Thành phố đá Cappadocia

Cappadocia theo tiếng Thổ Katpatuka có nghĩa là “vùng đất của những con ngựa đẹp”. Đây là một thung lũng đá phún xuất với những khối đá hình thù kỳ ảo, hình thành bởi núi lửa Erciyes (hoạt động khoảng năm 253 TCN), được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới năm 1985.

Thành phố đá

Cappadocia trải trên diện tích rộng khoảng 3.000 km², để ngắm nhìn toàn cảnh thung lũng đá, tôi bóp bụng mua tour đi khinh khí cầu với giá khá “chát” 80 euro cho khoảng 1 giờ bay.

Tuy nhiên, khi lơ lửng trên bầu trời nhìn xuống thung lũng, trước những hình ảnh, màu sắc kỳ ảo của các khối đá… cảm giác tiếc tiền không còn nữa. Những khối đá không chỉ là đá vô tri, cư dân cổ Cappadocia bằng những dụng cụ thô sơ thời đó đã đục vào đá làm nhà ở và tạo ra cả một thành phố cổ chỉ toàn bằng đá.

Dành cả ngày đêm nhìn ngắm, tôi phát hiện ra màu sắc đá biến động theo ánh sáng mặt trời. Vào sớm tinh mơ màu vàng nhạt; khi ánh mặt trời rạng rỡ, chúng trắng tinh khiết; khi ánh hoàng hôn buông, chúng mang sắc hồng đỏ đặc biệt quyến rũ.

Đi sâu vào thung lũng đá, lại thêm một sự khám phá tuyệt vời.

TP Cappadocia gồm những ngôi nhà đục, khắc trên núi đá.

Có những khối đá đồ sộ cao hơn ngôi nhà 10 tầng, được khoét chi chít những căn nhà như hình một tổ ong. Nhìn từ xa chúng như một chung cư hình bậc thang với những ô cửa sổ hướng về phía đông. Phổ biến nhất là những khối đá chung cư trung bình khoảng 4-5 tầng. Kích thước các căn hộ này chỉ 8-10 m², vừa đủ một giường ngủ và một cái bếp, mỗi tầng khoảng chừng 10 căn hộ sẽ có một nhà vệ sinh chung. Những hộ giàu có, kích thước nhà khoảng 20 m², ngoài phòng ngủ, bếp, tiếp khách còn có hầm ủ rượu. Cửa chính vào các ngôi nhà đều theo hình tròn. Cư dân cổ Cappadocia còn đẽo hay khắc trên tường những bức họa, phù điêu trang trí làm cho ngôi nhà thêm sinh động, độc đáo.

Khách sạn đá

Ngày nay, những ngôi nhà này không còn người ở nhưng tất cả được giữ nguyên hiện trạng như là một bảo tàng mở ngoài trời. Một ít người dùng những tòa nhà trong lòng đá làm khách sạn mini cho du khách bụi. Mỗi khách sạn khoảng 8-10 phòng, khách ở các tầng trên, chủ khách sạn và các dịch vụ ở tầng trệt.

Muốn hưởng cảm giác sống một đêm trong căn nhà đá hàng ngàn năm, tôi đã thuê một phòng với giá 15 euro. Căn phòng chỉ có một tấm nệm, trải trên nền cùng một phòng vệ sinh, diện tích tổng cộng chỉ 10 m². Nhưng bù lại không khí ở đây thật tuyệt vời, trong khi ngoài trời nắng sa mạc đổ lửa, nhiệt độ trên 35 độ C, mồ hôi đổ ướt lưng áo và vã trên trán thì trong phòng mát rượi nhờ khí lạnh từ những thạch nhũ xung quanh tỏa ra. Ngày xưa, cư dân cổ phải lấy nước sinh hoạt từ những con suối xa, vào mùa mưa lấy nước mưa từ các bể chứa ở tầng trên và dẫn xuống các nhà vệ sinh công cộng bằng những ống tre. Ngày nay nước đã được dẫn đến từng phòng khách sạn bằng hệ thống ống đâm xuyên qua các lớp đá.

Một phòng ngủ trong đá ở Cappadocia.

Thức ăn phổ biến ở đây là bánh mì Thổ kẹp Kebab (thịt cừu xắt lát xuyên qua một thanh sắt tròn chồng lên nhau, nướng xoay tròn trên bếp than. Khi ăn thịt được xắt mỏng từ ngoài vào trong). Dù được tẩm ướp nhiều gia vị nhưng mùi cừu rất nặng nên rất khó thưởng thức. May sao tôi đã thủ sẵn mì tôm nên đã sống qua đêm trong không gian cổ kính Thổ bằng thức ăn hiện đại của Việt Nam.

Nhà thờ ngầm trong lòng đá

Người Kitô giáo đã đến Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng thế kỷ IV SCN. Để tránh những cuộc truy sát của người La Mã, họ xây thành phố ngầm với quy mô rộng lớn, trong đó có nhiều nhà thờ còn lưu tên tuổi như Tokah, Elmah, Carikh, Azize Barbara… xây từ khoảng năm 725 đến năm 842, đến nay vẫn còn giữ nguyên hình dạng.

Các nhà thờ được khoét trong hang núi, nơi làm lễ và bệ thánh rộng khoảng 10 m, dài 20 m. Các mái vòm trên trần bệ thánh vẽ tranh theo các thánh tích trong Tân Ước như quyền lực của Chúa, Chúa và 12 vị tông đồ, bữa tiệc cuối cùng của Chúa... Hai bên sảnh là hàng cột được điêu khắc từ đá một cách công phu, từ đây có lối đi xuống tầng hầm dành cho các tín đồ xưng tội, phòng dành cho các tu sinh. Hầu hết du khách đến đây đều bất giác trầm trồ và thán phục nét vẽ vô cùng sống động và tinh tế của những bức tranh. Nhưng song song với cái tắc lưỡi thán phục là cái xuýt xoa nuối tiếc vì quy định nghiêm cấm chụp ảnh để bảo vệ tranh.

Rời Cappadocia, hình ảnh những khối đá ở các hình búp măng non, cây nấm, ống khói của các lâu đài trong truyện cổ tích… lóng lánh màu sắc khác nhau trong ánh hoàng hôn hay khi bình minh cứ bám lấy tôi. Tôi say mê đến nỗi quên mất những cơn gió lạnh cắt da lúc hoàng hôn, hay cái nóng “rát cả mặt” của sa mạc buổi trưa táp vào người. Cappadocia đã để lại một ký ức khó quên: Thiên nhiên có những điều thật kỳ bí và sức mạnh ý chí của con người quả là vĩ đại.

NGUYỄN CHÍ LINH