Theo đài CBC, những ngày này ở Pháp, khi hỏi người dân nơi đây về đợt nóng cực độ mà họ đang trải qua, người hỏi sẽ nhận được 2 câu trả lời phổ biến. Một là “địa ngục trần gian” để nói về cái nóng đã trải qua và hai là “tôi không có điều hòa”.
Một báo cáo năm 2020 do Bộ Tài chính Pháp hỗ trợ thực hiện cho thấy chỉ có một phần tư số hộ gia đình ở Pháp có điều hòa.
Tuy nhiên, nhìn trên bình diện của châu Âu, con số này không phải quá khác thường. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), chỉ có 20% người dân châu Âu có điều hòa.
Nhưng các chuyên gia cho rằng điều hòa không khí không thể giải quyết cuộc khủng hoảng nhiệt độ hiện tại ở Pháp, đặc biệt là ở những vùng đô thị lớn. Dù vậy, điều hòa đang gây ra một sự chia rẽ đáng kinh ngạc tại quốc gia này.
Nóng từ trong nhà đến ngoài đường
Hình ảnh mái nhà màu xám xanh ở thủ đô Paris (Pháp) tạo nên vẻ đặc trưng cho thành phố. Khoảng 80% mái nhà ở Paris được lợp bằng kẽm. Và chính những mái nhà này là một phần giúp kỹ thuật phục chế mái tôn kẽm tại Paris được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là di sản văn hóa phi vật thể.
Thế nhưng, điều đáng nói cũng chính là nguyên liệu kẽm dễ dẫn nhiệt của các mái nhà này. Thêm vào đó, các ngôi nhà thường không được cách nhiệt, khiến những cư dân trong những căn nhà này giống như sống trong lò nướng, trong những ngày nắng nóng này.
Ngày 23-6, Pháp ghi nhận ngày nóng chưa từng có, khi có nơi tại nước này ghi nhận mức nhiệt trên 44 độ C. Cơ quan khí tượng quốc gia Pháp Météo-France cho biết hôm 23-6 là ngày nóng nhất kể từ khi cơ quan này bắt đầu đo đạc nhiệt độ vào năm 1947.
“Tôi ngủ không ngon, nhưng tôi nghĩ mình không phải là người duy nhất. Tất cả chúng ta đều gặp phải tình trạng này, thật kinh khủng” – bà Severine Le Beuzit (54 tuổi), một cư dân ở miền tây nước Pháp, cho biết.
Nóng như vậy nhưng điều hòa cũng không phải là giải pháp, phần vì nhiều gia đình Pháp không có điều hòa, phần vì điều hòa làm không khí bên ngoài nóng hơn nữa. Khi máy điều hòa làm mát bên trong nhà, chúng lại đẩy nhiệt ra bên ngoài.
“Trong không gian đô thị đông đúc, điều hòa không khí về cơ bản vận chuyển nhiệt từ các tòa nhà ra môi trường đô thị và có thể tạo ra hiệu ứng đảo nhiệt đô thị mạnh hơn nữa” – ông Hans-Martin Füssel, chuyên gia về rủi ro khí hậu tại Cơ quan Môi trường Châu Âu, giải thích.
Nhiệt bị giữ lại trong công trình bê tông của các thành phố, khiến chúng bức xạ nhiều nhiệt hơn, làm tăng thêm vài độ. Điều này có thể làm tăng độ khó chịu hơn trong đợt nắng nóng, theo CBC.
Một mối lo ngại khác về máy điều hòa không khí là chúng có thể lấy điện từ lưới điện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch. Điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu, làm gia tăng các đợt nắng nóng, tạo nên một vòng luẩn quẩn.
Ngay cả khi nguồn điện chạy điều hòa đến từ năng lượng tái tạo, việc chỉ dựa vào điều hòa không khí để làm mát cũng không hiệu quả. Sóng nhiệt cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung cấp điện cho các máy điều hòa không khí.
Nóng cả trong chính trường
Tuần qua, cuộc tranh luận về việc điều hòa không khí trở nên đáng chú ý trong chính giới Pháp.
Bà Marine Le Pen thuộc đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (RN) kêu gọi triển khai lắp điều hòa không khí với giá ưu đãi.
“Thật vô lý khi người dân chết vì nắng nóng. Nếu tôi được bầu làm tổng thống, tôi sẽ thực hiện một kế hoạch lắp đặt điều hòa nhiệt độ quy mô lớn, bắt đầu từ những nơi có người dân dễ bị tổn thương nhất như bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học” – bà nói.
Bà Le Pen kêu gọi một "kế hoạch ứng phó biến đổi khí hậu" trên toàn quốc để trang bị điều hòa không khí cho tất cả trường học và bệnh viện.
Theo ông Jean-Philippe Tanguy – người phát ngôn của RN, kế hoạch này cũng bao gồm các khoản vay không lãi suất do chính phủ hỗ trợ trị giá 20 tỉ euro, để cho phép 30 đến 40 triệu hộ gia đình lắp đặt các thiết bị làm mát.
Đáp lại, chính trị gia cánh tả Jean-Luc Mélenchon phản bác: “Hoàn toàn không. Lắp đặt điều hòa nhiệt độ ở khắp mọi nơi chỉ làm tăng thêm thiệt hại”.
Các bên đối lập cũng chỉ trích kế hoạch của RN là cơ hội và thiếu tính toán chi phí. Theo nhóm đối lập, phe cực hữu là những người cuối cùng nhận ra thực tế của biến đổi khí hậu, vì vậy họ có ít ảnh hưởng khi nói về tác động của nó.
Lãnh đạo đảng Xanh – bà Marine Tondelier cũng chế giễu sự quan tâm đột ngột của đảng RN đối với vấn đề khí hậu.
Quan điểm của đảng Xanh gọi việc sử dụng điều hòa không khí riêng lẻ là một “phản ứng không thích nghi” làm “nóng lên các khu dân cư và gây áp lực lên lưới điện”, những lo ngại cũng đã được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nêu ra.
Thay vào đó, đảng này muốn đẩy nhanh việc cải tạo các tòa nhà để cải thiện lưu thông không khí và kiểm soát nhiệt độ, đồng thời mở rộng không gian xanh trong các thành phố.
Theo BBC, chính phủ Pháp hiện tại chưa có dấu hiệu ủng hộ các đề xuất tăng cường điều hòa.
Khoa học cho thấy lắp điều hòa không phải là giải pháp, nhưng việc số người chết ở Pháp do nắng nóng cũng không phải là viễn cảnh. Theo cập nhật mới của The Guardian, số người chết ở Pháp liên quan đến đợt nắng nóng đã tăng lên 4 trẻ nhỏ, 55 người chết đuối liên quan nhiệt độ tăng cao.
Ông Füssel cho rằng để giải quyết vấn đề nóng lên hiện tại không dễ nhưng cũng không phải là không có cách.
Ông cho biết chính phủ cần cân nhắc về các giải pháp phủ xanh không gian đô thị, tạo ra các khu vực mát mẻ và đảm bảo các quan chức y tế và khẩn cấp lên lịch nghỉ phép khác nhau trong những thời kỳ nắng nóng cực độ.
Ông cũng cho rằng có thể cân nhắc sử dụng điều hòa ở một số trường hợp.
Ông Antonio Gasparrini – giáo sư thống kê sinh học và dịch tễ học tại Trường Y tế Nhiệt đới và Vệ sinh London – cho biết có "chắc chắn bằng chứng" cho thấy điều hòa không khí có liên quan việc giảm rủi ro sức khỏe liên quan đến nhiệt. Điều này đặc biệt đúng ở các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, bệnh nhân nhập viện và những người có bệnh nền.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng nó vẫn nên là một phần của các chiến lược dài hạn hơn.
