Mới đây, TAND TP.HCM xét xử phúc thẩm vụ án tranh chấp kiện đòi lại tiền thoả thuận chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong khu dân cư, giữa nguyên đơn là Công ty H và bị đơn là một số hộ dân tại khu nhà ở thương mại Hoa Trang (phường An Bình, TP Dĩ An, tỉnh Bình Dương cũ).
Nhận tiền hỗ trợ để điều chỉnh quy hoạch
Đây là vụ án khá hy hữu mà báo Pháp Luật TP.HCM đã từng phản ánh khi mà hàng chục hộ dân tại khu nhà ở Hoa Trang được Công ty H (chủ đầu tư) mời lên để nhận tiền hỗ trợ, để rồi rồi 4 năm sau phải đi hầu toà vì Công ty H kiện đòi lại.
Theo bản án sơ thẩm, tháng 6-2020, Công ty H có văn bản gửi UBND TP Dĩ An về việc xin điều chỉnh quy hoạch cục bộ từ đất thương mại dịch vụ sang đất ở tại dự án khu nhà ở thương mại Hoa Trang.
Để thực hiện được điều chỉnh này, Công ty H phải thực hiện lấy ý kiến của người dân, tổ chức liên quan. Sau đó Công ty H, phối hợp với UBND phường An Bình mời các hộ dân đang sinh sống trong dự án để lấy ý kiến.
Để đảm bảo được các hộ dân tại khu dân cư này đồng ý, Công ty H đã hỗ trợ cho các hộ dân số tiền 280 triệu đồng/hộ. Đổi lại người dân phải ký vào cam kết đồng ý, hỗ trợ cho Công ty H làm thủ tục điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500, cho phép chuyển đổi mục đích từ đất thương mại dịch vụ sang đất ở.
Đến tháng 9-2023, Công ty H có văn bản gửi các cơ quan chức năng không tiếp tục điều chỉnh quy hoạch nữa và đề nghị các hộ dân đã nhận tiền hỗ trợ phải trả lại tiền. Từ đó các vụ kiện giữa Công ty H và người dân diễn ra.
Tòa: Thoả thuận có điều kiện, trái luật
Nhiều vụ án được TAND Khu vực 16 - TP.HCM đưa ra xét xử sơ thẩm và đều có điểm chung là toà án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, buộc các hộ dân phải hoàn trả lại khoản các khoản tiền đã nhận từ Công ty.
Theo toà án cấp sơ thẩm, bản chất thỏa thuận giữa Công ty H với các hộ dân không phải là sự đồng ý đơn thuần của cư dân mà là sự trao đổi quyền lợi với nhau: Công ty H đưa ra một số tiền để trả, bù đắp sự thiệt hại về quyền lợi cho cư dân khi khu đất thương mại dịch vụ này chuyển sang làm nhà ở; cư dân nhận tiền tức là chấp nhận từ bỏ quyền được hưởng lợi từ khu đất thương mại dịch vụ này mang lại cho họ theo đúng quy hoạch của dự án.
Đây là thỏa thuận dân sự có điều kiện: Thứ nhất, thỏa thuận này chỉ thực hiện được khi đạt được sự đồng ý của tất cả các cư dân của khu dân cư (94/94 hộ); thứ hai, Công ty H phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận cho điều chỉnh quy hoạch dự án. Tức là khi cả hai điều kiện này xảy ra thì thỏa thuận giữa Công ty H với các hộ dân mới phát sinh hiệu lực.
Toà án cấp sơ thẩm cũng căn cứ vào văn bản của Phòng Quản lý đô thị TP Dĩ An, xác nhận việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ và xin chuyển đổi mục đích sử dụng đất là không phù hợp quy hoạch nên giao dịch thoả thuận giữa công ty và người dân là trái quy định của pháp luật nên vô hiệu.
Ở cấp phúc thẩm, do tính chất vụ việc giữa các hộ dân là tương tự với nhau nên HĐXX đã tiến hành xét xử nhiều vụ án cùng một lúc. HĐXX cấp phúc thẩm cho rằng thoả thuận giữa Công ty H và các hộ dân là giao dịch có điều kiện. Một trong những điều kiện đó là để Công ty H điều chỉnh được quy hoạch phải được 100% các hộ dân đồng ý. Tuy nhiên, điều kiện này đã không đạt được do có một số hộ dân không đồng ý.
Do đó, có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc các hộ dân phải hoàn trả lại số tiền đã nhận.
Các hộ dân cho rằng Công ty H chi tiền hỗ trợ là sự tự nguyện (người dân không đòi hỏi) và người dân đã thực hiện đầy đủ các cam kết, đồng hành và hỗ trợ công ty, trong quá trình điều chỉnh quy hoạch.
Một số hộ dân cũng cho biết, từ một vụ việc làm giúp, hỗ trợ công ty để rồi giờ phải tốn thời gian, công sức đi hầu toà.
