Cần có người chứng kiến cho bị can mù chữ

Mới đây TAND quận Gò Vấp (TP.HCM) vừa quyết định hoãn xử và trả hồ sơ cho VKS cùng cấp điều tra bổ sung vụ cha con Nguyễn Văn Kiệm và Nguyễn Ngọc Sang bị truy tố về tội cướp tài sản để làm rõ một số vấn đề.

Đồng phạm chứng kiến lấy lời khai

Trong quá trình điều tra đến truy tố, đưa ra xét xử, luật sư bào chữa cho hai bị cáo đã nhiều lần lên tiếng yêu cầu cơ quan tố tụng xem lại việc điều tra viên vi phạm nghiêm trọng tố tụng khi lấy lời khai Kiệm. Cụ thể, bị cáo Kiệm không biết chữ nhưng trong khi lấy lời khai thì có lần bị cáo Sang chứng kiến, có lần thì không có bị cáo Sang chứng kiến. Nhưng trong các biên bản lấy lời khai bị cáo Kiệm thì điều tra viên đều bắt bị cáo Sang ký tên với tư cách người chứng kiến.

Theo luật sư, mặc dù trong vụ án này Sang là đồng phạm với Kiệm và cả hai có mối quan hệ ruột thịt nhưng điều tra viên bắt buộc Sang làm người chứng kiến khi lấy lời khai của Kiệm là không phù hợp...

Luật chưa có quy định

Nhiều chuyên gia pháp lý phân tích Điều 125 BLTTHS quy định khi tiến hành lấy lời khai của bị can, điều tra lập biên bản phải đọc lại biên bản cho bị can nghe, giải thích cho họ biết quyền được bổ sung và nhận xét về biên bản. Đối với bị can là người không biết chữ thì quy định thêm là “điểm chỉ vào biên bản”.

Điều luật không quy định điều tra viên tiến hành ghi lời khai của bị can không biết chữ có cần người chứng kiến không. Do vậy trên thực tế phát sinh hai tình huống, có nơi không mời người chứng kiến. Có nơi nhận thấy việc lấy lời khai đối với những bị can không biết chữ thì cần thiết phải có người chứng kiến. Bởi điều này bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của bị can nhất là đối với vụ án vắng thiếu luật sư tham gia từ giai đoạn điều tra.

Tuy nhiên, do không có quy định nên việc mời người chứng kiến cũng rất tùy nghi. Trở lại với vụ án trên, điều tra viên đã mời đồng phạm của bị can thay vì một người chứng kiến khác.

Luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch, Đoàn Luật sư TP.HCM nói thực tiễn tham gia bào chữa với bị can mới bị bắt tạm giam là người không biết chữ, ông cũng từng biết có trường hợp điều tra viên mời bị can biết chữ làm người chứng kiến. Tuy nhiên, luật sư băn khoăn liệu biên bản được người chứng kiến ký xác nhận có thật sự khách quan, trung thực khi mà người chứng kiến đồng thời cũng là bị can (trong cùng vụ án hoặc trong vụ án khác), bị hạn chế tự do như bị can bị lấy lời khai?

HOÀNG YẾN