Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận vừa báo cáo Bộ Xây dựng kết quả nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ. Trong đó, đơn vị tư vấn đề xuất đầu tư dự án bằng vốn công, đi qua 5 địa phương, vận chuyển cả hành khách lẫn hàng hóa.
Tàu khách có vận tốc 160km/h
Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, tuyến đường sắt trên có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ), tổng chiều dài khoảng 175,2 km.
Tuyến đi qua năm địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ, phục vụ đồng thời vận chuyển hành khách và hàng hóa.
Giai đoạn đầu sẽ đầu tư theo quy mô đường đơn, khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm; các giai đoạn tiếp theo sẽ hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch.
Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 ga cùng 3 khu depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ để phục vụ bảo dưỡng, vận hành. Tàu khách chạy 160 km/h, hơn một nửa tuyến đi trên cầu.
Theo hồ sơ nghiên cứu, tuyến đường sắt được thiết kế theo tiêu chuẩn đường sắt cấp II.
Tốc độ thiết kế tối đa của tàu khách đạt 160 km/h, còn tàu hàng đạt 120 km/h. Đoàn tàu khách sử dụng công nghệ động lực phân tán (EMU), trong khi tàu hàng dùng đầu máy kéo truyền thống.
Hệ thống vận hành dự kiến sử dụng điện khí hóa 25 kV, kết hợp công nghệ điều hành và tín hiệu hiện đại nhằm bảo đảm khai thác an toàn và nâng cao năng lực vận chuyển.
Đáng chú ý, khoảng 56% chiều dài tuyến được đề xuất xây dựng trên cầu. Theo đơn vị tư vấn, việc tăng tỉ lệ cầu nhằm hạn chế chia cắt khu dân cư, giảm giao cắt đồng mức với đường bộ, đồng thời vượt qua các khu vực đô thị, sông ngòi và công trình hạ tầng hiện hữu.
Khoảng 44% chiều dài còn lại sẽ đi trên nền đất ở những khu vực dân cư thưa, địa chất thuận lợi và ít chịu ảnh hưởng bởi ngập lụt.
Riêng đoạn vượt sông Hậu, phương án sơ bộ là cho tuyến đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2. Tuy nhiên, giải pháp kết cấu cụ thể sẽ tiếp tục được nghiên cứu ở các bước sau.
Cần giải phóng hơn 800 ha đất, vốn đầu tư từ 171.000 tỉ đồng
Để đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch, dự án dự kiến cần giải phóng mặt bằng khoảng 801,5 ha. Trong số này có khoảng 479 ha đất nông nghiệp, gồm hơn 430 ha đất trồng lúa từ hai vụ trở lên. Số dân tái định cư khoảng 11.437 hộ.
Trên cơ sở tính toán sơ bộ về khối lượng xây dựng, suất đầu tư và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đơn vị tư vấn đưa ra hai phương án tổng mức đầu tư.
Phương án 1 là tuyến đường sắt đi chung cầu đường bộ tại khu vực vượt sông Hậu dài khoảng 4,7 km. Tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 171.300 tỉ đồng, tương đương 6,468 tỉ USD.
Phương án 2 xây dựng cầu đường sắt độc lập, tách riêng với cầu đường bộ. Tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 175.110 tỉ đồng, tương đương 6,611 tỉ USD.
Về hình thức đầu tư, đơn vị tư vấn cho rằng nhiều dự án đường sắt trên thế giới triển khai theo mô hình đối tác công - tư (PPP) chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng, thậm chí có trường hợp Nhà nước phải tăng hỗ trợ hoặc tiếp nhận lại dự án.
Do đó, đơn vị nghiên cứu đề xuất lựa chọn đầu tư công nhằm bảo đảm khả năng triển khai và huy động nguồn lực. Mục tiêu khởi công năm 2028, hoàn thành vào năm 2035
Theo kế hoạch đề xuất, dự án sẽ được trình Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư vào tháng 8 tới. Công tác giải phóng mặt bằng sẽ bắt đầu từ quý I-2028.
Nếu tiến độ thuận lợi, đến quý III-2028 sẽ lựa chọn nhà thầu gói xây lắp đầu tiên để khởi công. Mục tiêu đặt ra là cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035.
Về khai thác, trong giai đoạn chưa đầu tư tuyến đường sắt xuyên tâm An Bình – Sài Gòn (Hòa Hưng) – Tân Kiên, tàu khách sẽ xuất phát từ ga An Bình rồi đi theo hướng vành đai về Cần Thơ.
Khi tuyến xuyên tâm hoàn thiện, các đoàn tàu liên tỉnh và tàu khách quốc gia sẽ đi xuyên qua trung tâm TP.HCM trước khi tiếp tục hành trình về Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo đề xuất, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sẽ là đơn vị tiếp nhận quản lý hạ tầng, bảo trì và tổ chức vận hành toàn tuyến sau khi hoàn thành.
Vì sao cần làm đường sắt TP.HCM - Cần Thơ?
Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Ban QLDA Mỹ Thuận đưa ra nhiều lý do để đề xuất sớm đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.
Cụ thể, đến năm 2050, nhu cầu vận tải trên hành lang TP.HCM - Cần Thơ được dự báo đạt khoảng 1.456 triệu tấn hàng hóa và hơn 326 triệu lượt hành khách. Trong đó, đường sắt có thể đảm nhận khoảng 23,2 triệu tấn hàng hóa và gần 16 triệu lượt hành khách mỗi năm.
Tuyến đường sắt được kỳ vọng rút ngắn thời gian kết nối giữa TP.HCM với đồng bằng sông Cửu Long, mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và giảm áp lực tập trung dân cư vào các đô thị lớn.
Theo đơn vị nghiên cứu, việc bổ sung thêm một phương thức vận tải khối lượng lớn sẽ giúp cân bằng lại cơ cấu vận tải, giảm phụ thuộc vào đường bộ, từ đó giảm chi phí vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
