Các đội máy bay không người lái (UAV) Nga đã biến con đường tiếp tế cho quân Ukraine tại TP Pokrovsk (tỉnh Donetsk) thành một “tử lộ” đầy ám ảnh. Vũ khí bí mật của Nga chính là các thiết bị đầu cuối internet Starlink của tỉ phú Elon Musk, theo tờ The Wall Street Journal.
Moscow điều khiển những chiếc UAV giá rẻ, được cải tiến tạm bợ và gắn Starlink (được cho là nhập lậu), từ khoảng cách an toàn để lao vào xe quân sự Ukraine, hỗ trợ cho các bước tiến của quân Nga trong mùa đông này.
Sau đó, công ty SpaceX - nhà sản xuất Starlink - đã vô hiệu hóa quyền truy cập của Nga vào các thiết bị internet vệ tinh này. Theo các binh sĩ Ukraine đang chiến đấu ở tiền tuyến, kết quả đến rất nhanh.
“Khi Starlink bị ngắt, mọi thứ chìm vào im lặng” - một chuyên gia tác chiến điện tử – vô tuyến của Ukraine ở miền đông, sử dụng mật danh Kocherha, cho biết.
Cách binh sĩ Nga sử dụng Starlink
Starlink không được kích hoạt tại Nga. Các đầu mối trung gian đã tuồn lậu thiết bị qua chợ đen cho binh sĩ Nga.
Dù các hình thức tấn công bằng UAV khác vẫn tiếp diễn, động thái của SpaceX đã làm suy giảm lợi thế mới nhất của Moscow trên chiến trường vào thời điểm then chốt của cuộc chiến.
Điều này cũng buộc lực lượng Nga phải ráo riết tìm kiếm giải pháp thay thế và cách lách luật để khôi phục kết nối Starlink.
Truyền thông Ukraine đưa tin rằng binh sĩ Nga đã tìm cách liên hệ với người Ukraine trên mạng để nhờ kích hoạt Starlink, đổi lại bằng những khoản thanh toán nhỏ bằng tiền điện tử.
Các nhà hoạt động trực tuyến của Ukraine cho biết họ đã lợi dụng điều này. Hôm 12-2, một nhóm tuyên bố đã đánh lừa binh sĩ Nga bằng cách đề nghị kích hoạt Starlink để nhận tiền, nhưng thực chất chuyển dữ liệu thu thập được từ 2.420 thiết bị cho giới chức Ukraine. Nhóm này cho biết họ cũng chuyển hướng hàng nghìn USD nhận được trong quá trình đó để hỗ trợ quân đội Ukraine.
Nga đang tìm cách giành thêm lợi thế ở tiền tuyến nhằm củng cố vị thế trong các cuộc đàm phán hòa bình do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian. Các UAV mang thuốc nổ tầm trung do Nga sản xuất ở quy mô công nghiệp đã giúp Moscow phá hủy cơ sở hạ tầng tiếp tế cho tiền tuyến của Ukraine, qua đó giúp Nga đạt được những bước tiến ở một số khu vực.
Con đường từ TP Pavlohrad (tỉnh Dnipropetrovsk) đến Pokrovsk đã trở thành mục tiêu quan trọng của quân đội Nga trong những tuần gần đây, khi Moscow tìm kiếm một chiến thắng mang tính biểu tượng tại thành phố mà họ đã ưu tiên giành quyền kiểm soát suốt 2 năm qua.
Lực lượng Nga đã tấn công con đường bằng các UAV cánh cố định Molniya, hay còn gọi là “Lightning”, sử dụng động cơ điện, có thể tự kích nổ khối thuốc nổ nặng tới khoảng 10 kg hoặc mang theo 2 đến 3 UAV cỡ nhỏ gắn chất nổ, qua đó mở rộng tầm hoạt động.
Cuối năm ngoái, tình báo quân sự Ukraine cho biết lực lượng Nga đã gắn các thiết bị đầu cuối Starlink lên trên UAV để truyền tín hiệu hình ảnh và điều khiển theo thời gian thực. Cách làm này cho phép các phi công điều khiển UAV từ xa, cách mục tiêu rất xa; đồng thời giúp UAV có tầm hoạt động chỉ bị giới hạn do thời lượng pin, thay vì phụ thuộc vào phạm vi tín hiệu vô tuyến.
Cuối tháng 1, một binh sĩ Ukraine sử dụng mật danh Irlandets nói rằng anh đã lái xe về phía tây trên tuyến đường hướng tới Pavlohrad với tốc độ khoảng 160 km/giờ để tránh trở thành mục tiêu. Trên đường đi, cách vị trí quân Nga khoảng 50 km, anh nhìn thấy nhiều xe tải tiếp tế bị thiêu rụi, trong đó có những xe chở xăng và bánh mì. Một số xe vẫn còn bốc cháy trong đêm.
Ông Kocherha, chuyên gia tác chiến điện tử – vô tuyến, cho biết chỉ trong 2 ngày đã có ít nhất 6 xe tải bị phá hủy trên tuyến đường này. Các đoạn video chưa được kiểm chứng do đơn vị UAV tinh nhuệ Rubicon của Nga đăng tải cho thấy UAV tấn công xe tải trên tuyến đường mà họ mô tả là đường M-04 tới Pavlohrad.
Theo ước tính của quân đội Ukraine, chi phí cho vũ khí này là khoảng 500–800 USD cho một UAV và 300–500 USD cho một bộ Starlink, khiến chúng trở thành công cụ hiệu quả về chi phí đối với Nga.
Các binh sĩ Ukraine trong mùa đông này cho biết Nga đang mở rộng quy mô sử dụng, và nếu Ukraine không thể đối phó, những thiết bị này sẽ tác động đáng kể đến tiền tuyến.
Khi không còn Starlink
Tình hình thay đổi vào đầu tháng này, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine liên hệ với SpaceX. Công ty Mỹ sau đó cho biết họ đã chặn lực lượng Nga “sử dụng trái phép” Starlink trên lãnh thổ Ukraine.
Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết SpaceX phản ứng nhanh chóng sau khi Kiev cảnh báo Nga đang dùng công nghệ này “để khủng bố dân thường Ukraine”.
Giải pháp được áp dụng là lập danh sách các thiết bị đầu cuối đã đăng ký với cơ quan chức năng Ukraine, theo Bộ Quốc phòng Ukraine. Chỉ những thiết bị Starlink này mới được SpaceX kích hoạt hoạt động tại Ukraine.
Việc ngắt kết nối không chỉ làm giảm các cuộc tấn công bằng UAV của Nga. Ở tiền tuyến, động thái này còn khiến một phần sở chỉ huy và kíp vận hành UAV của Nga - vốn phụ thuộc vào Starlink để liên lạc, phát trực tiếp và điều khiển tấn công chính xác hơn nhờ hình ảnh chiến trường theo thời gian thực - rơi vào tình trạng “mù thông tin”, theo ông Oleksandr Solonko, thành viên một đơn vị UAV Ukraine hoạt động tại Pokrovsk.
Ông Bohdan Zhelobchuk, cố vấn của tổ chức từ thiện Come Back Alive - đơn vị cung cấp trang thiết bị cho quân đội Ukraine và thường xuyên thăm các đơn vị ở tiền tuyến - cho biết Ukraine đã tận dụng quãng thời gian các cuộc tấn công lắng xuống để sơ tán người bị thương, một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn trong cuộc chiến mà bất kỳ phương tiện nào gần tiền tuyến đều có thể trở thành mục tiêu của UAV.
Các kênh quân sự Nga đưa tin Ukraine đã tiến hành phản công tại khu vực phía nam chiến tuyến kể từ khi Starlink bị ngắt.
Một phát ngôn viên quân đội Ukraine phụ trách mặt trận phía nam cho biết các hoạt động tại đây nhằm đẩy lùi các nhóm Nga thâm nhập vào làng mạc của Ukraine và là một phần trong các động thái phòng thủ.
Ông nói số vụ tấn công bằng UAV tại khu vực này đã giảm tới 15% sau khi Starlink bị ngắt, trùng với thời điểm thời tiết thay đổi và lực lượng Nga tái tổ chức ở phía nam.
Theo The Wall Street Journal, Nga đang gấp rút tìm giải pháp thay thế. Moscow có các hệ thống internet vệ tinh riêng mang tên Yamal và Express. Giới chức Ukraine cho biết các hệ thống này có chất lượng thấp hơn, sẽ mất thời gian để triển khai trên quy mô lớn, và sử dụng các ăng-ten chảo vệ tinh lớn hơn nhiều, khiến quân đội Ukraine dễ phát hiện và phá hủy hơn.
Một giải pháp tức thời đòi hỏi nhiều nhân lực. Để mở rộng tầm hoạt động, Nga còn sử dụng mạng lưới UAV làm nhiệm vụ truyền tín hiệu vô tuyến. Cách này cần thêm nhiều kíp vận hành và UAV hơn so với việc chỉ sử dụng một vũ khí được trang bị Starlink.
Theo Cơ quan An ninh Nhà nước Ukraine (SBU), Nga đang tìm cách nhờ công dân Ukraine đăng ký đứng tên các thiết bị đầu cuối. Cơ quan này đã gửi thông điệp cảnh báo người dân về những nỗ lực như vậy và đề nghị báo cáo khi phát hiện.
Nga chưa bình luận về các thông tin trên.
