Trong bối cảnh gian lận thẻ ngày càng tinh vi và khó lường, Ngân hàng VPBank vừa phát đi cảnh báo về thủ đoạn "đánh tráo chip" trên thẻ thanh toán - hình thức tấn công âm thầm nhưng có thể khiến chủ thẻ bị lợi dụng thực hiện giao dịch trái phép mà không kịp nhận biết.
Theo phân tích của VPBank, mục tiêu mà các đối tượng nhắm tới chủ yếu là thẻ thanh toán vật lý như thẻ tín dụng và thẻ ghi nợ.
Nguy cơ trong làn sóng gian lận số
Bằng cách thay thế chip hợp lệ bằng chip giả, kẻ gian có thể khai thác dữ liệu hoặc tạo điều kiện cho các giao dịch gian lận.
Dấu hiệu nhận biết không nằm ở khả năng thanh toán tại máy POS (bởi thẻ vẫn có thể cắm và giao dịch như bình thường) mà ở việc tính năng thanh toán chạm (contactless) đột ngột không hoạt động. Đồng thời, nếu bề mặt chip xuất hiện bong tróc, dán chồng, trầy xước hoặc biến dạng bất thường, đó có thể là cảnh báo rõ ràng cho thấy thẻ đã bị can thiệp.
Để hạn chế rủi ro, VPBank khuyến nghị khách hàng kiểm tra tình trạng thẻ định kỳ, ưu tiên thanh toán chạm và trực tiếp giám sát toàn bộ quá trình giao dịch, tuyệt đối không để thẻ rời khỏi tầm mắt, không đưa thẻ cho người khác thao tác hộ.
Bên cạnh đó, khách hàng cũng nên kích hoạt thẻ tại ngân hàng hoặc thực hiện một giao dịch nhỏ ban đầu để kiểm tra chip, đồng thời theo dõi biến động giao dịch thường xuyên và thông báo ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Ngoài ra, có thể cân nhắc sử dụng các ví điện tử như Apple Pay, Google Pay hoặc Samsung Pay để hạn chế sử dụng thẻ vật lý và cần thận trọng khi thực hiện giao dịch quốc tế, đặc biệt tại những khu vực từng ghi nhận rủi ro gian lận cao.
Cảnh báo của VPBank không phải là hiện tượng đơn lẻ mà đặt trong bức tranh rộng hơn về an ninh mạng toàn cầu.
Theo bản tin An toàn thông tin tháng 1-2026 do Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) công bố, các cuộc tấn công mạng đang gia tăng nhanh cả về quy mô, tốc độ lẫn mức độ tinh vi, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và tự động hóa bị khai thác để tối ưu hóa hành vi gian lận.
Dựng lá chắn nhiều lớp cho ngân hàng số
Song song với cảnh báo và khuyến nghị, hệ thống ngân hàng cũng đang tái cấu trúc nền tảng phòng thủ từ gốc.
Tính đến ngày 23-1, toàn ngành đã hoàn tất đối chiếu, chuẩn hóa và làm sạch hơn 146,1 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân thông qua tích hợp dữ liệu sinh trắc học với căn cước công dân gắn chip. Đây không chỉ là bước kỹ thuật, mà là quá trình nâng cấp chuẩn định danh số (eKYC) ở quy mô lớn, giúp thu hẹp đáng kể khoảng trống pháp lý và kỹ thuật từng bị lợi dụng cho các hành vi giả mạo.
Khi dữ liệu đầu vào được chuẩn hóa, toàn bộ chuỗi nghiệp vụ phía sau, từ mở tài khoản, cấp tín dụng đến giao dịch điện tử đều được nâng cao về độ tin cậy và khả năng truy vết. Cùng với đó, hệ thống giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO) đang phát huy hiệu quả cảnh báo sớm, tính đến giữa tháng 1-2026, hơn 831.000 lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng giao dịch sau khi nhận cảnh báo nguy cơ, qua đó góp phần ngăn chặn nguy cơ thất thoát khoảng 3.060 tỉ đồng.
Sự kết hợp giữa công nghệ giám sát theo thời gian thực, nền tảng dữ liệu định danh chuẩn hóa và phản ứng kịp thời của khách hàng đang tạo nên cơ chế phòng thủ nhiều lớp.
Ở tầm vĩ mô, đây là dấu hiệu cho thấy ngành ngân hàng đang chuyển từ tư duy “xử lý sự cố” sang “quản trị rủi ro chủ động”, một yêu cầu tất yếu khi giao dịch số bùng nổ và tội phạm công nghệ cao liên tục biến đổi phương thức hoạt động.
