Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam vừa có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, kiến nghị hoàn thiện khung chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, với hai đề xuất trọng tâm: cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và xây dựng cơ chế huy động vàng trong dân phục vụ sản xuất.
Đề xuất cho nhập khẩu vàng nguyên liệu
Hiệp hội kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm ban hành cơ chế mang tính đột phá, cho phép các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng đã ký kết với đối tác nước ngoài, đồng thời đăng ký với ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản giao dịch.
Cơ chế này tương tự quy định nhập khẩu nguyên liệu của các ngành sản xuất như dệt may, da giày, cơ khí… khi doanh nghiệp có nhu cầu nhập nguyên liệu chỉ cần xuất trình đầy đủ bộ chứng từ nhập khẩu với ngân hàng thương mại.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải đăng ký kế hoạch nhập khẩu hằng năm và thực hiện báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu vàng, sử dụng vàng nguyên liệu phục vụ cho sản xuất để tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Các báo cáo này được gửi tới Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Công Thương nhằm phục vụ công tác theo dõi cán cân thương mại, diễn biến cung cầu ngoại tệ và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.
Theo tính toán của Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam, nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức, trung bình khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương gần 5 tỉ USD (bình quân khoảng 416 triệu USD/tháng).
Sau khi đưa vào chế tác, khoảng 50% sản lượng được tiêu thụ trong nước, 50% còn lại dành cho xuất khẩu, tương ứng 25 tấn vàng nguyên liệu, với giá trị thu về ước đạt 3,5 - 4 tỉ USD. Điều này cho thấy việc nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ đáp ứng nhu cầu chế tác vàng trang sức phục vụ thị trường trong nước mà còn tạo nguồn thu ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế thông qua xuất khẩu.
Hiệp hội nhấn mạnh đây là đặc thù riêng của ngành vàng trang sức và là một trong số ít ngành nghề vừa sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, vừa có khả năng tái tạo ngoại tệ, khác với nhiều mặt hàng tiêu dùng nhập khẩu như mỹ phẩm, điện thoại hay rượu… vốn chỉ làm gia tăng nhu cầu ngoại tệ mà không tạo nguồn thu bù đắp.
Đáng chú ý, Hiệp hội ước tính quy mô nhu cầu ngoại tệ để nhập vàng nguyên liệu chỉ đạt khoảng 5 tỉ USD/năm, tương đương 416 triệu USD/tháng. Đây là con số quá nhỏ so với doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng trung bình đạt 1 - 1,2 tỉ USD/ngày (tức khoảng 25 - 30 tỉ USD/tháng). Do đó, nhu cầu mua vàng nguyên liệu với mức trung bình 416 triệu USD/tháng nằm trong khả năng đáp ứng của hệ thống ngân hàng thương mại mà không gây áp lực đáng kể lên cân đối cung cầu ngoại tệ thị trường.
Thiếu cơ chế huy động vàng trong dân
Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam cho biết hiện chưa có quy định hay hướng dẫn cụ thể từ Chính phủ và cơ quan chức năng về việc thu mua, huy động vàng trong dân phục vụ sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ. Khoảng trống pháp lý này khiến một nguồn lực lớn trong nền kinh tế chưa được khai thác hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, việc doanh nghiệp thu mua, huy động vàng dưới nhiều hình thức (mua, vay…) làm nguyên liệu đầu vào luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Và thực tế thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã bị xử phạt hành chính, thậm chí bị chuyển cơ quan chức năng để làm rõ các giao dịch liên quan đến các hoạt động mua bán, huy động vàng.
Trên cơ sở đó, Hiệp hội kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sớm ban hành quy định, hướng dẫn cụ thể về cơ chế, phương thức huy động và thu mua nguồn vàng trong dân làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, chế tác vàng trang sức mỹ nghệ.
Đáng chú ý, Hiệp hội đề xuất cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận, phù hợp quy định của pháp luật dân sự để sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ.
Đồng thời, các chính sách cần quy định rõ các chủ thể trong giao dịch mua bán vàng gồm: cá nhân mua, bán vàng không kinh doanh; hộ kinh doanh và cá nhân mua, bán vàng làm cơ sở thống nhất trong áp dụng quy định về hóa đơn, thuế, thanh toán... nhằm khơi thông nguồn vàng trong dân để đưa vào nền kinh tế.
