Đồng thời, chủ đất còn có quyền yêu cầu bên thuê thanh toán các chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại. Thiết nghĩ, ông Hoàng có quyền lấy lại vườn cây trước hạn để thay đổi người chăm sóc theo ý muốn.
Vụ án không mấy phức tạp nhưng không hiểu sao hơn năm nay, TAND huyện Tân Uyên vẫn chưa đưa ra xét xử. Được biết, đích thân ông Nguyễn Thanh Tùng, Chánh án TAND tỉnh Bình Dương, đã đi khảo sát thực tế tại vườn cây và có văn bản nhắc nhở TAND huyện Tân Uyên phải giải quyết vụ án đúng hạn. Song tòa này vẫn tiếp tục “bất động” khiến ông Hoàng hết sức lo lắng cho “sinh mạng” của các cây còn lại. Nhiều khả năng sau khi hoàn tất hợp đồng cho thuê vườn, ông Hoàng sẽ phải đốn trắng vườn cây để trồng lại từ đầu.
| Khoản 1 Điều 304 Bộ luật Dân sự có quy định về trách nhiệm dân sự do không thực hiện nghĩa vụ phải thực hiện. Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện một công việc mà mình phải thực hiện thì bên có quyền có thể yêu cầu bên có nghĩa vụ tiếp tục thực hiện hoặc tự mình thực hiện hoặc giao cho người khác thực hiện công việc đó và yêu cầu bên có nghĩa vụ thanh toán chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại. |
TÂM PHÚC
