Ngày 2-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố sáng kiến trị giá 12 tỉ USD nhằm tăng cường dự trữ các khoáng sản chiến lược then chốt, trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc đối với những thành phần quan trọng phục vụ ô tô, máy tính và điện thoại.
Sáng kiến mang tên “Project Vault” (tạm dịch: Dự án Hầm chứa) sẽ tập trung thu mua và lưu trữ khoáng sản cho các nhà sản xuất Mỹ, theo tờ The New York Times.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết đây là bước đi mới nhất của Mỹ nhằm xây dựng chuỗi cung ứng trong nước đối với các khoáng sản thiết yếu, sau khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu nam châm vào năm ngoái, gây thiếu hụt cho các ngành sản xuất ô tô, robot, chất bán dẫn, thiết bị bay không người lái và nhiều sản phẩm khác.
“Trong năm qua, chính quyền của tôi đã triển khai những bước đi đặc biệt nhằm bảo đảm Mỹ có đầy đủ các khoáng sản thiết yếu và đất hiếm cần thiết” - ông Trump nói.
Ông Trump ví dự án này với kho dự trữ dầu mỏ quốc gia và các nguồn dự trữ khẩn cấp khác của chính phủ. Kho dự trữ sẽ được tài trợ bằng 1,67 tỉ USD vốn tư nhân cùng khoản vay 10 tỉ USD từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (EXIM).
Hội đồng quản trị EXIM đã phê duyệt khoản vay này trong ngày 2-2. EXIM cho biết đây sẽ là mô hình hợp tác công tư, với các nguyên liệu thô quan trọng được lưu trữ tại nhiều cơ sở trên khắp nước Mỹ.
Các chi tiết về cấu trúc khoản vay hiện chưa được công bố đầy đủ. Tuy nhiên, ông Trump khẳng định người nộp thuế Mỹ “sẽ thu được lợi nhuận từ tiền lãi của khoản vay” dùng để hỗ trợ kho dự trữ mới.
Theo The New York Times và hãng tin Bloomberg cũng cho biết thêm rằng hơn 10 công ty, bao gồm các nhà sản xuất ô tô General Motors và Stellantis, "gã khổng lồ" hàng không Boeing và tập đoàn công nghệ Alphabet (công ty mẹ của Google) nằm trong số những doanh nghiệp đang tham gia sáng kiến này.
Washington và các đồng minh hiện đang chạy đua để phát triển các chuỗi cung ứng khai thác và chế biến thay thế. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng quá trình này có thể sẽ mất nhiều năm để hoàn thiện.
Theo hãng tin Reuters, sự thống trị của Trung Quốc trong ngành công nghiệp đất hiếm, từ trữ lượng tự nhiên, khai thác cho đến chế biến và đổi mới công nghệ, là kết quả của một chiến lược dài hạn kéo dài nhiều thập niên. Điều này đã mang lại cho Bắc Kinh đòn bẩy quan trọng trong các cuộc đàm phán thương mại với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Vì lẽ đó, ông Trump muốn thiết lập "Project Vault" nhằm mục đích làm giảm bớt tác động của đòn bẩy này theo thời gian.
