Thông tin từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong năm 2025 tôm hùm Việt Nam đã có những bứt phá mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc. Tổng giá trị tôm xuất khẩu sang thị trường này đạt 1,3 tỉ USD, tăng 55% so với năm 2024.
Người Trung Quốc thích tôm hùm Việt
Đáng chú ý, trong năm 2025, Việt Nam đã vươn lên vị trí nổi bật về xuất khẩu tôm qua Trung Quốc khi vượt qua Canada - vốn là nhà cung cấp tôm số 1 cho Trung Quốc. Cụ thể, năm 2024, Canada là nhà cung cấp số 1 với 26.920 tấn, chiếm khoảng 44% tổng nhập khẩu; Việt Nam đứng sau với 10.865 tấn (khoảng 18%).
Sang 2025, Việt Nam vươn lên dẫn đầu với 24.067 tấn, chiếm khoảng 34,5%, trong khi Canada giảm còn 15.355 tấn, thị phần khoảng 22%. Mỹ đạt 9.931 tấn (khoảng 14,2%), còn Australia tăng mạnh lên 6.950 tấn (xấp xỉ 10%). Điều này cho thấy Trung Quốc đang mở rộng cũng như chuyển hướng đáng kể về phạm vi các nhà cung cấp.
Lý giải về sự đảo chiều trong vị thế nêu trên, VASEP cho biết, xuất phát từ chính sách thuế của Trung Quốc đối với hàng Canada.
Theo đó, từ ngày 20-3-2025, Trung Quốc đã áp tăng thuế 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản của Canada, trong đó có tôm hùm. Chính chính sách này đã khiến cho hàng Canada kém cạnh tranh hơn trong một giai đoạn và người mua Trung Quốc khá nhạy cảm về giá nên đã tìm nguồn thay thế.
“Đúng thời điểm đó, Việt Nam có lợi thế rõ rệt về khoảng cách gần, thời gian giao nhanh, linh hoạt lô hàng, phù hợp cho nhóm sản phẩm sống/tươi - yếu tố then chốt với tôm hùm”- VASEP lý giải.
Cạnh đó, người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng các sản phẩm thủy sản chất lượng cao, an toàn và truy xuất nguồn gốc và sẵn sàng chi trả giá cao cho trải nghiệm ẩm thực đặc biệt, tươi sống. Sự dịch chuyển thị hiếu này đã tạo lực đẩy lớn cho mặt hàng tôm hùm Việt Nam, nhất là mùa lễ Tết của Trung Quốc.
Cũng theo VASEP, trong cơ cấu xuất khẩu tôm của nước ta qua Trung Quốc, tôm hùm xanh là đầu kéo vượt trội mang về 840 triệu USD, tăng 131% so với năm 2024. Riêng trong tháng 1-2026, xuất khẩu tôm hùm xanh đạt hơn 100 triệu USD, tăng 5% so với năm ngoái.
Năm 2026 nhiều cơ hội nhưng không ít khó khăn
VASEP đánh giá những con số về tăng trưởng cho thấy sự phục hồi trong xu hướng sẵn sàng mua mạnh mặt hàng cao cấp của người dân tại đây.
Dù vậy, vẫn còn nhiều thách thức trong năm 2026. Trước hết, từ tháng 3-2026, nếu tôm hùm Canada chính thức được gỡ mức thuế 25%, mặt bằng cạnh tranh tại Trung Quốc có thể thay đổi nhanh. Theo đó, Canada có động lực giành lại thị phần ở các kênh nhà hàng cao cấp và quà biếu, trong khi Australia tiếp tục củng cố sự hiện diện sau khi thương mại được khôi phục.
Ngoài ra, trong bối cảnh tiêu dùng Trung Quốc phân hóa, nhóm hàng cao cấp vẫn có sức mua nhưng người tiêu dùng đã tính toán hơn. Vì thế doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đà cần đi theo đúng hướng thị trường bằng cách ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics hàng sống - tươi và tăng kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại.
Nhìn tổng quan, VESEP cho rằng năm 2026 sẽ là năm kiểm nghiệm bản lĩnh, ai giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám kênh phân phối sẽ là người giữ được thị phần. Bởi khi Canada quay lại cuộc chơi thì cạnh tranh ở phân khúc cao cấp sẽ trở nên gay gắt hơn.
