Cảnh báo nguy cơ lây lan sau ca tử vong do não mô cầu ở Phú Quốc

Ngày 18-3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh An Giang vừa có công văn gửi UBND đặc khu Phú Quốc, Trung tâm Y tế Phú Quốc và các trạm y tế trên địa bàn về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh do não mô cầu.

Khẩn trương dự phòng kháng sinh, chặn nguy cơ lây lan

Như PLO đã thông tin trước đó, chiều ngày 16-3, bé gái THNY (sinh năm 2015, học sinh trường Tiểu học Dương Đông 4, ngụ tại nhà trọ ở khu phố 10, đặc khu Phú Quốc) đã không qua khỏi với chẩn đoán sốc nhiễm trùng, theo dõi viêm màng não mô cầu.

Bệnh nhân được lấy mẫu máu gửi Viện Pasteur TP.HCM xét nghiệm. Kết quả xác định bệnh nhân dương tính với vi khuẩn não mô cầu (Type B).

Trước đó, bệnh nhi chuyển biến nặng với các dấu hiệu nổi ban, tím tái và khó thở chỉ sau khoảng 9 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng sốt thông thường. Hiện tại, hàng chục người tiếp xúc gần với bệnh nhi tại nhà trọ và trường học đã được lập danh sách, giám sát sức khỏe và hướng dẫn uống kháng sinh dự phòng.

Đánh giá về tình hình dịch tễ, CDC tỉnh An Giang nhận định bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây qua đường hô hấp, có diễn tiến nhanh và tỉ lệ tử vong cao. Ca bệnh tại Phú Quốc có liên quan trực tiếp đến môi trường đông người (nhà trọ và trường học), do đó có tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các ca bệnh thứ phát trong cộng đồng.

Để chủ động chặn đứng mầm bệnh, CDC An Giang đề nghị các cơ quan liên quan rà soát triệt để, cập nhật danh sách người tiếp xúc gần trong vòng 7 ngày trước khi bệnh nhân khởi phát đến 24 giờ sau khi nhập viện, đảm bảo không bỏ lọt; triển khai ngay việc dùng kháng sinh dự phòng cho toàn bộ người tiếp xúc gần theo quy định của Bộ Y tế.

Các đơn vị cần theo dõi sát các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ như sốt, đau đầu, buồn nôn, gáy cứng, lơ mơ hoặc nổi ban xuất huyết hình sao. Khi phát hiện ca nghi ngờ phải lập tức cách ly, lấy mẫu xét nghiệm trước khi dùng kháng sinh.

Đồng thời, CDC An Giang yêu cầu tổ chức vệ sinh tại các khu vực lớp học, nhà trọ, đặc biệt tăng cường thông khí, đón ánh nắng tại các phòng ở. Người dân, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao ở khu vực đông đúc, cần chủ động tiêm vaccine phòng não mô cầu tại các cơ sở y tế.

1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỉ lệ tử vong cao nhất

Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, não mô cầu là 1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỉ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường hô hấp và đặc biệt nguy hiểm bởi tốc độ diễn tiến cực nhanh.

Vi khuẩn não mô cầu thường gây ra hai thể bệnh chính là viêm màng não (chiếm hơn 50%) hoặc nhiễm trùng huyết tối cấp (chiếm 5-20%), đôi khi kết hợp cả hai.

Thống kê cho thấy, ngay cả khi được chẩn đoán sớm và hồi sức tích cực, tỉ lệ tử vong vẫn ở mức 10-20%, và lên tới 40-50% nếu là thể nhiễm khuẩn huyết hoặc không được điều trị kịp thời. Khoảng 20% bệnh nhân sống sót phải gánh chịu các di chứng nặng nề như đoạn chi, chạy thận, suy giảm trí nhớ, động kinh.

Cũng theo bác sĩ Chính, đáng lo ngại là dấu hiệu của bệnh ở giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm, khiến người bệnh lỡ thời gian vàng cấp cứu. Thời gian từ khi phát bệnh đến khi tử vong trong thể nhiễm trùng huyết tối cấp có thể chỉ kéo dài từ 6-8 giờ.

Cụ thể, diễn tiến bệnh thường trải qua các mốc thời gian như sau:

• 4-12 giờ đầu: Bệnh nhân chỉ có triệu chứng giống cảm cúm như sốt, mệt mỏi, đau họng.
• 12-15 giờ: Bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu đặc trưng như cứng gáy, sợ ánh sáng và nổi ban xuất huyết (tử ban). Tử ban là các nốt đỏ/tím lan nhanh, hoại tử và không biến mất khi dùng ly thủy tinh ấn lên da.
• 15-24 giờ: Người bệnh rơi vào lú lẫn, co giật, suy đa tạng, hôn mê và có thể tử vong nhanh chóng. Trẻ sơ sinh thường có thêm biểu hiện thóp căng phồng, li bì, bỏ bú.

Để chủ động phòng chống bệnh, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm chủng là chiến lược bền vững nhất. Vi khuẩn não mô cầu có 6 nhóm huyết thanh chính gây ra 90% số ca bệnh toàn cầu gồm A, B, C, Y, W-135 và X.

Tại Việt Nam, hiện đã có đầy đủ các loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh nguy hiểm và phổ biến (A, B, C, Y, W), đáp ứng nhu cầu bảo vệ cho mọi lứa tuổi từ trẻ nhũ nhi (6 tuần tuổi) đến người lớn (55 tuổi).

Do không có sự miễn dịch chéo giữa các nhóm huyết thanh, bác sĩ Chính khuyến cáo người dân nên tiêm phối hợp cả vaccine phòng nhóm B và nhóm A, C, Y, W để cơ thể được bảo vệ toàn diện. Cạnh đó, người dân nên duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường, thường xuyên rửa tay, đeo khẩu trang nơi đông người, ăn uống đủ chất và vận động thường xuyên để nâng cao sức đề kháng.

Theo dõi sức khỏe 70 người tiếp xúc ca tử vong do não mô cầu tại Phú Quốc