Cần phá thế 'ốc đảo' giao thông để Khu đô thị Bình Quới phát triển xứng tầm

Khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa, phường Bình Quới, TP.HCM được xác định là siêu dự án rộng hơn 420 ha, trở thành đô thị thông minh, hiện đại với 3 phân khu chức năng, dân số 54.000 người, tích hợp nhà ở, thương mại. Tuy nhiên, hiện nay hạ tầng kết nối với khu vực Bình Quới còn nhiều hạn chế.

Người dân, chuyên gia cho rằng để phát triển khu đô thị này xứng tầm cần có hạ tầng kết nối bao gồm cả đường bộ, đường thủy để phá thế ốc đảo.

Hiện chỉ có 1 đường độc đạo về Bình Quới

Theo ghi nhận của PV, hiện nay việc lưu thông kết nối của người dân vào khu vực Bình Quới – Thanh Đa gặp nhiều hạn chế do chỉ có một con đường độc đạo. Người dân phải di chuyển qua đường Bình Quới, cầu Kinh để tới được khu vực Bình Quới, Thanh Đa. Tuyến đường dài chưa tới 3km, mặt đường hẹp, hay ùn tắc khi lưu lượng giao thông lớn.

Ở hướng phường Thủ Đức, để di chuyển qua bán đảo này buộc phải di chuyển qua phà. Trường hợp đi đường bộ phải mất ít nhất 30-45 phút. Luồng giao thông bằng phà được xác định góp phần giảm áp lực cho tuyến đường bộ hiện nay.

Khu vực này có tàu thuyền du lịch đường sông nhưng chủ yếu phục vụ tham quan, chưa phải dịch vụ vận tải hành khách công cộng. Hạ tầng kết nối với khu vực này còn nhiều hạn chế.

Chị Nguyễn Thị Trà (phường Thủ Đức) cho biết gia đình chị vẫn sử dụng phà để di chuyển để giảm kẹt xe. "Tuy nhiên, để phát triển một khu đô thị mới, khai thác được tiềm năng khu vực, thành phố cần tính toán các tuyến đường kết nối cho hơn 50.000 dân cư tại đây" - chị Trà nói.

Cần đa điểm kết nối với khu đô thị Bình Quới

ThS Đoàn Hồng Đức - Ban Phát triển Hạ tầng, Đại học GTVT TP.HCM cho biết để phát triển Khu đô thị Bình Quới - Thanh Đa, TP không nên chỉ nhìn đây là một dự án bất động sản, mà phải xem là một bài toán tái cấu trúc không gian đô thị, giao thông và sinh thái ven sông.

Với quy mô hơn 423 ha, dân số dự kiến khoảng 54.000 người, dự án này nếu được triển khai đúng hướng có thể trở thành một khu đô thị sinh thái - du lịch - dịch vụ rất đặc biệt của TP.HCM. Điều kiện tiên quyết là phải giải quyết bài toán kết nối.

Bình Quới - Thanh Đa đang chịu hạn chế lớn do phụ thuộc vào một tuyến đường bộ chính và một tuyến phà giúp giảm tải lưu thông. Ảnh: MQ

Bình Quới - Thanh Đa nằm gần trung tâm, còn dư địa lớn để tổ chức lại không gian đô thị. Tuy nhiên, chính vị trí bán đảo này cũng tạo ra thách thức lớn và nếu kết nối không được chuẩn bị từ đầu có thể rơi vào tình trạng quá tải ngay khi dân cư, thương mại và du lịch bắt đầu phát triển mạnh.

Về đường bộ, hiện nay Bình Quới - Thanh Đa đang chịu hạn chế lớn do phụ thuộc vào một tuyến đường chính, đây là điểm nghẽn căn bản. Một khu đô thị nếu không có hệ thống cầu, đường và giao thông công cộng đi trước, việc phát triển đô thị sẽ tạo áp lực rất lớn lên khu dân cư hiện hữu, làm tăng ùn tắc, chi phí đi lại và làm giảm chất lượng sống.

Do đó, TP.HCM cần phát triển hệ thống đường bộ theo hướng “đa điểm kết nối”. Nói cách khác, không chỉ mở rộng đường hoặc cải tạo cầu hiện hữu mà phải tạo ra nhiều hướng tiếp cận khác nhau đến bán đảo thông qua các cây cầu.

Các hướng kết nối nên được tổ chức theo hướng phân tán lưu lượng về nhiều trục khác nhau như khu vực Thủ Đức, Hiệp Bình, Trường Thọ, An Khánh, Điện Biên Phủ và Phạm Văn Đồng. Cách làm này sẽ giúp phá thế ốc đảo, thay vì dồn toàn bộ áp lực giao thông vào một cửa ngõ.

Tuy nhiên, xây thêm cầu không có nghĩa là khuyến khích xe cá nhân tràn vào khu đô thị. Điều quan trọng là phải thiết kế mạng lưới giao thông theo thứ bậc đường trục chính để kết nối liên khu vực, đường nội khu để phục vụ cư dân, đường ven sông cho không gian công cộng và hệ thống giao thông mềm cho người đi bộ, xe đạp, xe điện nội khu.

Nếu chỉ xây thêm cầu và mở thêm đường cho ô tô, khu vực này có thể nhanh chóng mất đi lợi thế sinh thái. Ngoài ra, công tác đánh giá tác động giao thông của dự án theo từng giai đoạn hoàn thiện phải được tiến hành nghiêm túc.

Ngoài đường bộ, Bình Quới - Thanh Đa có một lợi thế rất lớn là được bao quanh bởi sông Sài Gòn và kênh Thanh Đa. Đây không chỉ là yếu tố cảnh quan mà phải được khai thác như một hạ tầng giao thông và kinh tế đô thị. TP.HCM nên tận dụng hệ thống đường thủy bằng cách phát triển các bến tàu khách, bến waterbus, bến du lịch, bến phục vụ cư dân và kết nối với trung tâm thành phố, Thảo Điền, Thủ Thiêm, Bạch Đằng, Trường Thọ, Hiệp Bình.

Đường thủy có thể giúp Bình Quới - Thanh Đa tạo ra một mô hình đô thị khác biệt. Cư dân và du khách không nhất thiết chỉ tiếp cận khu đô thị bằng ô tô hoặc xe máy, mà có thể đến bằng tàu thủy, buýt đường sông, thuyền du lịch hoặc phương tiện thủy công cộng. Điều này vừa giảm tải cho đường bộ, vừa tạo bản sắc cho khu đô thị ven sông.

Tuy nhiên, giao thông thủy muốn hiệu quả thì không thể làm theo kiểu “có bến là xong” mà cần tổ chức đồng bộ tuyến, tần suất, điểm trung chuyển, bãi đón trả khách, kết nối với xe buýt, metro, taxi điện, xe đạp công cộng và các tuyến đi bộ ven sông. Khi đó, đường thủy mới trở thành một phương thức di chuyển tiện ích thực sự.

Ba bài toán cần lời giải

Theo ThS Đoàn Hồng Đức, để phát triển khu đô thị này cho xứng tầm, thứ nhất, hạ tầng phải đi trước bất động sản. Cần phát triển nhà ở, thương mại, khách sạn đồng bộ với hệ thống cầu, đường, cấp thoát nước, trường học, công viên và giao thông công cộng. Nếu hạ tầng không đi trước, Bình Quới - Thanh Đa sẽ lặp lại bài toán của nhiều khu đô thị khác: Đẹp trên phối cảnh nhưng quá tải khi vận hành

Thứ hai, giữ bản sắc sinh thái ven sông. Bình Quới - Thanh Đa có giá trị đặc biệt vì đây là một bán đảo xanh hiếm hoi gần trung tâm TP. Vì vậy, phát triển xứng tầm không phải là xây dựng thật dày, thật cao mà là tạo ra một khu đô thị có mật độ hợp lý, nhiều không gian công cộng, đường dạo ven sông, quảng trường mở, công trình văn hóa - du lịch và các tiện ích phục vụ cả cư dân hiện hữu lẫn người dân thành phố.

Thứ ba, bảo đảm hài hòa lợi ích của người dân hiện hữu. Bình Quới - Thanh Đa là khu vực có lịch sử quy hoạch kéo dài nhiều thập kỷ. Vì vậy, khi triển khai dự án, vấn đề tái định cư, nhà ở xã hội, bồi thường, sinh kế và quyền lợi của người dân tại chỗ cần được đặt ở vị trí trung tâm. Một khu đô thị xứng tầm phải là khu đô thị giải quyết được công bằng xã hội, tạo cơ hội sống tốt hơn cho cộng đồng hiện hữu.

Tóm lại, muốn phát triển Bình Quới - Thanh Đa xứng tầm, TP.HCM cần tiếp cận theo mô hình đô thị tích hợp đường bộ đa hướng, đường thủy cần được khai thác như một phương thức giao thông thực sự.

Giao thông công cộng được ưu tiên, hạ tầng xã hội phải đi trước và không gian sinh thái ven sông phải được bảo vệ. Nếu làm tốt, Bình Quới - Thanh Đa có thể không chỉ là một khu đô thị mới mà còn là hình mẫu về phát triển đô thị ven sông, thích ứng biến đổi khí hậu và cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với chất lượng sống đô thị.

ThS Đoàn Hồng Đức - Ban Phát triển Hạ tầng, Đại học GTVT TP.HCM

Góp thêm góc nhìn, Ths.KTS Trần Trung Vĩnh - Đại học Kiến trúc TP.HCM đánh giá khu đô thị Bình Quới hiện nay chỉ có một tuyến đường kết nối, điều này có phần "bó hẹp" không gian phát triển cho một khu đô thị. Tuy nhiên, không nên vì thế mà cố gắng làm quá nhiều cầu đường kết nối. Trước hết, các cơ quan chức năng cần đánh giá về quy mô dân số, diện tích, quy hoạch phát triển để có đánh giá cụ thể về số lượng cầu cần xây dựng, vị trí kết nối phù hợp nhất.

"Quy hoạch cầu đường cần tính vào tầm nhìn dài hạn để triển khai. Không thể sau 5 năm có tới 5-6 cây cầu cho một khu đô thị không quá lớn như Thủ Thiêm. TP cần có tính toán kỹ, phát triển dần dần phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Đặc biệt, khu vực này khá lún, đất nền yếu, khi làm hạ tầng sẽ phát sinh nhiều chi phí. TP có thể phát triển khu đô thị nén, kết hợp phát triển du lịch sinh thái để vừa phát triển đô thị, vừa tăng trưởng du lịch" - KTS Vĩnh phân tích.