“Thưa bác sĩ, người lớn tuổi trong gia đình tôi thường mệt mỏi, ăn kém khi trời nắng nóng. Xin hỏi mùa hè người cao tuổi dễ mắc những bệnh gì và cần phòng tránh ra sao?”.
Trả lời
Trong điều kiện nhiệt độ cao kéo dài, cơ thể người cao tuổi gặp nhiều khó khăn trong việc điều hòa thân nhiệt. Cảm giác khát giảm, dự trữ nước trong cơ thể thấp và các bệnh lý mạn tính đi kèm khiến nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và suy giảm chức năng cơ quan tăng lên rõ rệt.
Đây là lý do nhóm tuổi này dễ bị ảnh hưởng hơn so với người trẻ khi thời tiết thay đổi đột ngột hoặc nắng nóng kéo dài.
Các nhóm bệnh thường gặp trong mùa nóng
Nắng nóng không chỉ gây mệt mà còn làm nặng hoặc khởi phát nhiều bệnh lý.
Bệnh tim mạch: Nhiệt độ cao khiến cơ thể mất nước, làm giảm thể tích tuần hoàn. Tim phải hoạt động nhiều hơn để bù trừ, dễ gây quá tải.
Biểu hiện thường gặp là mệt mỏi, chóng mặt, hồi hộp, tim đập nhanh hoặc hạ huyết áp tư thế. Trường hợp nặng có thể dẫn đến kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt.
Bệnh cơ xương khớp: Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, đặc biệt khi sử dụng điều hòa hoặc nước lạnh, có thể làm triệu chứng đau khớp nặng hơn.
Người bệnh thường cảm thấy đau nhức, cứng khớp buổi sáng, hạn chế vận động. Tình trạng mất nước cũng làm giảm độ bôi trơn của khớp, khiến cơn đau kéo dài.
Bệnh lý tiêu hóa: Thời tiết nóng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển trong thực phẩm, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
Các biểu hiện thường gặp gồm chán ăn, đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy hoặc táo bón. Một số dấu hiệu mất nước cần chú ý là khô môi, tiểu ít, nước tiểu sậm màu.
Bệnh ngoài da: Tăng tiết mồ hôi và mất nước làm suy giảm hàng rào bảo vệ da.
Người cao tuổi có thể bị khô da, ngứa, viêm da hoặc rôm sảy. Nếu có trầy xước, nguy cơ nhiễm trùng da cũng tăng lên.
Chủ động phòng bệnh trong mùa nắng nóng
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, người cao tuổi cần điều chỉnh sinh hoạt phù hợp với thời tiết.
Trước hết, hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 10 giờ đến 16 giờ, ưu tiên mặc quần áo thoáng mát và giữ môi trường sống thông thoáng. Việc tắm bằng nước mát giúp hạ nhiệt nhưng cần tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Bên cạnh đó, việc bù nước cần được duy trì đều đặn, ngay cả khi không có cảm giác khát. Lượng nước có thể khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày tùy thể trạng, kết hợp bổ sung nước từ canh, trái cây hoặc dung dịch điện giải nhẹ. Cần hạn chế rượu bia và các loại đồ uống chứa caffeine.
Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng. Người cao tuổi nên ăn chín, uống sôi, tăng cường rau xanh và trái cây, đồng thời tránh thực phẩm ôi thiu hoặc khó tiêu.
Duy trì vận động và theo dõi sức khỏe
Việc vận động nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh hoặc tập các bài tập phù hợp giúp tăng tuần hoàn và duy trì sức khỏe cơ xương khớp.
Song song đó, cần theo dõi các chỉ số như huyết áp, đường huyết và tuân thủ điều trị bệnh mạn tính. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt lả, chóng mặt, lú lẫn, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
BS CKI Nguyễn Trần Như Thủy - Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3
