Siết quản lý hội nhóm mạng xã hội: Nhận diện những ‘vùng tối’

LTS: Những hội nhóm “vỡ nợ làm liều”, diễn đàn cờ bạc công khai hay các “chợ ngầm” mua bán nội dung nhạy cảm đang bủa vây không gian mạng, trở thành mầm mống phát sinh tội phạm. Trước thực trạng này, Bộ Công an đã đưa ra dự thảo quy định mới nhằm siết chặt trách nhiệm của người quản trị (Admin).

Tuy nhiên, trong bối cảnh tài khoản ảo (clone) vẫn tràn lan và các nền tảng xuyên biên giới còn nhiều kẽ hở, liệu việc siết chặt trách nhiệm liên đới có phải là “chìa khóa” để làm sạch môi trường mạng, hay sẽ trở thành áp lực cho Admin?

Báo Pháp Luật TP.HCM ghi nhận những “vùng tối” cùng các hiến kế để quy định mang tính khả thi.

Chỉ với vài thao tác tìm kiếm từ khóa “nhóm vỡ nợ làm liều” trên Facebook, nhóm phóng viên báo Pháp Luật TP.HCM ghi nhận hàng loạt hội nhóm công khai xuất hiện, thu hút từ vài nghìn đến hàng chục nghìn thành viên tham gia.

Hội nhóm lệch chuẩn, tiềm ẩn nguy cơ tội phạm

Một hội nhóm kín mang tên “Hội vỡ nợ...” có gần 20.000 thành viên trên Facebook với khá nhiều bài viết tiêu cực. Lướt qua các bài đăng, không khó bắt gặp những dòng trạng thái thể hiện sự bế tắc của các thành viên tham gia như: “Vỡ nợ cần việc, khổ quá rồi...”; “Làm gì cũng được miễn có tiền”... Đi kèm là hàng trăm bình luận để lại số điện thoại, mời gọi liên hệ riêng.

Đáng chú ý, xuất hiện không ít bình luận mang tính kích động như “dám làm liều để lại thông tin”, nhanh chóng thu hút nhiều người hưởng ứng, tạo thành những “móc nối” tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật.

Những thành viên này phần lớn đều dùng tài khoản “ảo” hoặc nick ẩn danh. Hai bên chỉ cần “cáp kèo” trên hội nhóm mạng xã hội rồi sau đó vào inbox riêng để trao đổi với nhau. Trường hợp có nhiều người cùng chung hoàn cảnh, “chí hướng” thì có thể lập hội nhóm mới qua các ứng dụng chat như Telegram, Viber… để trao đổi.

Nhiều bài đăng sử dụng ngôn từ gây sốc như “bán mạng”, “làm liều”, phản ánh tâm lý bất chấp hậu quả, dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo vào các hành vi phạm tội.

Không dừng lại ở các nhóm “vỡ nợ”, tình trạng hội nhóm cờ bạc, cá độ cũng diễn ra công khai trên mạng xã hội. Tại một số nhóm, hàng loạt bài đăng chia sẻ đường link đến các trang cá cược bóng đá, đá gà, game bài đổi thưởng… kèm lời mời gọi “nạp tiền là chơi ngay”, “cam kết thắng”, “có người hướng dẫn”.

Ghi nhận, các bài viết này thường thu hút lượng tương tác lớn, với nhiều bình luận khoe “thắng đậm”, “rút tiền nhanh”, tạo cảm giác dễ kiếm tiền, từ đó lôi kéo người tham gia. Công an TP.HCM cũng đã nhiều lần cảnh báo việc tham gia cờ bạc, cá độ qua mạng là vi phạm pháp luật, các đối tượng tổ chức thường ở nước ngoài, dẫn dụ người chơi tham gia và can thiệp được kết quả nên không thể nào thắng.

Song song đó, không ít hội nhóm hoạt động dưới dạng “kín” trên các app nhắn tin như Telegram, Viber… với rất đông thành viên. Các thành viên trong một số hội nhóm này thiếu sự quản lý, giám sát nên chuyên trao đổi các thông tin đồi trụy.

Nhan nhản các nhóm “em gái…”, “em xinh...”… trên ứng dụng Telegram do một số người lập ra và có một số thành viên chủ chốt thường xuyên đăng tải các clip nhạy cảm, xâm phạm đời tư người khác. Bên cạnh đó là một số cô gái khoe thân, đi khách, chiều khách tới bến…

Ghi nhận, muốn vào các hội nhóm này phải có người giới thiệu hoặc thêm vào, người dùng muốn tham gia phải qua kiểm duyệt hoặc phải trả phí tham gia. Khi vào được nhóm, bên trong như một cái chợ chia sẻ, rao bán nội dung với giá cả cụ thể.

“Chợ video” ngầm và những hệ lụy khó lường

Lần theo các đường link được chia sẻ trên Facebook, phóng viên tiếp tục được dẫn sang ứng dụng Telegram, nơi tồn tại một “hệ sinh thái” hội nhóm với quy mô lớn hơn và hoạt động kín đáo hơn.

Tại đây, nhiều nhóm yêu cầu người dùng phải được “duyệt” mới có thể tham gia. Bên trong, hoạt động trao đổi diễn ra công khai như một “chợ video” thu nhỏ. Các nội dung được rao bán với mức giá phổ biến từ 200.000 đến 400.000 đồng để được cấp quyền truy cập.

Trong vai người tham gia, phóng viên ghi nhận nhiều bài đăng quảng bá “gói VIP” với danh sách nội dung dài, liên tục cập nhật. Các lời chào mời như “kho video tự quay”, “clip quay lén”, “hack camera an ninh ghi hình”, “nội dung độc quyền”… xuất hiện dày đặc.

Các đối tượng còn sử dụng chiêu thức đánh vào tâm lý tò mò, khẳng định “cập nhật nhanh nhất”, “truy cập vĩnh viễn”, trong khi thực tế tiềm ẩn hàng loạt rủi ro như lừa đảo chiếm đoạt tài sản, phát tán trái phép hình ảnh cá nhân, xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư.

Không chỉ vi phạm pháp luật về an ninh mạng, những hoạt động này còn để lại hệ lụy nặng nề cho nạn nhân khi hình ảnh cá nhân bị lan truyền, gây tổn thương danh dự, tinh thần.

Thực tế cho thấy, nhiều hội nhóm trên mạng xã hội đang trở thành nơi lan truyền tin giả, quảng bá hành vi lệch chuẩn, thậm chí là “bệ phóng” cho các hành vi vi phạm pháp luật. Ranh giới giữa một cộng đồng trực tuyến và môi trường phát sinh tội phạm vì thế ngày càng mong manh.

Trong bối cảnh đó, việc cơ quan chức năng xây dựng các quy định siết chặt quản lý hội nhóm mạng xã hội được xem là cần thiết. Không chỉ nhằm ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa, các quy định này còn hướng đến việc xác lập rõ trách nhiệm của người quản trị, những “người gác cổng” của các cộng đồng trực tuyến.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, bên cạnh hành lang pháp lý, cần tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức người dùng, tránh để không gian mạng tiếp tục trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các hành vi lệch chuẩn và vi phạm pháp luật.