Trong một boongke gỗ, dưới ánh sáng mờ mịt, một sĩ quan Ukraine cao lớn thuộc Trung đoàn Tấn công 425 lần lượt chúc từng binh sĩ của mình gặp nhiều may mắn bằng những cái bắt tay chắc nịch trước khi những binh sĩ này lên đường làm nhiệm vụ.
Những người lính đó, phần lớn ở độ tuổi ngoài 40, đa phần đáp lại một cách hờ hững, ánh mắt trống rỗng nhìn về phía trước khi tiếp nhận lời chào của chỉ huy.
Câu chuyện này phản ánh rõ tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng của Ukraine khi năm thứ 5 của cuộc chiến với Nga đang đến gần, theo tờ Kyiv Independent.
Luật chơi
Vào đầu tháng 1, khi nhiệt độ giảm sâu xuống dưới mức đóng băng, nhịp độ tiến công của Nga trên chiến trường bắt đầu chậm lại theo quy luật quen thuộc.
Tuy nhiên, cũng như từ trước đến nay trong lịch sử chiến tranh, các đợt tấn công sẽ tăng tốc trở lại vào mùa xuân và mùa hè, trong khi quân đội Ukraine vẫn phải đối mặt cuộc khủng hoảng nhân lực mang tính kinh niên, ảnh hưởng ngay cả tới những đơn vị tinh nhuệ nhất.
Sự thiếu hụt binh sĩ trên diện rộng kéo theo những căng thẳng ngày càng lớn - giữa lực lượng xung phong và lực lượng phòng ngự, giữa người chỉ huy và người lính - những mâu thuẫn có thể định hình cục diện chiến tranh của Ukraine trong năm 2026.
Theo Kyiv Independent, khi chưa thấy triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình, năm 2026 sẽ chứng kiến cuộc chiến tiêu hao tiếp diễn theo đúng công thức đã kéo dài kể từ sau thất bại của Ukraine trong cuộc phản công mùa hè năm 2023.
Trong một cuộc đối đầu tiêu hao kéo dài, cả hai bên đều tìm cách làm suy kiệt năng lực cũng như ý chí tiếp tục chiến đấu của đối phương.
Dù có quy mô lớn, được trang bị hỏa lực mạnh và nhìn chung vẫn còn động lực chiến đấu, lực lượng Ukraine vẫn bị kéo căng về mặt thể lực. Ukraine phải năm này qua năm khác phòng thủ hơn 1.000 km tiền tuyến trước một đối thủ có ưu thế vượt trội về hỏa lực, nguồn lực và một nguồn bộ binh xung phong dường như vô tận.
Ngay cả khi viện trợ quân sự và tài chính từ các đối tác của Ukraine vẫn tiếp tục chảy vào, ngay cả khi nền công nghiệp quốc phòng trong nước tiếp tục mở rộng, phát triển và đổi mới, và ngay cả khi người dân ở hậu phương không bị buộc phải khuất phục bởi các đòn tấn công vào hạ tầng năng lượng, nỗ lực chiến tranh rốt cuộc vẫn phụ thuộc vào con người.
Theo giới quan sát, nếu hàng trăm nghìn con người tạo thành chuỗi lực lượng kéo dài của hơn một trăm lữ đoàn trải dọc tiền tuyến này không còn đủ về số lượng, năng lực hay động lực để tiếp tục, thì ngay cả những mục tiêu chiến tranh to lớn nhất của Nga cũng sẽ nằm trong tầm tay.
Những đánh đổi và điểm yếu
Trong phần lớn giai đoạn chiến tranh tiêu hao mang tính trận địa của cuộc chiến, ở bất kỳ nơi nào Nga gia tăng cường độ tấn công, Ukraine nhìn chung vẫn có thể đáp trả tương xứng, điều động lại lực lượng để ổn định tình hình và dập tắt các mũi tiến công trước khi đối phương chiếm được quá nhiều lãnh thổ.
Việc Moscow dồn trọng tâm cao độ vào mục tiêu chiếm nốt tỉnh Donetsk, xét ở nhiều khía cạnh, lại mang lợi thế cho Ukraine.
Tại đây, Kiev có thể tập trung một số lữ đoàn mạnh nhất cùng các đơn vị máy bay không người lái (UAV), đồng thời tận dụng những khu vực đô thị xây dựng dày đặc như Pokrovsk và Kostiantynivka để triển khai các trận chiến tiêu hao kéo dài, bào mòn sinh lực và trang bị của Nga.
Ở những khu vực được các đội UAV tinh nhuệ của Ukraine kiểm soát chặt chẽ, với một lữ đoàn đủ quân số và có năng lực trấn giữ khu vực, Nga vẫn chưa thể đạt được bước đột phá tác chiến thực sự.
Tuy nhiên, ở những nơi khác, xu hướng trong suốt năm 2025 lại đi theo chiều ngược lại, phát đi những tín hiệu đáng lo ngại đối với Ukraine về hướng đi tương lai của cuộc chiến.
Sức ép lên quân đội ngày càng bộc lộ rõ qua việc các điểm yếu dọc theo tiền tuyến mở rộng cả về quy mô lẫn số lượng, trong khi những khu vực từng được giữ vững bằng thế phòng thủ ổn định suốt nhiều năm nay lại đang trở thành nơi Nga mở được các đợt tiến công mới.
Điều này thể hiện rõ nhất trên mặt trận phía nam, gần thị trấn Huliaipole thuộc tỉnh Zaporizhzhia, nơi đã rơi vào tay Nga trong dịp Giáng sinh.
Tại đây, bất chấp tầm quan trọng chiến lược của khu vực, các cuộc rút lui hỗn loạn của phía Ukraine trong tháng qua đã đặt toàn bộ hệ thống phòng thủ tỉnh Zaporizhzhia vào tình thế nguy hiểm, trong khi việc phòng thủ Huliaipole vẫn do Lữ đoàn Phòng vệ Lãnh thổ số 102 đảm nhiệm - một đơn vị thiếu quân, thiếu trang bị và chỉ huy yếu kém.
Cuối tháng 12-2025, đơn vị này trở thành tâm điểm chỉ trích khi một sở chỉ huy cấp tiểu đoàn bị Nga chiếm giữ do bị bỏ trống trong lúc rút lui hỗn loạn, để lại máy tính, bản đồ và nhiều trang thiết bị liên lạc nhạy cảm.
Cũng trong khoảng thời gian đó, TP Siversk - vốn nhiều năm liền là pháo đài then chốt trong tuyến phòng thủ của Ukraine tại phía bắc tỉnh Donetsk - đã bị lực lượng Nga kiểm soát chỉ trong vòng vài tuần.
Các lữ đoàn bảo vệ khu vực này đều là những đơn vị dạn dày trận mạc.
Trong khi đó, dọc theo biên giới quốc gia tại tỉnh Sumy, việc Nga tiến vào làng Hrabovske - một khu vực cho đến nay gần như không có biến động nhưng lại chỉ được bảo vệ bởi một đơn vị Phòng vệ Lãnh thổ mỏng lực lượng - đã phơi bày mối đe dọa ngày càng rõ rệt về khả năng mở ra các mặt trận mới, qua đó tạo thêm những bài toán chiến lược nan giải cho Kiev.
Vượt ra ngoài vấn đề động viên
Trong các thảo luận rộng rãi, tình trạng thiếu nhân lực trên chiến trường thường bị giản lược thành vấn đề động viên.
Dù xã hội Ukraine nói chung vẫn dứt khoát bác bỏ ý tưởng chấp nhận một thỏa thuận hòa bình mang tính đầu hàng, những căng thẳng và xung đột nội tại do động viên cưỡng bức gây ra đang âm ỉ và có thể bùng phát dữ dội trong năm 2026.
Các vụ tấn công nhằm vào sĩ quan tuyển quân trên đường phố Ukraine ngày càng xảy ra thường xuyên hơn và không ít trường hợp còn được tán dương trên mạng xã hội.
Phần lớn binh sĩ Ukraine được động viên vào đầu năm 2026 thường là trên 40 tuổi, nguy cơ gặp vấn đề sức khỏe cao hơn, và ý chí chiến đấu không còn mãnh liệt.
Bên cạnh đó, hệ thống huấn luyện của Ukraine vẫn còn nhiều vấn đề về cơ sở vật chất, phương pháp huấn luyện, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các huấn luyện viên có năng lực.
Ngoài vấn đề huấn luyện, điểm yếu nổi cộm nhất nằm ở cách phân bổ binh sĩ được động viên giữa các đơn vị chiến đấu.
Ngày 29-12-2025, Tổng tư lệnh Các Lực lượng Vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi thừa nhận tình trạng phân bổ không đồng đều binh sĩ mới được động viên trong quân đội, đồng thời hé lộ nguyên nhân đằng sau.
“Việc ưu tiên bổ sung quân số cho Lực lượng Tấn công xuất phát từ tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực do động viên mang lại” - ông Syrskyi nói.
“Vì cường độ giao tranh hiện nay cao đến mức chúng tôi không thể bổ sung cho mọi đơn vị cùng lúc, nên buộc phải ưu tiên những đơn vị đang chiến đấu tại các khu vực nóng nhất trên tiền tuyến, và dĩ nhiên là những đơn vị chịu tổn thất lớn nhất” - vị tổng tư lệnh nói thêm.
Thời khắc quyết định
Bước sang năm 2026, tương quan lực lượng trên chiến trường vẫn là yếu tố quan trọng nhất, vượt lên trên mọi yếu tố khác, đối với bất kỳ kịch bản kết thúc chiến tranh nào.
Một quân đội Ukraine được củng cố vững chắc, tiến hành một chiến dịch phòng thủ ổn định và kiên cố, sẽ là lá bài mạnh nhất trong tay Kiev.
Ngược lại, nếu phòng tuyến Ukraine tan vỡ và rút lui hỗn loạn trên diện rộng, Nga sẽ có đủ lợi thế để ép Kiev hoặc phải nhượng bộ trên bàn đàm phán, hoặc phải trả giá bằng thất bại quân sự.
Giờ đây, bài toán nhân lực rất có thể sẽ quyết định thắng bại của cuộc chiến này.
