Ngân hàng kích hoạt 'lá chắn số', chặn hàng triệu giao dịch gian lận

Trước sự gia tăng về mức độ tinh vi của tội phạm công nghệ cao, hệ thống cảnh báo tài khoản gian lận SIMO, cùng các lớp phòng vệ chủ động của ngân hàng, đang dần hình thành “lá chắn số” mới. Điều này cho phép nhận diện và ngăn chặn rủi ro ngay từ thời điểm khởi tạo giao dịch, trước khi dòng tiền rời khỏi tay người dùng.

Chủ động phòng vệ, cắt đứt chuỗi giao dịch gian lận

Trong bối cảnh Việt Nam mỗi năm ghi nhận hàng nghìn vụ lừa đảo chuyển tiền trực tuyến với thủ đoạn ngày càng tinh vi và có tổ chức, áp lực bảo vệ người dùng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống ngân hàng. Thực tế đã có một số ngân hàng tăng cường tính năng chống lừa đảo.

Mới đây, Ngân hàng ACB đã phát đi cảnh báo sau khi liên tiếp ngăn chặn thành công nhiều giao dịch chuyển tiền đáng ngờ, nhờ các lớp bảo vệ tự động trên hệ thống ngân hàng số. Thống kê từ ACB cho thấy chỉ trong năm 2025, ngân hàng này đã kịp thời phát hiện và ngăn chặn hơn 37.400 giao dịch đáng ngờ, tương ứng với gần 2.500 tỉ đồng của khách hàng được bảo vệ. Mặc dù ứng dụng ngân hàng số ACB ONE đang hoạt động như tuyến phòng thủ âm thầm bảo vệ của mỗi khách hàng, nhưng lớp bảo vệ cuối cùng và quan trọng nhất vẫn là sự tỉnh táo của chính người dùng.

Hay như Ngân hàng MSB cũng đã hoàn tất kết nối và đưa vào vận hành hệ thống cảnh báo rủi ro SIMO của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tự động cảnh báo các giao dịch có dấu hiệu gian lận và lừa đảo. Việc tích hợp này giúp MSB nâng cấp năng lực nhận diện rủi ro giao dịch, cho phép hệ thống tự động phân tích, đối chiếu và phát hiện các tài khoản có dấu hiệu đáng ngờ ngay trong quá trình xử lý giao dịch. Từ đó, ngân hàng có thể chủ động đưa ra cảnh báo sớm, ngăn ngừa tổn thất và bảo vệ an toàn tài sản của khách hàng trước khi rủi ro xảy ra.

Trước đó, TPBank đã sớm ra mắt hệ thống cảnh báo chuyển tiền rủi ro, tự động nhận diện và chặn giao dịch khi phát hiện tài khoản thụ hưởng có dấu hiệu gian lận. Giải pháp này được triển khai đồng bộ trên tất cả các kênh giao dịch, từ ứng dụng TPBank App, TPBank Biz đến ATM/LiveBank và tại quầy, giúp khách hàng được bảo vệ toàn diện trước nguy cơ mất tiền qua tài khoản.

Việc triển khai cơ chế cảnh báo, chặn giao dịch rủi ro theo thời gian thực cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ “xử lý hậu quả” sang “phòng vệ chủ động”. Song song đó, TPBank còn tích hợp dữ liệu cảnh báo từ Bộ Công an (Cục A05), qua đó mở rộng nguồn xác minh, nâng cao độ chính xác trong nhận diện rủi ro và hạn chế tối đa khả năng bỏ lọt các giao dịch gian lận.

Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank, cho biết: “Việc chủ động tích hợp dữ liệu từ SIMO và Bộ Công an giúp ngân hàng gia cố thêm lớp phòng vệ chủ động, bảo vệ khách hàng khỏi các chiêu thức lừa đảo đang ngày càng tinh vi. Đây là bước tiến quan trọng trong hành trình xây dựng hệ sinh thái tài chính minh bạch, an toàn và bền vững”.

Khi dữ liệu trở thành vũ khí chặn giao dịch gian lận

Sự ra đời của “lá chắn số” không chỉ giúp các nhà băng nâng cao năng lực phòng chống gian lận tài chính mà còn góp phần thực hiện mục tiêu chung của ngành ngân hàng, đó là bảo vệ người tiêu dùng, củng cố niềm tin và tạo dựng môi trường thanh toán số an toàn tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Quang Minh, Tổng giám đốc NAPAS, cho biết năm ngoái, NAPAS ký hợp tác chiến lược với Cục A05 – Bộ Công an và phối hợp với 10 tổ chức thành viên triển khai hệ thống cảnh báo rủi ro giao dịch dựa trên dữ liệu SIMO của NHNN. Nhờ đó, các thành viên được thụ hưởng dịch vụ giám sát giao dịch nghi ngờ, gian lận, giả mạo từ cả hai hệ thống A05 và SIMO.

Được biết, SIMO là một nền tảng trung tâm nhằm giám sát, thu thập và cảnh báo theo thời gian thực các giao dịch có dấu hiệu rủi ro trong toàn hệ thống tài chính. Nó đóng vai trò là "lá chắn tập trung" của ngành ngân hàng, giúp kết nối, đối chiếu dữ liệu giữa các tổ chức tín dụng và các cơ quan chức năng, qua đó phát hiện sớm, ngăn chặn và cảnh báo kịp thời các hành vi gian lận.

Theo ông Minh, trong năm 2025, NAPAS đã gửi hơn 3,4 triệu lượt cảnh báo giao dịch đáng ngờ cho khách hàng giúp khách hàng chủ động dừng thực hiện các giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo.

Theo Vụ Thanh toán (NHNN), tính đến 19-12-2025, hệ thống SIMO đã ghi nhận gần 600.000 bản ghi tài khoản nghi ngờ gian lận từ 122 đơn vị báo cáo. Hệ thống đã phát đi cảnh báo tới hơn 2,26 triệu lượt khách hàng, giúp ngăn chặn dòng tiền luân chuyển sai mục đích với tổng giá trị hơn 2.780 tỉ đồng.

Ngoài ra, NAPAS đã phối hợp cùng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam xây dựng Sổ tay xử lý tài khoản nghi ngờ gian lận, qua đó hình thành khung hướng dẫn thống nhất cho toàn hệ thống, góp phần nâng cao tính minh bạch, an toàn và bền vững của hoạt động thanh toán. Đến cuối năm 2025, công cụ này đã được triển khai tại 47 ngân hàng.

Đáng chú ý, Phụ lục 03 của cuốn Sổ tay này đã cung cấp cho các ngân hàng nhiều tài liệu tham khảo về những dấu hiệu để nhận diện tài khoản, thẻ nghi ngờ có liên quan đến gian lận giả mạo, lừa đảo.

Chẳng hạn, Sổ tay đưa ra một số ví dụ điển hình như: Tài khoản thanh toán nằm trong danh sách được quảng cáo, mua bán trao đổi trên các website hoặc hội nhóm trên mạng xã hội. Tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn. Tài khoản thanh toán phát sinh giao dịch bất thường (giá trị, số lượng giao dịch lớn, phát sinh các giao dịch với địa điểm, thời gian, tần suất bất thường…).