Ngày 27-3, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức Hội thảo “Góp ý hoàn thiện Dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế và Nghị định quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử”.
Hai dự thảo đã đổi mới, song vẫn cần được xem xét
Phát biểu tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI cho biết, Luật Quản lý thuế số 108/2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, trong đó một số quy định về khai thuế, tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2026.
Hai nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế và quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử là các văn bản có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế trên cả nước. Chất lượng của các nghị định này sẽ quyết định phần lớn trải nghiệm tuân thủ thuế của doanh nghiệp trong nhiều năm tới.
Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông Tuấn ghi nhận tinh thần đổi mới rõ nét mà cơ quan soạn thảo đã thể hiện. Cụ thể, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế, từ giao dịch điện tử, cơ sở dữ liệu tập trung, đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro là phù hợp với xu thế quốc tế và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cùng với đó, nguyên tắc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ được quán triệt xuyên suốt trong cả hai dự thảo.
Bên cạnh những điểm tích cực, đại diện VCCI cho biết, các dự thảo nghị định vẫn còn nhiều nội dung cần được xem xét.
Chi tiết hơn, ông Tuấn cho rằng, một số điều khoản trong dự thảo vẫn còn khái quát, để lại nhiều nội dung cho thông tư hướng dẫn. Doanh nghiệp mong muốn các quy định ở cấp nghị định đủ cụ thể để thực hiện được ngay, tránh tình trạng phải chờ đợi nhiều tầng văn bản hướng dẫn mới có thể triển khai.
Ngoài ra, về quản lý thuế thương mại điện tử xuyên biên giới, ông Tuấn nhấn mạnh, cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của chủ quản nền tảng thương mại điện tử cần được thiết kế sao cho vừa chống thất thu hiệu quả, vừa không tạo gánh nặng quá lớn cho các nền tảng và doanh nghiệp.
Nhấn mạnh Việt Nam đã đạt thành tựu ấn tượng với hơn 20 tỉ hóa đơn điện tử đã phát hành, song theo đại diện VCCI, doanh nghiệp vẫn gặp vướng mắc trong một số tình huống. Cụ thể như: thời điểm lập hóa đơn, xử lý sự cố kỹ thuật, hóa đơn từ máy tính tiền, các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Do đó, theo ông Tuấn, Nghị định mới cần giải quyết triệt để những vấn đề này.
Về cưỡng chế thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, dự thảo cho phép thực hiện đồng thời nhiều biện pháp cưỡng chế và quy định ngưỡng nợ thuế nhỏ không áp dụng cưỡng chế. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ để các biện pháp cưỡng chế không ảnh hưởng quá mức đến hoạt động kinh doanh bình thường, đặc biệt là đối với DNNVV.
Kiến nghị thông báo cho người nộp thuế trước khi công khai thông tin
Liên quan đến quy định công khai thông tin người nộp thuế tại Dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Quản lý thuế, ông Bùi Ngọc Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Deloitte Việt Nam cho biết, dự thảo quy định: Cơ quan thuế có quyền công khai thông tin gồm mã số thuế, tên người nộp thuế, địa chỉ, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật…
Theo ông Tuấn, trên thực tế việc thực hiện các thủ tục đóng cửa công ty, chấm dứt hiệu lực mã số thuế được thực hiện trong thời gian dài do nhiều lý do khách quan, nhiều trường hợp không phải lỗi của người nộp thuế.
Hoặc phát sinh trường hợp doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng sau đó xác minh và mở lại; theo đó việc công khai thông tin liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi, chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật có thể ảnh hưởng đến uy tín, quyền lợi của doanh nghiệp và cá nhân liên quan. Vì vậy, việc công khai thông tin cần có quy trình, thời gian phù hợp.
Trên cơ sở đó, đại diện Deloitte Việt Nam đề xuất cơ quan thuế phải thông báo cho người nộp thuế về công khai thông tin và được người nộp thuế xác nhận, ngoại trừ trường hợp bất khả kháng.
Cụ thể, theo ông Tuấn, trước khi công khai thông tin, cơ quan quản lý thuế phải gửi thông báo dự kiến công khai cho người nộp thuế bằng phương thức điện tử hoặc thông báo trực tiếp. Trong đó nêu rõ lý do và nội dung dự kiến công khai cho người nộp thuế xác nhận, trừ các trường hợp bất khả kháng. Người nộp thuế có quyền giải trình hoặc khắc phục vi phạm trong thời hạn tối thiểu 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo.
Liên quan đến trách nhiệm của cơ quan thuế trong việc xử lý chấm dứt hiệu lực mã số thuế, Dự thảo Nghị định chưa có quy định cụ thể về vấn đề này. Ông Tuấn cho rằng, việc kéo dài thời hạn kiểm tra thuế có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Khi người nộp thuế chấm dứt hoạt động kinh doanh, việc hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế là điều kiện cần thiết để thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo. Nếu thời gian xử lý kéo dài sẽ gây khó khăn cho người nộp thuế và làm chậm tiến độ thực hiện các thủ tục hành chính liên quan.
Do đó, đại diện Deloitte Việt Nam đề xuất bổ sung quy định yêu cầu cơ quan thuế có trách nhiệm thực hiện kiểm tra thuế và ban hành kết luận trong vòng 30 ngày từ khi người nộp thuế hoàn thành đầy đủ thủ tục nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Lo ngại quy định yêu cầu sàn TMĐT lập hóa đơn thay người bán sẽ phát sinh thêm chi phí
Góp ý cho Dự thảo Nghị định quy định về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, ông Nguyễn Đức Thuận - Chủ tịch Hội các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam - cho biết, hiện quy định hiện hành không có hướng dẫn về việc xuất hóa đơn với trường hợp xuất hàng hóa bảo hành, thay thế cho hàng hóa đã xuất bán trước đó nhưng bị lỗi hỏng và người bán đã xuất hóa đơn cho người mua.
Do vậy, thực tế doanh nghiệp gặp khó khăn, lúng túng không rõ có phải hủy hóa đơn cũ, xuất hóa đơn mới khi xuất hàng bảo hành hay không. Thực tế cũng có thể có nhiều diễn giải khác nhau dẫn đến việc thực hiện không thống nhất.
“Dự thảo nên có quy định việc xuất hàng bảo hành như trên thuộc trường hợp không phải xuất hóa đơn điện tử, do thực tế giao dịch bán hàng, ghi nhận doanh thu bán hàng đã phát sinh từ trước đó. Việc xuất hàng bảo hành chỉ là xuất bù hàng đã bán do hàng bị lỗi hỏng”, ông Thuận đề xuất.
Liên quan đến quy định sàn thương mại điện tử có trách nhiệm lập hóa đơn điện tử thay hộ, cá nhân kinh doanh bán hàng trên sàn nếu người mua yêu cầu, Công ty Luật TNHH Quốc tế BMVN kiến nghị Bộ Tài Chính và Cục Thuế xem xét bỏ quy định này.
Thay vào đó, các sàn thương mại điện tử có trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin cần thiết của người mua có yêu cầu xuất hóa đơn cho người bán để người bán chủ động xuất hóa đơn.
Bởi, BMVN cho rằng việc xuất hóa đơn thay cho người bán, theo yêu cầu của người mua có nhiều điểm pháp lý chưa chặt chẽ. Cụ thể, theo BMVN, Luật Quản lý thuế quy định nghĩa vụ xuất hóa đơn thuộc về người bán hàng hóa, dịch vụ.
Mặt khác, việc xuất hóa đơn thay cho người bán yêu cầu sàn thương mại điện tử phải có thông tin từ người bán, sau đó phối hợp với người bán đề xuất hóa đơn, điều chỉnh hoặc hủy/thay thế hóa đơn dẫn đến phát sinh nhiều công việc hành chính. Trong khi đó, nếu người bán trên sàn thương mại điện tử là bên trực tiếp xuất hóa đơn thì sẽ phù hợp, thuận tiện hơn trong việc kiểm tra và đối soát.
BMVN cũng dẫn số liệu của Metric.vn, cho rằng bình quân số đơn hàng thành công trên các sàn thương mại điện tử hiện nay rơi vào khoảng 166 triệu đơn hàng/tháng, tương ứng với 5,5 triệu đơn hàng/ngày.
Giả định có khoảng 10-15% số đơn hàng được người mua yêu cầu xuất hóa đơn hàng ngày thì các sàn thương mại điện tử sẽ phải xuất thêm hơn 800 nghìn hóa đơn/ngày và gánh chịu thêm nhiều loại chi phí bao gồm: chi phí mua hóa đơn và phát hành hóa đơn điện tử, chi phí vận hành hệ thống hóa đơn điện tử, chi phí nhân sự tăng thêm.
“Nếu triển khai nghĩa vụ mới này, chi phí tuân thủ của các sàn thương mại điện tử sẽ phát sinh thêm đáng kể. Việc Dự thảo Nghị định ấn định nghĩa vụ xuất hóa đơn của người bán hàng sang cho nền tảng sàn thương mại điện tử dẫn đến tăng chi phí tuân thủ cho sàn sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro về bất bình đẳng chính sách”, BMVN nhấn mạnh.
Trên cơ sở những ý kiến, góp ý của các doanh nghiệp, hiệp hội, ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế - khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc xem xét, cân nhắc các ý kiến góp ý trong quá trình hoàn thiện các dự thảo nghị định.
Hướng đến đạt được mục tiêu là xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch, công bằng, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tuân thủ và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, trốn thuế.
