Ngày 15-6, tại UBND phường Bàn Cờ, TP.HCM, Đoàn công tác của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã khảo sát tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn phường.
Tham gia đoàn công tác có bà Võ Ngọc Thanh Trúc - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP.HCM - cùng các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, gồm: bà Dương Minh Ánh, ông Chu Mạnh Hùng và bà Nguyễn Phạm Duy Trang.
Buổi khảo sát còn có sự tham gia của bà Trần Thị Hồng Hạnh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM cùng đại diện lãnh đạo địa phương, 36 tổ trưởng tổ hòa giải ở cơ sở và cảnh sát khu vực trên địa bàn phường tham dự buổi làm việc.
Phường Bàn Cờ có tỷ lệ hòa giải thành 100%
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Huỳnh Gia Giang, Chủ tịch UBND phường Bàn Cờ, cho biết sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết số 1685 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phường Bàn Cờ được hình thành trên cơ sở sáp nhập các phường 1, 2, 3, 5 và một phần phường 4 của quận 3. Việc sắp xếp địa giới hành chính cũng tác động đến công tác hòa giải ở cơ sở, đòi hỏi địa phương phải rà soát, kiện toàn lại các tổ hòa giải.
Theo ông Giang, hiện phường Bàn Cờ có 36 tổ hòa giải tại 36 khu phố với tổng cộng 116 hòa giải viên, trong đó có 64 nữ và 52 nam. Địa phương cũng vận động cảnh sát khu vực tham gia các tổ hòa giải nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư.
Trong năm 2025, UBND phường tiếp nhận 8 vụ việc thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở, chủ yếu liên quan đến tranh chấp cho thuê nhà, mượn tiền và thừa kế. Kết quả, cả 8 vụ việc đều được hòa giải thành, đạt tỷ lệ 100%.
Ông Giang đánh giá hoạt động hòa giải ở cơ sở đã góp phần giữ gìn an ninh trật tự, hạn chế phát sinh các tranh chấp kéo dài và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều mâu thuẫn, xích mích nhỏ được hòa giải trực tiếp tại cộng đồng nhưng chưa được lập biên bản hoặc ghi nhận đầy đủ vào sổ theo dõi, dẫn đến khó khăn trong công tác thống kê, báo cáo.
Về nguồn lực thực hiện, kinh phí dành cho công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn phường khoảng 150 triệu đồng mỗi năm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã chi hơn 32,4 triệu đồng cho hoạt động của 36 tổ hòa giải.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn gặp một số khó khăn. Theo ông Giang, nhiều vụ việc liên quan đến hôn nhân, gia đình, đặc biệt là bạo lực gia đình, thường khó tiếp cận do các bên xem đây là chuyện riêng tư. Một bộ phận người dân còn hạn chế hiểu biết pháp luật hoặc chịu ảnh hưởng bởi những phong tục, tập quán không còn phù hợp với quy định hiện hành.
Từ thực tiễn địa phương, UBND phường Bàn Cờ kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp thẻ công nhận hòa giải viên cho lực lượng hòa giải ở cơ sở; đồng thời nghiên cứu bổ sung chế độ hỗ trợ kinh phí cố định hằng tháng nhằm động viên, khuyến khích đội ngũ này tiếp tục tham gia giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở.
Hoạt động hòa giải ở cơ sở giúp giảm áp lực cho chính quyền cấp trên
Góp ý tại buổi khảo sát, Trung tá Trần Hải Đăng, Trưởng Công an phường Bàn Cờ, cho rằng việc đưa lực lượng cảnh sát khu vực tham gia các tổ hòa giải ở cơ sở sẽ mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.
Theo Trung tá Đăng, cảnh sát khu vực là lực lượng thường xuyên bám sát địa bàn, tiếp xúc trực tiếp với người dân nên có điều kiện nắm bắt sớm các vụ việc phát sinh trong cộng đồng dân cư. Khi tham gia công tác hòa giải, lực lượng này có thể phát hiện và can thiệp kịp thời ngay từ khi mâu thuẫn mới nảy sinh, hạn chế để vụ việc kéo dài, diễn biến phức tạp hoặc phát sinh hành vi vi phạm pháp luật.
Việc có sự tham gia của cảnh sát khu vực cũng góp phần nâng cao tính thuyết phục và uy tín của hoạt động hòa giải ở cơ sở. Khi có cán bộ công an cùng tham gia, người dân thường có xu hướng lắng nghe, hợp tác nhiều hơn. Đồng thời, các quy định pháp luật cũng được giải thích đầy đủ, chính xác, giúp các bên hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
Bên cạnh đó, thông qua quá trình hòa giải, cảnh sát khu vực có thêm điều kiện tìm hiểu về nhân thân, hoàn cảnh, mối quan hệ xã hội của người dân trên địa bàn. Đây là nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý địa bàn, giúp lực lượng công an kịp thời phát hiện những dấu hiệu tiềm ẩn ảnh hưởng đến an ninh trật tự, tình hình tội phạm hoặc các tệ nạn xã hội có thể phát sinh.
Ông Đăng cũng cho rằng công tác hòa giải giúp xây dựng mối quan hệ gần gũi, gắn bó hơn giữa lực lượng công an và người dân. Hình ảnh người chiến sĩ công an không chỉ xuất hiện khi xử lý vi phạm mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp trong cuộc sống hằng ngày, từ đó củng cố niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân đối với lực lượng công an.
Theo Trưởng Công an phường Bàn Cờ, khi các mâu thuẫn được giải quyết hiệu quả ngay từ cơ sở, số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo gửi lên chính quyền sẽ giảm, qua đó góp phần giảm áp lực cho chính quyền địa phương và tạo điều kiện để tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, trung tá Đăng cũng lưu ý việc cảnh sát khu vực tham gia hòa giải cần được thực hiện phù hợp với từng vụ việc. Không phải mọi trường hợp đều cần công an trực tiếp đứng ra hòa giải. Trong nhiều trường hợp, lực lượng công an nên đóng vai trò hỗ trợ, tham mưu hoặc phối hợp với tổ hòa giải nhằm bảo đảm tính khách quan, nâng cao hiệu quả và giữ được tính tự nguyện của hoạt động hòa giải ở cơ sở.
Kết thúc buổi làm việc, đoàn khảo sát đã trao đổi, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến việc thực hiện chính sách, pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn phường Bàn Cờ. Đoàn cũng ghi nhận các khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của địa phương để phục vụ công tác nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) và Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) trong thời gian tới.
