Nguyễn Thái Bảo, học sinh lớp 10, Trường THPT Nguyễn Thái Bình, phường Tân Hoà, từng buồn vì thiếu điểm đậu vào nguyện vọng 1. Nhưng sau một thời gian học ở ngôi trường này, tâm trạng của em đã hoàn toàn thay đổi.
"Nếu không có cô, em sẽ phải lo nhiều hơn"
“Học ở đây em nhận được sự quan tâm từ mọi người, đặc biệt là cô hiệu trưởng Đoàn Thị Thu Hoài nên cuộc sống đỡ vất vả hơn. Với em, đây là một cơ duyên” - Bảo tâm sự.
Ngày đầu đến trường, Bảo đeo một chiếc ba lô cũ. Không phải vì em không thích đồ mới, mà vì không có tiền mua. “Em tới gặp cô hiệu trưởng xin được dùng lại chiếc ba lô này. Cô hỏi thêm về hoàn cảnh gia đình rồi dẫn em vào phòng, mua cho em chiếc cặp mới” - Bảo kể.
Cũng từ hôm ấy, cô hiệu trưởng còn lo luôn tiền ăn bán trú và các chi phí học tập khác cho Bảo.
Mẹ Bảo đã lớn tuổi, không rành chữ nghĩa, từng phải về quê làm việc nên có thời gian Bảo sống một mình trong phòng trọ gần khu nghĩa địa. Để có tiền trang trải, cuối tuần em đi làm thêm dựng rạp, xếp bàn tiệc, chạy bàn đám cưới. “Mỗi buổi em được trả khoảng 300.000 đồng”- Bảo nói.
Lên cấp ba, Bảo tiếp tục đi làm thêm vào cuối tuần. Việc học cũng phải tự xoay xở, từ chọn nguyện vọng, tìm hiểu trường, đến đặt mục tiêu tương lai.
Ban đầu, ngôi trường em vào học chỉ là nguyện vọng 2 nên hơi buồn. Nhưng sau một thời gian học tập, tâm trạng ấy dần thay đổi. “Lúc đầu em không thích, nhưng giờ thì quen và thấy bình thường, em còn làm lớp trưởng nữa” - Bảo khoe.
Hiện tại, mọi chi phí học tập của Bảo đều được cô Hoài hỗ trợ. “Nếu không học ở đây thì chắc em vẫn đi học, nhưng sẽ vất vả hơn và phải lo tiền nhiều hơn”- em nói.
Những "người mẹ" ở trường
Không chỉ Thái Bảo, một nữ sinh khác tại Trường THPT Nguyễn Thái Bình cũng được cô hiệu trưởng đỡ cho toàn bộ chi phí học tập.
Em cho biết, nguyện vọng 1 của mình không phải là ngôi trường đang theo học, nên cảm giác hụt hẫng ban đầu là điều khó tránh khỏi.
“Trước đó em nghe nói những trường có điểm thấp sẽ quậy nhiều. Nhưng khi vào học, em thấy bạn bè, thầy cô đều rất tốt, đặc biệt cô hiệu trưởng rất tâm lý và luôn quan tâm đến học sinh” - nữ sinh chia sẻ.
Bước ngoặt đến từ một cuộc gặp gỡ. Trong đợt đóng các khoản đầu năm học, trường phát phiếu ghi nhận ý kiến về những môn học mà phụ huynh cảm thấy chưa phù hợp. Gia đình nữ sinh cho rằng có nhiều môn không cần thiết nên không đăng ký. Cô Hoài đã gặp phụ huynh, trực tiếp lắng nghe hoàn cảnh và quyết định hỗ trợ những khoản gia đình không thể gánh nổi.
"Giờ em được hỗ trợ cả chi phí học tập lẫn tiền ăn bán trú. “Em không ngờ vào một ngôi trường không phải mong muốn ban đầu mà lại nhận được sự giúp đỡ lớn như vậy" - nữ sinh chia sẻ.
Không chỉ cán bộ quản lý, một nhân viên thư viện tại đây đã lặng lẽ thực hiện công việc “đỡ đầu” học sinh suốt hơn mười năm qua. Từng chứng kiến nhiều học sinh coi việc đóng học phí là một gánh nặng quá sức, bà đã âm thầm trích tiền túi để hỗ trợ thông qua giáo viên chủ nhiệm.
Bà xúc động nhớ lại kỷ niệm về hai chị em sinh đôi lớp 12 được bà hỗ trợ học phí suốt những năm cuối cấp. Ngày ra trường, hai em mang đến tặng bà hộp bánh nhỏ cùng lời cảm ơn chân thành.
“Lúc đó tôi đọc mà muốn khóc. Tôi chỉ hy vọng sau này ra đời, nếu có điều kiện, các em lại tiếp tục giúp đỡ những người khác” - bà tâm sự.
Theo cô Hoài, điều đặc biệt trong công tác chăm lo tại trường là ngoài các quỹ khuyến học hay chính sách của Nhà nước, cán bộ, giáo viên còn tự nguyện nhận “đỡ đầu” cho từng học sinh khó khăn.
Cũng theo cô Hoài, không phải mọi hoàn cảnh khó khăn đều chủ động tìm đến sự giúp đỡ. Có những em lặng lẽ chịu đựng cho đến khi không còn cách nào khác...
Đơn cử, một học sinh mồ côi mẹ từ năm 2022, cha bỏ đi, 3 anh em sống dựa vào nhau. Em không có tên trong danh sách miễn giảm đầu năm vì không cho ai biết hoàn cảnh. "Vừa rồi em nói ra tôi mới hay. Nghe xong, tôi quyết định hỗ trợ ngay, vì có những trường hợp nếu mình chần chừ, học sinh có thể ra khỏi cánh cổng trường bất cứ lúc nào" - cô Hoài kể.
Để không học sinh nào bị bỏ lại
Tại Trường THPT Nguyễn Tất Thành, phường Bình Phú, chương trình “Vòng tay nhân ái” cũng đang lan tỏa hơi ấm đến những mảnh đời cần sự giúp đỡ.
Ông Dương Văn Út, ông ngoại của hai em nhỏ mồ côi cha mẹ vì đại dịch COVID-19 cho biết, suốt thời gian qua gia đình ông luôn nhận được sự quan tâm từ nhà trường và chính quyền địa phương.
“Lễ, Tết, ngày sinh nhật của các cháu lúc nào cũng có thầy cô, đoàn thanh niên qua thăm, tặng quà và động viên. Những lần thăm hỏi ấy giúp các cháu không bị mặc cảm hay thiệt thòi so với bạn bè” - ông Út chia sẻ.
Dù nguồn thu nhập chỉ dựa vào lương hưu, nhưng sự đồng hành của nhà trường giúp ông vững tin hơn trên hành trình nuôi các cháu ăn học thành người.
Thầy Mạch Văn Công, Phó Hiệu trưởng cho hay, trường tham gia chương trình “Vòng tay nhân ái” đã nhiều năm. Đây là một chương trình được triển khai từ trước và đến nay vẫn tiếp tục duy trì để đồng hành cùng các em.
Theo thầy Công, trong năm học này, trường đang theo dõi và hỗ trợ ba học sinh mồ côi trong đó một em đang học lớp 10. Vào các dịp lễ, Tết, hoặc đầu năm học, trường phối hợp với đoàn thanh niên, trợ lý học sinh tổ chức thăm hỏi, trao quà, động viên tinh thần các em.
“Phần lớn là chăm lo về tinh thần, nhưng khi gia đình cần hỗ trợ vật chất trường vẫn cố gắng xoay xở”- thầy Công chia sẻ.
Bên cạnh đó, trường còn phối hợp định hướng học tập, tư vấn lộ trình phù hợp để các em có thể tiếp tục theo học tại các trường công lập, hạn chế nguy cơ bỏ học hoặc rơi vào hoàn cảnh tiêu cực.
Nhiều chính sách chăm lo cho học sinh
Trong năm học 2025-2026, TP.HCM đã thông qua nhiều nghị quyết tập trung vào chăm lo cho học sinh với mục tiêu không để ai bỏ lại phía sau.
Tại kỳ họp HĐND TP.HCM lần thứ 5 khoá X, các đại các đại biểu đã thống nhất thông qua nghị quyết quy định mức hỗ trợ đóng BHYT cho người cao tuổi, học sinh trên địa bàn. Theo đó, với nhóm học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông cả hệ công lập và ngoài công lập, TP hỗ trợ thêm 50% mức đóng BHYT (631.800 đồng/năm). Mức này cộng với 50% hỗ trợ tối thiểu từ ngân sách trung ương theo Luật BHYT giúp các em được miễn hoàn toàn mức đóng.
Bên cạnh đó, HĐND đã thông qua nghị quyết về chính sách đặc thù hỗ trợ trẻ mầm non, học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên có hoàn cảnh đặc biệt được hỗ trợ về bữa ăn bán trú, các chi phí học tập. Chính sách thực hiện chi trả từ ngày 1-1-2026...
SỔ TAY:
Khi nhà trường không để ai bị bỏ lại phía sau
Những việc làm lặng lẽ nhưng bền bỉ tại Trường THPT Nguyễn Thái Bình, Trường THPT Nguyễn Tất Thành và nhiều trường học khác trên địa bàn TP.HCM đang hỗ trợ học sinh cho thấy một thực tế đáng chú ý: Trong giáo dục, có những học sinh khó khăn không nằm trọn trong “khung” đối tượng thụ hưởng chính sách, nhưng vẫn cần được nâng đỡ kịp thời để các em không rời khỏi cổng trường.
Cách làm của các trường này không nằm ngoài chủ trương chung của ngành. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo” xác định rõ yêu cầu phát triển giáo dục bao trùm, công bằng, lấy người học làm trung tâm, bảo đảm mọi người học đều có cơ hội tiếp cận và hoàn thành giáo dục phổ thông. Trên tinh thần đó, việc giữ học sinh ở lại trường, hạn chế bỏ học vì hoàn cảnh là một nhiệm vụ cốt lõi, không chỉ mang tính quản lý mà còn là trách nhiệm xã hội của nhà trường.
Ở cấp địa phương, các chủ trương của UBND TP.HCM về bảo đảm an sinh xã hội, trong đó có an sinh giáo dục, đều nhấn mạnh yêu cầu không để học sinh rơi vào tình trạng đứt gãy việc học vì khó khăn kinh tế - xã hội.
Song song đó, Sở GD&ĐT TP.HCM nhiều năm qua đã định hướng các cơ sở giáo dục chủ động rà soát, phát hiện học sinh có hoàn cảnh khó khăn thực tế; linh hoạt huy động các nguồn lực hợp pháp như quỹ khuyến học, xã hội hóa, vận động nội bộ, hỗ trợ sách giáo khoa, suất ăn… thay vì chỉ thụ động chờ đủ điều kiện hưởng chính sách theo danh mục.
Trong bối cảnh ấy, việc hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên của các trường học trên địa bàn TP.HCM tự nguyện “đỡ đầu” học sinh, hỗ trợ chi phí học tập, bữa ăn, đồ dùng học tập và chăm lo tinh thần là cách ngành giáo dục thực hiện trọn vẹn tinh thần chính sách.
Việc các trường linh động tìm cách hỗ trợ học sinh của là sự cụ thể hóa chủ trương của ngành giáo dục về “không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau”, gắn với mục tiêu xây dựng trường học hạnh phúc, an toàn, thân thiện, lấy học sinh làm trung tâm và hạn chế tối đa tình trạng bỏ học vì khó khăn kinh tế hay hoàn cảnh gia đình. Trong định hướng này, nhà trường và giáo viên không chỉ dạy học mà còn thực hiện vai trò chăm sóc, hỗ trợ và đồng hành với học sinh.
Chính sách giáo dục chỉ thật sự có ý nghĩa khi được nhà trường chuyển hóa thành hành động để đem lại hiệu quả trên thực tế. Bởi giữ một học sinh ở lại trường hôm nay chính là giữ lại một cơ hội cho xã hội ngày mai.
PV