Để chào mừng kỷ niệm 50 năm Ngày TP.HCM chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, TP tập trung hoàn tất thủ tục, bảo đảm đầy đủ điều kiện và tổ chức khởi công một số dự án lớn trước ngày 2-7.
Theo Sở Xây dựng TP, các dự án dự kiến khởi công trải rộng trên nhiều lĩnh vực như giao thông, chỉnh trang đô thị, môi trường và nhà ở xã hội, tạo động lực phát triển cho TP trong giai đoạn mới.
Triển khai hàng loạt dự án trọng điểm
Theo Sở Xây dựng, TP sẽ khởi công 10 dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư khoảng 381.326,9 tỉ đồng.
Thứ nhất là tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, chiều dài 41,8km. Tổng mức đầu tư dự kiến 175.000 tỉ đồng. Dự án được đầu tư theo hình thức BT; thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030. Hiện TP.HCM và TP Đồng Nai đang thống nhất một số nội dung như tuyến, số ga, phương thức đầu tư dự án này.
Thứ hai là cầu vượt biển kết nối khu vực Cần Giờ và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ). Dự án có chiều dài toàn tuyến là 14,06km. Trong đó, phần cầu 1 dài 4,74km, phần cầu 2 dài 2,22km, phần hầm dài 2,62km và phần đường dài 4,49km; mặt cắt ngang đạt 35,0m. Tổng mức đầu tư dự kiến là 92.663 tỉ đồng, được đầu tư theo hình thức BT. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029.
Cao tốc đô thị Hồ Tràm - cảng Hàng không quốc tế Long Thành cũng được khởi công trước ngày 2-7. Dự án có chiều dài tuyến 42km, thiết kế 6 làn xe cao tốc và đường song hành 2 bên tuyến. Tổng mức đầu tư dự kiến 51.516 tỉ đồng. Dự án được đầu tư theo hình thức BT. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029.
Thứ tư là xây dựng tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu - nút giao cao tốc TP.HCM- Long Thành - Dầu Giây và đường Vành đai 3 TP.HCM. Quy mô đầu tư hoàn chỉnh đoạn tuyến theo quy hoạch với chiều dài 5,9km, rộng 60m và xây dựng nút giao hoàn chỉnh. Tổng mức đầu tư dự kiến 8.782 tỉ đồng. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2028.
Thứ năm là dự án đầu tư xây dựng cầu Thủ Thiêm 4 với tổng chiều dài khoảng 2,16 km, mặt cắt ngang thiết kế 8 làn xe. Tổng mức đầu tư dự kiến là 5.063,6 tỉ đồng, được triển khai đầu tư công. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2028.
Thứ sáu, là xây dựng cầu đường Bình Tiên (đoạn từ đường Phạm Văn Chí đến đường Nguyễn Văn Linh) với chiều dài tuyến 3,2km, mặt cắt ngang rộng từ 30m - 40m. Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 6.275 tỉ đồng. Dự án được triển khai đầu tư công. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2028.
Thứ bảy là dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn. Dự án có quy mô triển khai trên 5 phân khu cốt lõi. Tổng mức đầu tư dự kiến 30.000 tỉ đồng. Dự án được đầu tư theo hình thức BT. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029.
Trong dự án này có Phân khu 1 (51,6ha) Bến Nhà Rồng Khánh Hội: Mở rộng không gian bảo tàng Hồ Chí Minh; đầu tư cây xanh cảnh quan, các công trình văn hóa, nghệ thuật, thể thao, dịch vụ. Đồng thời, mở rộng đường Nguyễn Tất Thành (tuyến dài khoảng 2,1km, quy mô 8-10 làn xe); xây dựng hầm chui đường Hoàng Diệu; xây dựng mới cầu Tân Thuận 1, 2 và 3 cầu đi bộ.
Phân khu 2 (10,4ha) Bến Bạch Đằng: Ngầm hóa một phần đường Tôn Đức Thắng mở rộng không gian cây xanh; cải tạo nơi cập tàu, sàn ngắm cảnh; xây dựng công trình văn hóa, nghệ thuật, dịch vụ.
Phân khu 3, 4 (15ha + 39ha): Cảnh quan ven sông Sài Gòn từ khu 2C đến khu biệt thự Lan Anh gồm kè sông, cầu tàu, đường đi bộ ven sông và các công trình văn hóa, dịch vụ.
Phân khu 5 (37,5ha): Công viên cảnh quan và kè dọc theo Rạch Cá Trê.
Thứ tám, là dự án cải thiện môi trường nước khu vực/tỉnh Bình Dương. Dự án bao gồm xây dựng mạng lưới thu gom nước thải sinh hoạt và các trạm bơm nâng trên tuyến ống cho TP Tân Uyên, TP Thuận An và TP Dĩ An phục vụ khoảng 54.000 hộ gia đình.
Bên cạnh đó là xây mới nhà máy xử lý nước thải giai đoạn 1 công suất 20.000 m³/ngày cho TP Tân Uyên kết hợp cải tạo 1.250m kênh hở hạ lưu suối Cầu Tre; nâng cấp bổ sung công suất thêm 20.000 m³/ngày cho nhà máy Thuận An và 20.000 m³/ngày cho nhà máy Dĩ An. Tổng mức đầu tư dự kiến 7.211,8 tỉ đồng được đầu tư bằng vốn vay WB và ngân sách TP.
Thứ chín là khởi công xây dựng nhà ở an sinh xã hội – Khu 3 Định Hòa (giai đoạn 1) và Khu 4 Định Hòa tại phường Chánh Hiệp. Dự án có quy mô Khu 3 rộng 0,95 ha (cao 20 tầng); Khu 4 rộng 2,57 ha (cao 20 tầng). Tổng mức đầu tư 3.226,3 tỉ đồng, hình thức đầu tư trực tiếp, thực hiện từ năm 2026 đến năm 2027.
Thứ 10, nhà ở xã hội – Khu 2 và Khu 7 Việt Sing tại phường An Phú. Quy mô Khu 2 rộng 1,15 ha (cao 22 tầng); Khu 7 rộng 10,81 ha (cao 22 tầng). Tổng mức đầu tư 1.589,3 tỉ đồng, hình thức đầu tư trực tiếp, thực hiện từ năm 2026 đến năm 2027.
Tiếp nối hành trình cải tạo đô thị sau 50 năm
Trong 50 năm qua, đặc biệt là giai đoạn từ những năm 1990 đến nay, các dự án cải tạo các trục thoát nước chính như kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hóa – Lò Gốm, Tàu Hủ – Bến Nghé, Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên, rạch Xuyên Tâm… đã tạo nên chuyển biến sâu sắc diện mạo đô thị. Điển hình như tại kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hóa – Lò Gốm và Tàu Hủ – Bến Nghé.
Sau quá trình đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom nước thải, nạo vét và chỉnh trang hai bờ, khu vực này đã lột xác thành không gian đô thị xanh với đường ven kênh, công viên và cảnh quan thông thoáng. Công trình góp phần cải thiện môi trường, giảm ngập úng rõ rệt, tạo điểm nhấn sinh hoạt cộng đồng và thúc đẩy phát triển đô thị ở các vùng lân cận.
Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, nhìn lại hành trình 50 năm qua các dự án cải tạo kênh rạch, chúng ta thấy rõ hình ảnh thu nhỏ của khát vọng thành phố mang tên Bác — khát vọng về một TP không chỉ giàu có về kinh tế mà còn đẹp về văn hóa, sâu sắc về tình người.
Thời gian qua, TP.HCM đã thay đổi tư duy quản lý kiến trúc đô thị. Từ việc "lấp kênh làm đường" của những thập niên trước, TP kiên quyết chuyển sang tư duy "trả lại không gian tự nhiên cho dòng nước", phát triển đô thị sinh thái xanh - sạch - đẹp. Văn minh đô thị hiện đại không chỉ là những tòa nhà chọc trời, mà là một hệ thống hạ tầng thân thiện với môi trường, nơi con người chung sống hài hòa với thiên nhiên.
Đằng sau những dòng kênh được hồi sinh là cuộc đại di dời lịch sử của hàng chục ngàn hộ dân với hàng trăm ngàn nhân khẩu sống trên và ven kênh rạch. Bản chất của các dự án này chính là chính sách "đổi đời cho người nghèo đô thị".
Trong giai đoạn 2026-2030, TP đặt tầm nhìn di dời khoảng 40.000 căn nhà trên và ven kênh rạch.
