Trong khi một số ngành hàng đang thiếu văn bản luật hướng dẫn thì với ngành thủy sản, việc có quá nhiều văn bản luật, đôi khi chồng chéo nhau đã khiến doanh nghiệp (DN) nhiều khi nghẹt thở trong kinh doanh.
Chỉ có nước đóng cửa doanh nghiệp
Sau khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông tư 06 và Thông tư 25, ông Nguyễn Xuân Nam, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hải Vương (Khánh Hòa), rơi vào một tình thế nan giải.
Công ty Hải Vương xuất khẩu thủy sản với doanh số 110 triệu USD/năm tới hàng chục nước nhưng nguồn nguyên liệu trong nước chưa bao giờ đáp ứng đủ. Ông Nam kể: “Nhà máy chế biến của công ty đóng tại miền Trung, nơi một năm có tới 5-6 tháng ở trong cảnh bão lụt kéo dài. Điều này khiến chúng tôi không bao giờ đủ nguyên liệu sản xuất nên phải nhập khẩu từ nước ngoài. Có thể nói rằng công ty đang sống nhờ vào nguyên liệu nhập khẩu”.
Nhưng từ khi Thông tư 06 và 25 quy định siết chất lượng nguyên liệu thủy sản nhập khẩu có hiệu lực, hơn 2.000 công nhân của Công ty Hải Vương có nguy cơ mất việc vì thiếu nguyên liệu sản xuất.
Thủy sản là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của VN nhưng doanh nghiệp luôn thiếu nguyên liệu sản xuất. Ảnh: CTV
Cái tréo ngoe của hai thông tư này, theo nhiều DN là bắt buộc nước xuất khẩu nguyên liệu phải gửi danh sách cơ sở sản xuất nguyên liệu để nước nhập khẩu xem xét. Ngoài ra, trước đây vấn đề kiểm soát chất lượng nguyên liệu thủy sản chỉ phải thông qua Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (NAFIQAD) thì nay có tới hai cơ quan kiểm tra song song là NAFIQAD và Cục Thú y.
Tốn thêm chi phí
Ông Nguyễn Quang Tuyến, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cafico Việt Nam (Cam Ranh, Khánh Hòa), cho biết quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ làm phát sinh thêm thời gian, chi phí của DN. “Mỗi lần nhập hàng, DN thường mong hàng đừng về vào mấy ngày cuối tuần để đỡ phải trả chi phí kho bãi, bảo quản. Thế nhưng với quy định mới, dù muốn hay không thì để hàng được ra khỏi cảng, DN cũng mất thêm nhiều thời gian và phải tốn thêm chi phí” - ông Tuyến khẳng định.
Bà Nguyễn Thị Thế Yến, Giám đốc điều hành Công ty Thủy sản Hải Long (Cam Ranh, Khánh Hòa), cho biết một tháng DN nhập về 70-80 container hàng nguyên liệu thủy sản. Với chi phí bến bãi, kho lạnh, một container mất 40-120 USD/ngày thì một tháng DN phải tốn thêm 39.200-143.300 USD để giải quyết thủ tục hành chính do các thông tư quy định.
Tại một cuộc họp tháo gỡ khó khăn cho DN do Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản (VASEP) tổ chức, ông Nguyễn Phạm Thanh, Tổng Giám đốc Công ty Highland Dragon Enterprise - đại diện cho bốn DN nước ngoài tại VN chuyên sản xuất mặt hàng cá ngừ xuất khẩu với doanh thu 100 triệu USD/năm, bày tỏ sự thất vọng về tác động của Thông tư 25 đến DN. Ông Thanh cho hay nếu nội dung của thông tư không sớm thay đổi thì chắc chắn nhiều DN cá ngừ sẽ chết vì thiếu nguyên liệu.
Không lường trước được khó khăn
Trong một lần trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lương Lê Phương cho biết việc kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu thủy sản nhập khẩu như các thông tư quy định nhằm bảo đảm cho việc xuất khẩu thủy sản được tốt hơn, không để một số nước lợi dụng đẩy nguyên liệu kém chất lượng sang Việt Nam.
Tuy vậy, trong quá trình xây dựng thông tư, những người soạn thảo chưa lường trước được những khó khăn sẽ xảy ra với DN khi thông tư có hiệu lực. Rõ ràng những điều khoản mà Thông tư 06 và 25 đưa ra đã phần nào gây khó khăn cho DN khi chỉ trong một thời gian ngắn nhiều container nguyên liệu thủy sản nhập về bị ách tắc tại cảng. Điều đáng nói là không chỉ DN nhập khẩu mà ngay cả nhân viên hải quan cũng lúng túng với quy định của hai thông tư trên.
Tổng Thư ký VASEP Trương Đình Hòe cho hay từ trước tới nay VASEP chưa nhận được phản ánh nào về nguyên liệu thủy sản nhập khẩu kém chất lượng. Chưa kể các quy định cũ về kiểm định chất lượng thủy sản nhập khẩu đã rất chặt chẽ rồi và phải chịu sự giám sát của nhiều thị trường xuất khẩu.
TRUNG HIẾU
