Vinashin “sụp đổ”: Có lỗi của các bộ, ngành

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 2-7, chuyện Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy (Vinashin) - một doanh nghiệp nhà nước con cưng đứng trước nợ nần chồng chất, bị chia ba để tồn tại chiếm gần trọn thời gian. Rất nhiều câu hỏi mang tính chất vấn của báo chí đã được nêu ra…

Chính phủ không ưu ái

.Chính phủ có thấy là đã quá ưu ái, nuông chiều Vinashin? Giờ đổ vỡ như vậy, Vinashin xin lỗi, liệu có được chấp nhận?

+ Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Viết Muôn: Phát triển cơ khí chế tạo, trong đó có đóng tàu là một trọng điểm để công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế biển. Chính phủ có ban hành cơ chế đối với một số sản phẩm trọng điểm như vậy. Nhưng tôi xin khẳng định không có ưu ái. Vinashin cũng như bất kỳ doanh nghiệp nào khác đều phải hoạt động đúng pháp luật. Tiền vay ngân hàng phải sử dụng cho tốt.

Để xảy ra tình trạng hiện nay có nguyên nhân bên ngoài là khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế thế giới. Nhưng nguyên nhân bên trong là quyết định. Như đầu tư dàn trải, quản lý tài chính, công nợ, dòng tiền yếu kém. Thủ tướng đã yêu cầu tập thể HĐQT, ban tổng giám đốc Vinashin cũng như lãnh đạo các đơn vị thành viên kiểm điểm trách nhiệm. Từ đó xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân. Sai phạm là xử lý, báo cáo Chính phủ.

. Chính phủ đã chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin theo hướng chuyển một số tài sản, dự án, doanh nghiệp thành viên… về Tập đoàn Dầu khí (PVN) và Tổng Công ty Hàng hải (Vinalines). Nhưng như vậy có chuyển khó khăn về các đơn vị này?

+ Trong các dự án chuyển đi, có cái đã đầu tư tương đối hoàn thiện nhưng có những dự án mới chỉ có tên. Như dự án Khu công nghiệp đóng tàu Lai Vu thực ra chưa làm gì cả, mới có miếng đất, nhà mái tôn. Nhà máy đóng tàu đặc chủng ở Nhơn Trạch cũng chưa làm gì…

Lễ hạ thủy một con tàu của Vinashin. Ảnh: CTV

Có một số dự án chuyển đi đúng là thuộc ngành chính của Vinashin nhưng nếu để thì họ không có tiền tiếp tục đầu tư. Trong khi đó, PVN có tiền đầu tư, lại có nhu cầu đóng tàu chở dầu, làm giàn khoan… Nên mấy dự án như nhà máy đóng tàu ở Dung Quất, dự án Xoài Rạp, Nghi Sơn chuyển cho PVN là không mâu thuẫn.

Còn Vinalines thì sẽ nhận về đội tàu của Vinashin, tổng trọng tải 1,2 triệu tấn. Đúng là sẽ khó khăn thêm nhưng còn đỡ hơn là để ở Vinashin. Về phía nhà nước, tôi cho là nên có một tập đoàn làm vận tải viễn dương. Vinalines hiện có đội tàu 3 triệu tấn rồi, giờ tập trung thêm vào một mối, tăng năng lực lên tốt hơn. Tôi đã lên tàu gặp gỡ anh em thì đều đồng tình rằng lúc khó khăn này phải chung tay mà làm.

Tái cơ cấu không ảnh hưởng kế hoạch thanh tra

. Nợ của Vinashin ở các ngân hàng và tổ chức tín dụng bao nhiêu? Xử lý khoản vay hơn 700 triệu USD từ trái phiếu quốc tế của Chính phủ thế nào? Làm thế nào để tái cơ cấu Vinashin không ảnh hưởng xấu tới hệ thống ngân hàng?

+ Ông Phạm Viết Muôn: Tổng tài sản của Vinashin trên 90.000 tỉ đồng. Vốn điều lệ cỡ 9.000 tỉ đồng, còn tổng dư nợ hơn 80.000 tỉ đồng. Kỳ này tái cơ cấu thì chuyển nợ luôn sang PVN, Vinalines, cỡ hơn 20.000 tỉ đồng, gắn với những tài sản bàn giao.

+ Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Công Nghiệp: Chính phủ phát hành trái phiếu quốc tế, lấy tiền cho Vinashin vay lại để phát triển đóng tàu. Khoản này tới năm 2012 mới đến hạn trả nợ, hiện Vinashin vẫn trả lãi bình thường.

. Năm trước, Thanh tra Chính phủ từng lên kế hoạch thanh tra toàn diện Vinashin nhưng rồi phải dừng lại. Nay định làm tiếp thì lại có chuyện tái cơ cấu. Vậy có ảnh hưởng tới kế hoạch thanh tra không?

+ Ông Muôn: Thanh tra đấy là theo kế hoạch, tái cơ cấu không ảnh hưởng. Cuộc thanh tra này là thanh tra toàn diện. Ở đâu có sai phạm thì xử lý, không phải chuyển đi chỗ này, chỗ khác, có sai phạm mà không xử.

Xin nhấn mạnh bốn mục tiêu tái cơ cấu Vinashin: 1) Duy trì, phát triển ngành công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu thủy, tàu biển mà ta mấy năm qua tập trung phát triển; 2) Sử dụng có hiệu quả năng lực, cơ sở vật chất đã và đang đầu tư; 3) Không ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của các tổ chức tín dụng; 4) Đảm bảo đời sống, việc làm cho người lao động.

Bộ, ngành thiếu kiểm tra, giám sát

. Từ 2005 đến 2006, nhiều chuyên gia đã viết bài, nêu ý kiến, cảnh báo không nên đầu tư quá nhiều vào ngành đóng tàu. Chính phủ có lưu tâm tới những ý kiến chuyên gia đó không?

+ Tham khảo ý kiến chuyên gia nhiều lắm. Nhưng đã có chiến lược biển, có chiến lược phát triển cơ khí. Năm 2005-2007, báo cáo thực là Vinashin hoạt động tốt, phát triển tốt. Nhận 166 hợp đồng đóng tàu, trị giá 5-6 tỉ USD. Nhưng sang năm 2008, khủng hoảng, dừng lại hết.

. Bao nhiêu bộ quản lý ngành mà lại để một tập đoàn nhà nước đặc biệt như vậy rơi vào khủng hoảng. Liệu có thể nói gì về bài học cho các bộ Kế hoạch và Đầu tư, Công thương, Tài chính?

+ Các cụ nói rồi, tin thì tin nhưng đã giao việc là phải kiểm tra. Luật giao quyền cho HĐQT quyết định từng loại dự án nhưng các bộ, ngành lại thiếu kiểm tra, giám sát… Có trường hợp Vinashin mua tàu, đưa về nước rồi các cơ quan chức năng mới biết. Tới đây, phân cấp, phân quyền cho các tập đoàn, tổng công ty sẽ phải giám sát chặt.

. Sau Vinashin, tập đoàn kinh tế nhà nước nào sẽ được tái cơ cấu? Như Tập đoàn Điện lực EVN từng có đề án chia tách, nay xem xét thế nào?

+ Ông Muôn: Tổ chức lại EVN không phải như tái cơ cấu Vinashin. Với EVN, Thủ tướng chỉ đạo xây dựng thị trường điện cạnh tranh, trong đó có nội dung tổ chức lại tập đoàn. Vừa rồi đã lập năm tổng công ty phân phối điện ba khu vực miền Bắc, miền Trung, miền Nam và Hà Nội, TP.HCM. Còn khâu phát điện có đề án trình ra bàn bạc, Chính phủ đã giao Bộ Công thương và EVN xây dựng, hoàn thiện.

. Xin cảm ơn ông.

NGHĨA NHÂN ghi