Việt Nam đang tiến tới một bước ngoặt mới trong việc phổ cập xăng E10 trên toàn thị trường. Để tìm hiểu rõ hơn về lộ trình và cả những bài học từ quá khứ, PLO đã có cuộc trao đổi nhanh với TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) về vấn đề này.
Có thể giảm 2,5 triệu tấn CO₂ mỗi năm nếu dùng xăng E10
. Phóng viên: Thưa ông, việc chuyển đổi xăng sinh học mang lại lợi ích nào về kinh tế và môi trường, thưa ông?
+ TS Đào Duy Anh: Có rất nhiều ý nghĩa. Về môi trường, cứ đốt 1 lít xăng, chúng ta thải ra khoảng 2,5kg CO2. Với lượng xăng tiêu thụ 12 triệu khối/năm của Việt Nam, nếu tiết kiệm được 1 triệu khối xăng khoáng nhờ phối trộn Ethanol, chúng ta sẽ giảm được 2,5 triệu tấn CO2 thải ra môi trường.
Về kinh tế, việc phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học tạo công ăn việc làm cho bà con nông dân vùng sâu vùng xa thông qua việc trồng sắn, mía để sản xuất cồn. Đặc biệt, nó giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Hiện nay chúng ta vẫn phải nhập khẩu khoảng 30% xăng dầu thành phẩm và một lượng lớn dầu thô cho nhà máy Nghi Sơn, khi thế giới có biến động như chiến tranh thì nguồn cung này rất dễ đứt gãy.
Trong bối cảnh đó, nhiên liệu sinh học không chỉ giúp giảm áp lực nhập khẩu mà còn mở ra khả năng chủ động nguồn cung trong dài hạn. Nếu tỉ lệ phối trộn đạt 10%, tương ứng có thể giảm ngay 10% lượng xăng khoáng phải nhập khẩu, đây là một bước tiến quan trọng về an ninh năng lượng.
Bộ Công Thương đã và đang phối hợp cùng với các Bộ ngành để kiến nghị các cấp có thẩm quyền về việc xây dựng một chiến lược lâu dài cho việc phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, chứ không chỉ dừng ở việc thay thế xăng khoáng.
Và khi chúng ta phát triển được một ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học thì sẽ có tác động tốt đến môi trường, kinh tế xã hội.
. Dù hiểu việc sử dụng xăng sinh học sẽ mang lại nhiều lợi ích, song vẫn còn nhiều người tiêu dùng vẫn lo ngại về tác động của ethanol lên tuổi thọ động cơ. Ông có ý kiến gì về vấn đề này?
+ Người tiêu dùng hoàn toàn có thể yên tâm. Tất cả xăng dầu lưu thông trên thị trường đều phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Bộ Công Thương đã nghiên cứu rất kỹ các tác động đến hiệu suất và tuổi thọ động cơ. Thậm chí, các nghiên cứu tại Đại học Giao thông vận tải hay Bách khoa Hà Nội đều chứng minh xăng E10 có tác động cực nhỏ, chỉ khoảng 1-2% so với xăng khoáng về hiệu suất.
Chúng tôi cũng học hỏi kinh nghiệm về việc sử dụng xăng sinh học từ nhiều nước trên thế giới. Đơn cử như Mỹ đã dùng E10 từ những năm 1980. Petrolimex và PVOIL cũng đã thí điểm phân phối xăng E10 tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng từ tháng 8-2025 và chưa ghi nhận phản hồi tiêu cực nào từ khách hàng. Vì thế, người tiêu dùng cứ yên tâm mà sử dụng.
. Cùng với tính an toàn của xăng E10, thì giá thành đang là vấn đề được người tiêu dùng quan tâm. Vậy thưa ông, liệu người dân có phải trả chi phí cao hơn cho loại nhiên liệu mới này?
+ Xăng sinh học là nhiên liệu được phối trộn từ ethanol và xăng khoáng, do đó giá thành phải tuân thủ quy luật cung cầu của thị trường thế giới. Trong ngắn hạn, Chính phủ có các giải pháp điều tiết để ổn định giá, tránh gây áp lực chi phí cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, về lâu dài, khi nền kinh tế có độ mở càng lớn, giá xăng dầu trong nước sẽ biến động song hành cùng giá quốc tế.
Để hỗ trợ lộ trình này, từ ngày 16-4 vừa qua, đồng loạt các loại thuế nhập khẩu, môi trường, tiêu thụ đặc biệt của các sản phẩm liên quan đã được giảm về 0%. Đây là "cú hích" đầu tiên để khuyến khích chuyển đổi năng lượng sạch.
Theo lộ trình thì từ ngày 1-6 tới đây, xăng RON95 khoáng sẽ được thay thế bằng xăng E10 phối trộn 10% ethanol. Trước đó, từ ngày 01-08-2025, Petrolimex và PVOIL đã bắt đầu thí điểm phân phối xăng E10 tại Hà Nội, TP.HCM và Hải Phòng. Tính đến ngày 15-04, hệ thống PVOIL đã triển khai tại 418/988 trạm xăng. Dự kiến đến giữa tháng 5, Petrolimex sẽ cơ bản hoàn tất việc phủ sóng xăng E10 trên toàn hệ thống.
Kiềng ba chân để chuyển đổi thành công
. Thưa ông, trong lộ trình đẩy nhanh sử dụng xăng sinh học tại Việt Nam có nhiều rào cản trong khâu phối trộn cũng như hạ tầng phân phối không. Bộ Công Thương hiện có cơ chế gì để tháo gỡ?
+ Theo Chỉ thị số 09 ngày 19-3-2026 của Chính phủ, Bộ Công Thương đã được yêu cầu rà soát các điều kiện để đẩy nhanh triển khai xăng sinh học ngay trong tháng 4 này. Cạnh đó, theo lộ trình của Thông tư 50/2025 của Bộ Công thương, kể từ sau ngày 1-6-2026, trên thị trường sẽ chỉ còn xăng sinh học.
Để thực hiện lộ trình này, chúng ta có 3 việc trọng tâm phải chuẩn bị: Nguồn cung ethanol; năng lực phối trộn của doanh nghiệp; và hạ tầng phân phối của các thương nhân. Về nguồn cung ethanol, rà soát cho thấy cơ bản chúng ta đã đáp ứng đủ, lượng thiếu hụt không đáng kể và có thể bù đắp bằng các đơn hàng.
Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở năng lực phối trộn. Hiện mới có 3/12 doanh nghiệp đầu tư trạm phối trộn được cấp phép. Với năng lực hiện tại, chúng ta vẫn còn thiếu khoảng 30% so với nhu cầu tiêu thụ.
Bộ Công Thương đang nỗ lực đôn đốc doanh nghiệp chuẩn bị hạ tầng bồn bể, phương tiện phân phối, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp lớn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ về năng lực phối trộn để sớm đưa sản phẩm ra thị trường.
Với hạ tầng phân phối đến người tiêu dùng, hiện nay các doanh nghiệp cũng đang nỗ lực chuẩn bị, nhưng để triển khai ngay thì cần sự cố gắng rất lớn. Hiện chúng tôi liên tục có các công văn, giải pháp đôn đốc chỉ đạo để đẩy nhanh việc này.
. Nhìn lại quá khứ, xăng E5 từng gặp không ít khó khăn khi tiếp cận người dùng. Với xăng E10, hiện có giải pháp nào để triển khai thành công, thưa ông?
+ Thực tế, sản lượng xăng E5 giảm dần không phải do người tiêu dùng quay lưng với xăng sinh học. Qua khảo sát, chúng tôi rút ra bài học kinh nghiệm quan trọng: Ở giai đoạn đầu, chúng ta chọn phối trộn E5 trên nền xăng Ron 92 vốn phù hợp với động cơ thời điểm đó. Tuy nhiên, các dòng xe sản xuất về sau này lại yêu cầu nhiên liệu Ron 95 theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Để rút kinh nghiệm, trong lộ trình tới, Bộ Công Thương sẽ thường xuyên cập nhật yêu cầu về nhiên liệu của các loại động cơ để việc sử dụng các loại xăng phối trộn này trở nên phù hợp và tối ưu nhất.
. Xin cám ơn ông về những chia sẻ trên!
Liên quan tới vấn đề giảm phát thải ra môi trường, TP.HCM đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để sớm thực hiện miễn phí vé xe buýt, nhằm thu hút người dân sử dụng vận tải công cộng.
Trước thông tin này, TS Đào Duy Anh cho biết, đây là chủ trương rất đúng đắn, dù ngân sách thành phố sẽ phải chi ra một khoản lớn, nhưng nhìn rộng hơn sẽ mang lại lợi ích to lớn như: giảm phương tiện cá nhân, tiết kiệm chi phí xã hội và giảm lượng lớn khí thải ra môi trường. Ông Đào Duy Anh cho rằng, so với những gì bỏ ra, thành phố sẽ nhận lại kết quả hoàn toàn xứng đáng.
