Lấp nửa dòng kênh, thay bằng cống hộp chống ngập

Hiện các quận 6, 11 và Tân Phú (TP.HCM)đang giải tỏa gần 2.000 hộ dân dọc kênh Tân Hóa-Lò Gốm để chuẩn bị khơi thông dòng kênh, làm cầu bắc ngang kênh, xây đường hai bên bờ… Ban Quản lý dự án Nâng cấp đô thị TP.HCM (HUUP), chủ đầu tư của dự án, cho biết: Hiện các cơ quan chức năng đang thẩm định thiết kế của dự án, xem xét kế hoạch đấu thầu. Dự kiến đầu năm 2011 sẽ bắt đầu thực hiện.

Tê liệt tuyến kênh trục

Tuyến kênh Tân Hóa-Lò Gốm dài khoảng 8 km, bắt đầu từ quận Tân Bình qua các quận Tân Phú, 11 và xuôi về quận 6. Một người dân ở quận 11 kể lại: Tân Hóa-Lò Gốm từng là một con kênh có dòng nước trong xanh. Theo kênh này, người dân có thể đi thuyền qua bốn quận của TP và thông về các tỉnh miền Tây Nam bộ. “Qua thời gian, những cơ sở dệt, nhuộm thi nhau xả nước thải xuống dòng kênh. Người dân cũng đua nhau lấn chiếm, vứt rác bừa bãi khiến dòng kênh càng ngày càng ô nhiễm” - ông Trần Văn Trí, một người sống lâu năm bên bờ kênh, nói.

Hiện nay, dòng nước trên tuyến kênh đã hoàn toàn chuyển sang màu đen kịt, bốc mùi hôi thối nặng làm ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng ngàn người dân sống dọc hai bờ kênh. Ông Nguyễn Minh Hoàng, đại biểu HĐND TP.HCM, so sánh mức độ ô nhiễm ở tuyến kênh này không thua gì con kênh Ba Bò nổi tiếng.

Kênh trục Tân Hóa-Lò Gốm đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ảnh: MP

Ngoài ra, theo quy hoạch về thoát nước của TP, tuyến kênh Tân Hóa-Lò Gốm giữ vai trò quan trọng trong việc tiêu thoát nước của lưu vực rộng 19 km2 thuộc các quận 6, 11, Tân Bình, Tân Phú… Tuy nhiên, do người dân lấn chiếm, xây cất nhà ngay trên kênh và rác sinh hoạt, bèo tây đã phủ kín toàn bộ bề mặt nên dòng chảy đã bị thu hẹp rất nhiều. Điều này khiến mỗi khi trời mưa to, nhiều khu vực trong lưu vực của kênh bị nhấn chìm trong dòng nước, trong đó có các tuyến đường trục như Âu Cơ, Lũy Bán Bích…

Kẹt vốn nên làm theo quy trình ngược

Nhằm giảm ngập và cải thiện tình trạng ô nhiễm kéo dài cho lưu vực kênh Tân Hóa-Lò Gốm, TP.HCM đã lên kế hoạch nạo vét, chỉnh trang kênh. Theo đó, khoảng một nửa tuyến kênh, đoạn từ Đồng Đen-Âu Cơ (quận Tân Phú) đến cầu Hòa Bình (nằm trên đường Hòa Bình, gần Đầm Sen, quận 11) sẽ được thay thế bằng tuyến cống hộp. “Nếu làm kênh hở sẽ tốn kém do khối lượng giải tỏa nhiều và phải làm đường dọc ven kênh. Còn nếu lắp đặt cống hộp thì khối lượng giải tỏa không nhiều, chi phí đầu tư cho dự án không quá cao. Phương án này đã được nghiên cứu kỹ và được Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật TP.HCM thẩm định” - ông Nguyễn Hoàng Nhân, Giám đốc HUUP, giải thích.

Tuy nhiên, để xử lý dứt điểm ô nhiễm kênh Tân Hóa-Lò Gốm, TP phải cần thêm 300 triệu USD nữa để xây nhà máy xử lý nước thải (hiện TP đang đề xuất Chính phủ tìm kiếm nguồn vốn tài trợ). Lẽ ra TP phải xây nhà máy xử lý nước thải với công suất khoảng 300.000 m3/ngày trước, sau đó mới xây dựng hệ thống cống bao, cống thu gom nước thải rồi cải tạo kênh… Nhưng Ngân hàng Thế giới (WB) chỉ bổ sung vốn cho dự án cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hóa-Lò Gốm nên TP phải làm trước. Do vậy, sau khi hoàn thành việc cải tạo (dự kiến vào cuối năm 2014), tình trạng ô nhiễm trên kênh sẽ được cải thiện nhưng nước thải sinh hoạt từ hàng trăm ngàn hộ dân vẫn tiếp tục xả trực tiếp ra kênh.

Tương tự, việc chống ngập cho lưu vực lẽ ra phải được thực hiện trước bằng việc thông tuyến kênh rồi mới lắp đặt các tuyến cống thoát nước nhỏ thu gom. Nhưng thực tế, TP phải làm ngược lại và lý do chính vẫn là thiếu vốn.

MINH PHONG