Trong cuộc trao đổi chuyên sâu với báo chí vừa diễn ra chiều qua, ông Shaokai Fan, Trưởng bộ phận Ngân hàng Trung ương Toàn cầu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), đã mổ xẻ các động lực nền tảng định hình trên thị trường vàng trong năm 2025 và phân tích cụ thể về các yếu tố chi phối thị trường đầu năm 2026.
Từ dòng vốn chảy vào các quỹ ETF vàng, nhu cầu nắm giữ vàng vật chất cho đến lực mua ròng bền bỉ của các ngân hàng trung ương, thị trường kim loại quý đang hiện lên với hàng loạt kỷ lục mới, phản ánh những dịch chuyển mang tính cấu trúc.
Những kỷ lục chưa từng có của thị trường vàng
Năm 2025 có thể xem là một năm mang tính bước ngoặt của thị trường vàng, với các kỷ lục được thiết lập trên cả phương diện giá và quy mô nhu cầu. Trong cả năm, giá vàng tăng gần 70%, kéo giá trị nhu cầu vàng toàn cầu tăng 45% so với năm trước. Năm 2025 cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, tổng nhu cầu vàng vượt mốc 5.000 tấn, đưa giá trị thị trường lên mức cao chưa từng có, đạt 555 tỉ USD.
Nhu cầu đầu tư là điểm nhấn lớn nhất trong cơ cấu nhu cầu vàng toàn cầu năm 2025. Đầu tư vàng trong năm không chỉ tập trung vào vàng miếng và vàng xu, mà đặc biệt bứt phá mạnh qua kênh Quỹ hoán đổi danh mục (ETF).
Đối với kênh ETF vàng, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng mang tính kỷ lục khi lượng vàng do các quỹ nắm giữ vọt lên 4.250 tấn. Tính theo giá trị, tổng dòng vốn chảy vào ETF vàng đạt 89 tỉ USD, xác lập mức cao chưa từng có trong lịch sử.
Theo ông Shaokai Fan, làn sóng dòng vốn vào ETF vàng lan tỏa trên hầu hết các thị trường lớn. Tuy nhiên, động lực chủ đạo lại đến từ Hoa Kỳ và khu vực Bắc Mỹ, nơi các nhà đầu tư sau một thời gian dài đứng ngoài thị trường vàng đã quay trở lại mạnh mẽ trong năm 2025, xác lập ETF vàng như một kênh đầu tư then chốt.
Bên cạnh đó, hai thị trường châu Á là Trung Quốc và Ấn Độ cũng nổi lên là những thị trường ghi nhận dòng vốn đáng kể chảy vào ETF vàng. Sự gia tăng cả về số lượng quỹ ETF vàng lẫn các sản phẩm tài chính dựa trên vàng cho thấy cấu trúc đầu tư tại hai thị trường này đang thay đổi rõ nét. Từ chỗ không phải là điểm đến lớn của ETF vàng theo truyền thống, Trung Quốc và Ấn Độ đang từng bước khẳng định ETF như một kênh đầu tư ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái tài chính vàng.
Bên cạnh kênh ETF, nhu cầu đầu tư vàng miếng và vàng xu trên toàn cầu cũng ghi nhận mức tăng trưởng đặc biệt mạnh trong năm 2025. Riêng quý IV-2025 đánh dấu mức đầu tư cao nhất trong vòng 12 năm, đạt 420 tấn. Tính chung cả năm, nhu cầu vàng miếng và vàng xu tăng 33% so với năm trước, phản ánh một chu kỳ mở rộng rõ nét của phân khúc đầu tư vật chất.
Trong cơ cấu này, Ấn Độ và Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò là hai thị trường lớn nhất, chiếm khoảng 50% tổng nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, xu hướng gia tăng nhu cầu không chỉ giới hạn ở hai thị trường này mà còn lan rộng sang hầu hết các khu vực khác, cho thấy sức hấp dẫn của vàng vật chất đang được củng cố trên phạm vi toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, mặt bằng giá vàng ở mức cao đã tạo áp lực rõ rệt lên nhu cầu vàng trang sức trên phạm vi toàn cầu. Trong năm 2025, tiêu thụ vàng trang sức suy giảm tại hầu hết các thị trường, kéo tổng nhu cầu cả năm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm, chỉ còn 1.542 tấn.
Tuy nhiên, diễn biến theo giá trị lại cho thấy một bức tranh khác. Dù khối lượng vàng trang sức được mua vào giảm, tổng giá trị tiêu thụ vẫn tăng so với năm trước, phản ánh nhu cầu cơ bản đối với vàng trang sức vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh giá vàng duy trì ở vùng cao, người tiêu dùng buộc phải điều chỉnh hành vi mua sắm, không còn ưu tiên khối lượng lớn như trước.
Theo đó, một xu hướng tiêu dùng rõ nét đang hình thành, khi người mua chuyển sang các sản phẩm có trọng lượng nhỏ hơn hoặc hàm lượng vàng thấp hơn nhằm thích ứng với mặt bằng giá mới.
Nhiều yếu tố hỗ trợ thị trường vàng 2026
Nhận định về triển vọng năm 2026, ông Shaokai Fan cho rằng đợt tăng giá gần đây của vàng được kích hoạt bởi hai yếu tố chính: những căng thẳng liên quan đến Greenland và các lo ngại xoay quanh tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Nếu những yếu tố này tiếp tục kéo dài trong năm 2026, giá vàng nhiều khả năng sẽ tiếp tục được hỗ trợ. Ngoài ra, các rủi ro địa chính trị và thương mại ở mức cao, cùng với những biến động trong chính sách kinh tế, tiếp tục là những nhân tố nâng đỡ nhu cầu đầu tư vàng.
"Chúng tôi cũng dự báo thị trường vàng sẽ tiếp tục chứng kiến mức độ biến động cao. Việc vàng thu hút ngày càng nhiều nhà đầu tư, trong đó có cả các dòng vốn mang tính đầu cơ, khiến những nhịp điều chỉnh ngắn hạn là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, sau các giai đoạn điều chỉnh, vàng có xu hướng tích lũy và thiết lập mặt bằng giá mới ở mức cao hơn", ông Shaokai Fan nhận định.
Bên cạnh nhu cầu đầu tư, lực mua bền bỉ của các ngân hàng trung ương tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng nâng đỡ giá vàng trong những năm gần đây. Riêng trong năm 2025, khối ngân hàng trung ương đã mua ròng 863 tấn vàng, qua đó duy trì vai trò là lực cầu then chốt trên thị trường.
Mặc dù con số này thấp hơn mức trên 1.000 tấn/năm ghi nhận trong ba năm liên tiếp trước đó, xu hướng mua ròng vẫn cho thấy sự kiên định và tích cực, đặc biệt khi hoạt động mua vào tăng mạnh trở lại trong quý IV-2025, với 230 tấn vàng được bổ sung vào dự trữ. Diễn biến này phản ánh rõ nhu cầu gia tăng nắm giữ vàng như một tài sản chiến lược trong bối cảnh bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu vẫn kéo dài.
Đáng chú ý, Ngân hàng Trung ương Ba Lan trở thành ngân hàng trung ương mua vàng với số lượng lớn nhất trong hai năm liên tiếp. Riêng trong năm 2025, Ba Lan đã bổ sung 102 tấn vàng vào dự trữ ngoại hối quốc gia. Chỉ vài ngày trước thời điểm trao đổi với báo chí, Ngân hàng Trung ương Ba Lan tiếp tục công bố kế hoạch nâng mục tiêu dự trữ thêm khoảng 150 tấn vàng trong thời gian tới. Điều này cho thấy Ba Lan sẽ tiếp tục là một trong những ngân hàng trung ương mua vàng tích cực nhất trên thị trường.
Thứ hai là Ngân hàng Trung ương Kazakhstan là ngân hàng trung ương mua vàng lớn thứ hai trong năm 2025. Đây là một diễn biến đáng chú ý, bởi Kazakhstan là quốc gia sản xuất vàng và theo thông lệ, khi giá vàng tăng cao, các ngân hàng trung ương tại những quốc gia sản xuất thường có xu hướng bán vàng thay vì mua vào. Tuy nhiên, trong năm 2025, Kazakhstan không những không bán mà còn tiếp tục gia tăng dự trữ vàng. Nguyên nhân xuất phát từ nhận định của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kazakhstan rằng năm 2025 là một năm tiềm ẩn nhiều biến động và bất ổn, do đó việc nắm giữ và bổ sung vàng được xem là cần thiết.
Một trường hợp nổi bật khác là Ngân hàng Trung ương Brazil. Trước đây, Brazil không phải là một bên tham gia tích cực trên thị trường vàng. Tuy nhiên, trong năm 2025, ngân hàng trung ương nước này đã gia tăng mua vàng, đặc biệt trong quý IV, qua đó đánh dấu sự quay trở lại đáng kể trên thị trường. Diễn biến này phản ánh một xu hướng rộng hơn, khi nhiều ngân hàng trung ương từng vắng bóng trong thời gian dài, thậm chí gần như không tham gia thị trường vàng, đã bắt đầu quay trở lại hoặc lần đầu tham gia mua vàng trong năm 2025. Bên cạnh Brazil, Indonesia và Guatemala cũng là những ngân hàng trung ương có động thái tương tự.
