Tình hình Trung Đông xuất hiện nhiều diễn biến mới sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình.
Ông Trump dự thượng đỉnh G7, phát biểu về Iran
Ngày 15-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng eo biển Hormuz “đã được mở lại một phần” và sẽ được mở hoàn toàn vào ngày 19-6, thời điểm Mỹ và Iran dự kiến chính thức ký biên bản ghi nhớ, theo đài CNN.
“Họ đang tiến hành rà soát một vài quả thủy lôi mà họ đã phát hiện được, nhưng ... các tàu thuyền hiện đã bắt đầu lưu thông trở lại” - Tổng thống Trump phát biểu trong cuộc gặp với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G7.
“Đến thứ Sáu (ngày 19-6), tuyến hàng hải này sẽ được mở hoàn toàn” - ông nói thêm.
Mặc dù từng phàn nàn về việc các nhà lãnh đạo châu Âu không sẵn sàng tham gia vào cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, ông Trump cho rằng eo biển này sẽ được mở lại mà không cần nhiều sự hỗ trợ từ Pháp.
“Tôi không nghĩ chúng tôi sẽ cần nhiều sự giúp đỡ, bởi vì chúng tôi đã có một thỏa thuận theo đó tuyến đường này sẽ được mở và không thu phí. Chúng tôi đã có một chút tranh cãi về vấn đề đó; nhưng sẽ không thu phí” - theo nhà lãnh đạo Mỹ.
Tổng thống Trump cũng cho biết văn bản biên bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran sẽ được công bố công khai, nhiều khả năng sau lễ ký kết chính thức dự kiến diễn ra vào ngày 19-6.
Lễ ký kết chính thức thỏa thuận sẽ diễn ra tại TP Geneva của Thụy Sĩ.
Về phía Tehran, ngày 15-6, Tổng thống Iran - ông Masoud Pezeshkian nói rằng biên bản ghi nhớ với Mỹ là một bước tiến quan trọng hướng tới chấm dứt xung đột và khởi động đàm phán, nhưng nhấn mạnh rằng một thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được hoàn tất.
“Thỏa thuận đạt được là một bước tiến đáng kể hướng tới việc chấm dứt chiến sự và bắt đầu các cuộc đàm phán, còn thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được chính thức hóa” - ông Pezeshkian viết trên mạng xã hội X.
Ông cho biết Iran đã chuẩn bị “cho mọi khả năng” và rằng trọng tâm của chính phủ, “dù có hay không có một thỏa thuận”, vẫn sẽ là phục vụ người dân Iran.
Ông Pezeshkian nói rằng biên bản ghi nhớ là kết quả của “nhiều tháng thảo luận và theo đuổi liên tục”. Ông nói thêm rằng nếu các điều khoản của văn bản này được thực hiện đầy đủ, nó “có thể được xem là một văn kiện danh dự đối với đất nước”.
Ông Netanyahu bình luận về bản ghi nhớ Mỹ-Iran
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 15-6 nói về bản ghi nhớ Mỹ-Iran, cho biết ông và Tổng thống Trump “không phải lúc nào cũng có cùng quan điểm”.
Trong cuộc họp báo tối 15-6, ông Netanyahu nói rằng những bất đồng như vậy “vẫn xảy ra ngay cả trong những gia đình gắn bó nhất”.
“Ngài Trump và tôi không phải lúc nào cũng có cùng quan điểm. Ông ấy là Tổng thống Mỹ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Tôi chịu trách nhiệm bảo vệ các lợi ích an ninh của Israel và điều đó cần được thực hiện một cách thận trọng” - ông Netanyahu nói.
Trong phần phát biểu mở đầu, ông Netanyahu phần lớn tránh đề cập trực tiếp đến thỏa thuận và tập trung vào những gì ông mô tả là các thành tựu lớn của Israel trong các chiến dịch chống Iran cũng như trên khắp Trung Đông.
“Dù có hay không có một thỏa thuận, Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân - không phải hôm nay và cũng không phải ngày mai. Chừng nào tôi còn là Thủ tướng Israel, điều đó sẽ không xảy ra” - ông nói.
“Cuộc đấu tranh vẫn chưa kết thúc. Chúng tôi cần tiếp tục cảnh giác, duy trì sức mạnh và quyết tâm để tự bảo vệ mình khi cần thiết” - theo vị thủ tướng.
Ông Netanyahu cũng khẳng định rằng Israel không có ý định rút khỏi miền nam Lebanon, Dải Gaza hay Syria.
“Chúng tôi sẽ duy trì hiện diện tại các khu vực an ninh chừng nào còn cần thiết để bảo vệ đất nước” - ông nói.
Ông Netanyahu thừa nhận vẫn còn nhiều điều chưa rõ về chính thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Khi được hỏi liệu thỏa thuận có được thông qua bất chấp sự phản đối của ông hay không, ông Netanyahu nhấn mạnh mối quan hệ lâu năm giữa ông và Trump.
“Hành động một cách thận trọng đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm cũng như sự hiểu biết sâu sắc về môi trường chính trị Mỹ. Tôi tin rằng mình đang xử lý vấn đề này theo cách tốt nhất có thể” - ông nói.
Israel và Hezbollah tiếp tục giao tranh
Israel và nhóm vũ trang Hezbollah tiếp tục giao tranh trong ngày 15-6.
Hezbollah cho biết rằng lực lượng này đã sử dụng UAV, bệ phóng rocket và pháo binh để tấn công các xe tăng cùng phương tiện quân sự của Israel. Hezbollah khẳng định các cuộc đụng độ vẫn đang “tiếp diễn”.
Trong khi đó, Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết Hezbollah đã phóng “một tên lửa chống tăng và nhiều quả đạn cối nhằm vào các binh sĩ Israel đang hoạt động ở miền nam Lebanon”.
Theo quân đội Israel, không có binh sĩ nào bị thương. Israel cũng cho biết không quân nước này đã tiến hành “các cuộc không kích chính xác” nhằm vào các tay súng Hezbollah trong bốn đợt tấn công riêng biệt trong ngày 15-6.
Các cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn mặc dù Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif hôm 14-6 tuyên bố rằng “thỏa thuận hòa bình” được làm trung gian giữa Iran và Mỹ bao gồm “việc chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon”.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Tổng thống Trump đã rất tức giận khi Israel tiến hành cuộc không kích vào một vùng ngoại ô của Beirut hôm 15-6 và đã bày tỏ sự bất bình với Thủ tướng Netanyahu bằng những lời lẽ gay gắt.
Sau đó, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng “không nên có thêm bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel ở bất kỳ nơi nào trên lãnh thổ Lebanon”.
