Ngày 26-1, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội) cho biết đã tiếp nhận điều trị cho bệnh nhân nam, 52 tuổi, ngụ Lào Cai, nhập viện trong tình trạng nguy kịch do vi khuẩn não mô cầu.
Diễn biến bệnh nhanh và nguy kịch
Khoảng hai ngày trước đó, bệnh nhân có tham dự một đám cỗ và ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc, sau đó xuất hiện sốt cao đến 40 độ C.
Gia đình đã đưa ông đến trung tâm y tế xã để truyền dịch, nhưng tình trạng người bệnh không thuyên giảm, bắt đầu xuất hiện các triệu chứng đau đầu dữ dội, đau bụng và khó thở.
Bệnh diễn tiến nặng rất nhanh, bệnh nhân ban đầu có biểu hiện kích thích, sau đó ý thức giảm dần, rơi vào trạng thái lơ mơ. Đáng chú ý, trên cơ thể bệnh nhân xuất hiện các ban xuất huyết màu đỏ tím tại vùng ngực, bụng và hai chi.
Trước diễn biến này, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, lập tức chuyển người bệnh lên tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não - màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu và bệnh cảnh diễn tiến tối cấp.
Tại đây, bệnh nhân được đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển khẩn cấp lên tuyến trung ương.
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân có huyết áp tụt xuống mức 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt nhạt, toàn bộ vùng mặt, thân mình và hai chi xuất hiện dày đặc các ban xuất huyết dạng tử ban.
Các kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nguy kịch khi tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, kèm rối loạn đông máu và suy thận cấp. Ngay lập tức, các bác sĩ đã chỉ định lọc máu liên tục cấp cứu, đồng thời tiến hành lấy mẫu xét nghiệm sinh học phân tử để xác định tác nhân gây bệnh.
Kết quả xét nghiệm Real-time PCR dịch não tủy khẳng định bệnh nhân dương tính với Neisseria meningitidis (vi khuẩn não mô cầu) - tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.
Bệnh nhân được xác định sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp và phù não trên nền bệnh nhân xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Hiện, do tình trạng rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân vẫn phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.
Dễ nhầm lẫn với liên cầu khuẩn lợn
ThS.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, giải thích rằng liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường bị nhầm lẫn trên lâm sàng. Nguyên nhân là do cả hai loại vi khuẩn này đều có khả năng gây ra tình trạng nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội.
Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu và rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng. Đặc điểm chung dễ gây nhầm lẫn nhất là sự xuất hiện của các ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Mặc dù hình thái biểu hiện khá tương đồng, các bác sĩ có thể phân biệt dựa vào đặc điểm cụ thể của ban cũng như các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu như nuôi cấy hoặc kỹ thuật sinh học phân tử.
Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông - xuân và có khả năng bùng phát thành dịch do lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp. Bệnh thường khó chẩn đoán sớm và có tốc độ tiến triển rất nhanh. Các triệu chứng khởi phát đột ngột bao gồm sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban.
Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh nhân có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỉ lệ tử vong của bệnh vẫn ở mức cao. Trong số những người may mắn sống sót, khoảng 20% trường hợp phải chịu các di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hay rối loạn đông máu kéo dài.
Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân cần chú trọng các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua đường hô hấp. Cụ thể, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng; che miệng bằng khăn giấy hoặc tay khi ho, hắt hơi để ngăn chặn phát tán giọt bắn.
Do vi khuẩn dễ lây lan trong môi trường kín và đông người, người dân nên hạn chế tiếp xúc gần với những người có triệu chứng viêm đường hô hấp như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi. Biện pháp quan trọng nhất là chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine phòng ngừa bệnh theo lộ trình khuyến cáo của chuyên gia y tế.
