Theo thông tin từ Hội nghị Đối thoại “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư” do Ủy ban chứng khoán Nhà nước (UBCK) phối hợp với Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức vừa qua, Bộ Tài chính đã tiếp nhận tổng cộng 7 bộ hồ sơ từ các tổ chức đăng ký tham gia cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa theo cơ chế thí điểm. Sau quá trình rà soát, thẩm định, 5 hồ sơ được xác định đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Trước đó, nhằm triển khai Nghị quyết số 05 của Chính phủ về tài sản mã hóa, từ ngày 20-1, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 96 công bố các thủ tục hành chính mới được thí điểm trong lĩnh vực tài sản mã hóa, thuộc phạm vi quản lý của bộ này.
Theo đó, có 3 thủ tục hành chính mới được ban hành, bao gồm: cấp phép, điều chỉnh và thu hồi giấy phép "cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa". Việc tiếp nhận hồ sơ đối với các thủ tục trên được triển khai ngay từ hôm nay.
Nhân sự - yếu tố cốt lõi
Lưu ý các doanh nghiệp thí điểm, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, UBCKNN nhấn mạnh quan điểm thận trọng từ cơ quan quản lý nhà nước, “đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cơ quan quản lý tiếp cận theo hướng thận trọng, từng bước”.
Doanh nghiệp phải đầu tư và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh, an toàn cấp độ 4 theo quy định. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện nền tảng để thị trường vận hành ổn định.
Còn từ phía các đơn vị xin cấp phép thí điểm, bà Đoàn Mai Hạnh, Tổng Giám đốc CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hoá Techcom (TCEX) chia sẻ rằng thách thức lớn nhất trong giai đoạn chuẩn bị không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở yếu tố con người.
Thị trường hiện thiếu hụt nhân sự có khả năng kết hợp giữa kiến thức tài chính và công nghệ blockchain, trong khi đây lại là yêu cầu cốt lõi để đảm bảo vận hành an toàn và tuân thủ.
“TCEX hiện đang tích cực xây dựng một hệ thống nhân sự lõi lên tới hơn 50 người. Chúng tôi cũng đã chủ động làm chủ công nghệ sàn sau nhiều năm nghiên cứu; hoàn thiện quy trình vận hành, kiểm thử nội bộ và sẵn sàng triển khai ngay khi khung pháp lý cho phép”-bà Đoàn Mai Hạnh cho biết.
Cũng theo bà Hạnh, hệ thống của TCEX có khả năng xử lý tối đa khoảng 100.000 giao dịch/giây, có thể mở rộng theo nhu cầu thị trường, đáp ứng yêu cầu an toàn thông tin cấp độ 4, đồng thời hợp tác với các đối tác uy tín cho các giải pháp lưu ký, bảo mật, phân tích giao dịch on-chain.
Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Công ty bảo mật Verichains, cho rằng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hoá cao hơn so với thông thường. Sàn chứng khoán hiện đang yêu cầu cấp độ 3. Tuy nhiên, điều này là cần thiết.
An toàn hệ thống không chỉ dừng ở việc đạt chứng nhận, mà là một quá trình vận hành liên tục, đòi hỏi khả năng giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và phản ứng nhanh với sự cố.
Rủi ro lớn nhất nằm ở chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa môi trường blockchain với hạ tầng vận hành của sàn. Theo ông Thành, đây là những khu vực nhạy cảm, nơi tài sản dịch chuyển và thường trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.
Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng Ban Chiến lược, MEXC Việt Nam cho rằng các sàn nội địa cần đầu tư bài bản cho hệ thống từ đầu. Cộng đồng nhà đầu tư tài sản mã hóa hiện nay không còn mới, đã có kinh nghiệm và yêu cầu rất cao về tốc độ xử lý, an toàn tài sản, bảo mật dữ liệu KYC, hệ thống phòng chống rửa tiền AML cũng như năng lực quản trị rủi ro từ cả công nghệ lẫn con người.
Trải nghiệm người dùng
Một thách thức khác cho các sàn thí điểm là thu hút người dùng thực sự trong bối cảnh thị trường đã quen với các sàn quốc tế. Theo ông Lê Sỹ Nguyên, Giám đốc BitGet Việt Nam, những yếu tố giữ chân nhà đầu tư Việt Nam khi giao dịch trên sàn nội địa bao gồm tính thanh khoản, tối ưu trải nghiệm người dùng, đa dạng sản phẩm và đảm bảo an toàn.
Hệ thống cần hoạt động ổn định ngay từ những ngày đầu vận hành. Một sự cố kỹ thuật nhỏ cũng có thể làm "xói mòn" niềm tin nhanh chóng khiến việc khôi phục lại uy tín mất nhiều thời gian hơn rất nhiều.
Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc Phát triển khu vực APAC, Tập đoàn Tài chính Công nghệ Tether cho rằng thế giới ghi nhận nhiều mô hình thành công về sàn giao dịch tài sản mã hóa. Chẳng hạn, sàn PDAX của Philippines, ngoài cung cấp giao dịch tài sản mã hóa (ví, tạo lập thanh khoản, chuyển đổi giao dịch ngoại tệ, cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá…), sàn này còn thu hút nhà đầu tư quốc tế khi tham gia cung cấp dịch vụ về kiều hối lên tới khoảng 40 tỉ USD mỗi năm.
Trong khi đó, ông Hoàng Quảng Minh, chuyên gia Marketing Web3 cho rằng các sàn Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm của các đơn vị đi trước nhưng không cần phải trở thành phiên bản của các nền tảng toàn cầu.
“Các sàn nội địa cần định vị mình là lựa chọn phù hợp nhất với người dùng trong nước, tận dụng lợi thế am hiểu thị trường, khả năng kết nối với hệ thống ngân hàng và hành lang pháp lý tại Việt Nam”- ông Minh nhấn mạnh.
