Mới đây, Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) kiến nghị Cục Đường bộ Việt Nam bổ sung quy định cấm xe khách giường nằm hai tầng hoạt động trên các tuyến đường cấp III và cấp IV miền núi vào dự thảo Nghị định trong lĩnh vực đường bộ.
Cơ quan này cũng đề nghị Cục Đăng kiểm nghiên cứu, đánh giá mức độ an toàn của xe giường nằm, cả xe một tầng và hai tầng, khi lưu thông trên các tuyến đường cấp III đến cấp VI miền núi. Trên cơ sở đó, sửa đổi quy định theo hướng không cho phép phương tiện này hoạt động trên các tuyến đường không bảo đảm an toàn.
Hiệp hội không đồng tình siết phạm vi hoạt động
Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng xe giường nằm hai tầng hiện nay đều được thiết kế, đăng ký, đăng kiểm và được phép lưu hành. Theo nguyên tắc, phương tiện đã được cấp phép thì phải bảo đảm an toàn khi hoạt động trên hệ thống đường bộ Việt Nam.
“Không có chuyện xe giường nằm hai tầng không bảo đảm an toàn khi lưu thông trên hệ thống đường bộ quốc gia” - ông Quyền nhấn mạnh.
Ông nhắc lại, cách đây khoảng 10 năm, sau một vụ tai nạn xe giường nằm rơi xuống đèo, Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) đã quy định không cho xe giường nằm hai tầng lưu thông trên đường cấp V, cấp VI. Đây là các tuyến đường nhỏ, bề rộng mặt đường tối thiểu 3,5 m, tốc độ thiết kế 20-30 km/h.
Tuy nhiên, theo ông Quyền, sau 10 năm, hệ thống đường bộ đã được nâng cấp đáng kể. Nhà nước hàng năm rà soát và bố trí ngân sách, trong đó có phí bảo trì đường bộ, để xử lý các “điểm đen”, điểm tiềm ẩn tai nạn. Trong khi đó, nhiều tuyến đường cấp III, cấp IV hiện nay có điều kiện kỹ thuật tốt hơn trước rất nhiều.
“Trong bối cảnh hạ tầng được cải thiện, việc đề xuất cấm cả trên đường cấp III là đi ngược lại thực tế phát triển” - ông Quyền nói.
Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cũng cho rằng doanh nghiệp hiện đầu tư phương tiện theo nhu cầu thị trường. Mỗi xe giường nằm có giá vài tỉ đồng. Nếu siết hoạt động, doanh nghiệp sẽ chịu thiệt hại lớn.
Nhiều ý kiến cho rằng xe có thể chuyển sang tuyến khác, nhưng theo ông Quyền, các tuyến này đã có đơn vị khác khai thác, gần như kín “slot”. Nếu cấm, xe không biết đưa đi đâu, doanh nghiệp lâm vào thế khó.
Theo Cục CSGT, xe giường nằm hai tầng có trọng tâm cao. Khi lưu thông qua đường đèo dốc, khúc cua gấp, nguy cơ mất ổn định và lật xe cao hơn nhiều so với các loại phương tiện khác.
Từ ngày 15-12-2019 đến 14-12-2025, cả nước xảy ra 352 vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe khách giường nằm, làm chết 241 người, bị thương 270 người. Trong sáu vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng làm chết 34 người, có bốn vụ xảy ra trên các tuyến đường miền núi.
Ngoài ra, việc thay đổi chính sách liên tục sẽ ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp và người dân, khiến họ e ngại đầu tư. Cấm xe giường nằm cũng làm giảm nguồn cung vận tải hành khách. Khi cung giảm mà cầu không đổi, giá vé có thể tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
“Quan điểm của Hiệp hội là giữ nguyên quy định hiện hành. Nếu có điều chỉnh thì nên theo hướng nới, không nên siết phạm vi hoạt động của xe giường nằm” - ông Quyền nhấn mạnh.
Đồng tình, chủ một hãng xe giường nằm chạy tuyến Hà Nội - Hà Tĩnh cho biết nguyên nhân tai nạn chủ yếu xuất phát từ con người, như lái xe chạy ẩu, vi phạm tốc độ, hơn là do phương tiện.
Để hạn chế tai nạn, cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải, nâng cao ý thức lái xe và tiếp tục cải thiện hạ tầng giao thông.
Chuyên gia: Cần tính toán kỹ, hạn chế đúng chỗ
Ở góc nhìn khác, T.S Khương Kim Tạo, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho rằng xe giường nằm hai tầng có trọng tâm cao hơn xe ghế ngồi. Dù vẫn nằm trong quy chuẩn cho phép, nhưng đây là phương tiện ở ngưỡng cận trên về an toàn.
Khi lưu thông qua các đoạn đèo dốc, khúc cua gấp, nguy cơ mất ổn định, lật xe của xe giường nằm hai tầng cao hơn so với nhiều loại phương tiện khác. Vì vậy, việc hạn chế xe này trên các cung đường hiểm trở là hợp lý.
Tuy nhiên, ông Khương Kim Tạo cho rằng không nên cấm một cách đồng loạt. Cần rà soát, xác định rõ tuyến đường nào thực sự nguy hiểm để hạn chế, tuyến nào có thể cho lưu thông kèm các điều kiện ràng buộc như tốc độ, thời gian chạy, hoặc yêu cầu kỹ thuật bổ sung.
“Thực tế, xe giường nằm rất thuận tiện cho người dân. Họ có thể lên xe, nghỉ ngơi và đến nơi khá thoải mái” - ông Khương Kim Tạo nói.
Theo ông, nếu làm tốt việc phân loại tuyến đường, vừa bảo đảm an toàn giao thông, vừa đáp ứng nhu cầu đi lại và tạo điều kiện cho doanh nghiệp vận tải phát triển.
Liên hệ kinh nghiệm quốc tế, ông Khương Kim Tạo cho biết Trung Quốc đã siết hoạt động xe giường nằm hai tầng do họ đầu tư mạnh vào đường cao tốc và đường sắt tốc độ cao. Xe giường nằm chỉ được sử dụng trên những cung đường phù hợp.
“Ở Việt Nam, cần có lộ trình rõ ràng, căn cứ vào điều kiện hạ tầng thực tế và nhu cầu người dân…” - TS Khương Kim Tạo nhấn mạnh.
Ở nhiều quốc gia, họ cấm sản xuất trước sau đó mới tới đơn vị vận tải. Vì vậy, nếu cấm loại phương tiện này cần có kế hoạch 5-10 năm để các doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị.
Đặc biệt, CSGT cần công bố lý do các vụ tai nạn xảy ra để các doanh nghiệp, tài xế cùng nắm. Ví dụ như chạy sai làn, chạy quá tốc độ, tài xế ngủ gật... từ đó có giải pháp. Thậm chí nêu rõ tai nạn giao thông tập trung ở doanh nghiệp nào để có giải pháp phù hợp.
Ông Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô hành khách TP.HCM
Đại diện một đơn vị vận tải ở TP.HCM cho biết nên xem xét đề xuất cấm xe giường nằm hai tầng chạy trên một số tuyến đường hẹp và nghiên cứu cấm hẳn phương tiện này.
Cần làm rõ các vụ tai nạn nguyên nhân do đâu: Do xe, tài xế chủ quan, loại hình vận tải (hợp đồng hay cố định), bến xe hay đơn vị nào quản lý loại phương tiện này?
Đa phần các xe tuyến cố định được kiểm soát chặt chẽ ở hai đầu bến, luồng tuyến cố định. Các tài xế được kiểm soát về sức khỏe, tốc độ, thậm chí đo nồng độ cồn trước khi lên xe, còn doanh nghiệp chủ động giám sát tài xế thông qua các phần mềm. Các doanh nghiệp tuyên truyền, đào tạo tài xế về đạo đức nghề nghiệp nhằm đảm bảo an toàn cho hành khách trên xe.
Đồng quan điểm, chị Thu Khuyên (nhà xe Anh Khuyên, tuyến TP.HCM – Hà Nội), cho biết kết cấu xe không ảnh hưởng đến an toàn phương tiện. Thay vào đó, cơ quan quản lý, doanh nghiệp cần chú trọng tới chất lượng dịch vụ. Trong đó tài xế cần phải chú trọng về tay nghề, sức khỏe, đạo đức lái xe. Về hạ tầng giao thông cũng cần chú trọng đầu tư đồng bộ. Ngoài đường cấp III, cấp IV, hiện nay nhiều tuyến đường quốc lộ, cao tốc chưa thực sự đảm bảo, đó cũng là nguyên nhân gây tai nạn giao thông.
Theo chị Khuyên, việc cấm xe giường nằm hai tầng hoạt động trên một số tuyến đường hẹp sẽ tác động rất lớn đến doanh nghiệp. Nhiều đơn vị vay ngân hàng và chưa kịp thu hồi vốn. Vì vậy, cần lấy ý kiến các doanh nghiệp, Hiệp hội vận tải để lắng nghe tâm tư nguyện vọng của các đơn vị.
Còn theo Đại diện phòng Điều hành, Bến xe Miền Đông mới, xe giường nằm hay xe ghế ngồi không phải nguyên nhân gây tai nạn mà là do người điều khiển phương tiện. Bên cạnh đó là hạ tầng đã phù hợp hay chưa, ví dụ như đường cấp III, cấp IV hay các tuyến đường, quốc lộ ổn thì không phải là vấn đề.
Trong khi đó, hiện nay các đơn vị vận tải đa phần đầu tư xe khách giường nằm và nhu cầu đi lại rất lớn. Cần xem xét cấm phương tiện hay cấm trên những tuyến đường cụ thể để mang lại hiệu quả. Song song, cần xem xét công tác quản lý của đơn vị vận tải ổn định chưa, tài xế nghỉ ngơi ra sao…
Hiện nay nhu cầu đi lại của hành khách bằng xe giường nằm rất nhiều, thuận tiện cho việc di chuyển, nhất là đối với các tuyến như Quảng Ngãi, Phú Yên, Bình Định. Nếu cấm xe giường nằm sẽ áp lực cho đường hàng không. Vì vậy, cần xem xét nâng cấp hạ tầng giao thông, quản lý phương tiện, tài xế để đảm bảo an toàn giao thông. ĐÀO TRANG
