Thanh tra Chính phủ vừa có Thông báo số 475 về Kết luận thanh tra việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản của nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam.
Kết luận thanh tra chỉ rõ nhiều tồn tại, vi phạm trong công tác quản trị, tài chính và đầu tư tại Tập đoàn và các đơn vị thành viên.
Tồn tại về sử dụng vốn
Theo đó, HĐQT và Tổng Giám đốc Tập đoàn được xác định chậm ban hành hoặc không ban hành nghị quyết, văn bản định hướng về suất đầu tư tối đa đối với các dự án kiến thiết cơ bản do đơn vị thành viên làm chủ đầu tư. Việc thiếu các văn bản quản lý quan trọng này làm giảm hiệu lực kiểm soát nội bộ, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý vốn đầu tư.
Thanh tra cũng chỉ ra Công ty mẹ đã tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên do Tập đoàn sở hữu 100% vốn. Tính đến hết năm 2024, số tiền đang theo dõi trên tài khoản phải thu, phải trả hơn 2.304 tỉ đồng. Tuy nhiên, việc tạm ứng không có văn bản thỏa thuận cụ thể với các công ty thành viên, chưa phù hợp với Quy chế quản lý tài chính của Tập đoàn.
Liên quan đến việc trích lập và sử dụng Quỹ đầu tư phát triển, một số đơn vị thực hiện chưa hiệu quả. Cụ thể, Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum và Công ty TNHH MTV Cao su Ea Hleo từ năm 2014 đã trích Quỹ đầu tư phát triển nhưng chưa sử dụng. Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long trong giai đoạn 2018-2024 cũng trích quỹ nhưng chưa triển khai sử dụng, chưa bảo đảm tối ưu hóa nguồn lực.
Tương tự, Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa trích lập Quỹ đầu tư phát triển liên tục từ năm 2018 đến 2024. Số dư quỹ ghi nhận trên báo cáo tài chính đến cuối năm 2024 là hơn 1.080 tỉ đồng và đến ngày 30-6-2025 tăng lên hơn 1.175 tỉ đồng. Tuy nhiên, nguồn quỹ này chưa được sử dụng tương xứng với yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư.
Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020, các công ty cổ phần phải thực hiện phân phối lợi nhuận sau thuế theo đúng quy định. Tuy nhiên, một số đơn vị như Công ty cổ phần VRG - Bảo Lộc, Công ty cổ phần Thủy điện Geruco Sông Côn, Công ty cổ phần VRG - Đắk Nông và Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú chưa phối hợp sử dụng hết lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho cổ đông góp vốn.
Kết luận thanh tra xác định trong lĩnh vực quản lý đất đai, có 6 công ty được địa phương giao, cho thuê đất phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng bị các tổ chức, cá nhân lấn chiếm với diện tích hơn 1.600 ha.
Đối với hoạt động đầu tư tài chính dài hạn, Thanh tra Chính phủ đánh giá hiệu quả đầu tư của Tập đoàn và các công ty thành viên chưa tương xứng với quy mô vốn bỏ ra. Một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế nhiều năm, chưa bảo đảm yêu cầu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm giá trị vốn đầu tư.
Ngoài ra, tính từ năm 2018 đến hết tháng 10-2025, các công ty thuộc Tập đoàn còn phải nộp ngân sách nhà nước (tạm tính) hơn 894 tỉ đồng tiền thuê đất.
Kiến nghị từ Thanh tra
Theo Kết luận thanh tra, trách nhiệm đối với các vi phạm, khuyết điểm nêu trên thuộc về HĐQT, Ban lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, các công ty thuộc Tập đoàn được thanh tra và các cá nhân chịu trách nhiệm trực tiếp, liên quan.
Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Tập đoàn kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan. Đồng thời kiểm tra, rà soát, đánh giá, xác định rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và khẩn trương có biện pháp khắc phục nhằm bảo toàn vốn nhà nước.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính "khẩn trương rà soát, báo cáo, khắc phục ngay tình trạng công ty mẹ, công ty con, sở hữu chéo giữa các công ty trong nhóm công ty thuộc Tập đoàn, thực hiện góp vốn, cổ phần đầu tư tại các công ty con theo đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ của Tập đoàn", Kết luận thanh tra nêu.
Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền căn cứ Kết luận thanh tra xử lý vi phạm hành chính, kiểm điểm, làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan, xác định rõ trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan ở từng khâu, từng cấp, từng thời kỳ có vi phạm để xử lý.
Trường hợp phát hiện hành vi vi phạm gây thiệt hại, thất thoát, lãng phí vốn và tài sản của Nhà nước phải kịp thời có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục và xử lý nghiêm. Nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
