Những ưu đãi như thuế quan sẽ là cơ hội rất lớn cho các DN của ta. Nhưng đồng thời những cơ hội đó sẽ là những thách thức cho các DN Việt Nam. Cụ thể, rào cản thương mại ngày càng đa dạng, được các nước đối tác ký hiệp định thương mại đưa ra như các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm; dư lượng kháng sinh với hàng nông, thủy sản; có thể áp vào bán phá giá… Chính vì vậy, nguy cơ Việt Nam phải đối mặt với hàng trăm vụ kiện mỗi năm, tranh chấp thương mại và con số các vụ kiện sẽ ngày càng tăng. Ông Phan Thế Ruệ, nguyên Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định đối tác toàn diện Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA), nhấn mạnh như vậy tại hội thảo Rào cản thương mại với các hiệp hội DN và DN Việt Nam được tổ chức ngày 23-6, tại Hà Nội.
Nói về những cơ hội mà hiệp định thương mại mang lại, ông Ruệ cho biết từ tháng 10-2009, VJEPA chính thức có hiệu lực. Nhật Bản cam kết giảm 97% giá trị ngành công nghiệp và 86,5% giá trị hàng nông sản của Việt Nam xuất sang Nhật Bản được cắt giảm thuế quan. Tuy nhiên, các cam kết cắt giảm thuế quan thường có lộ trình từ giảm đến bãi bỏ. Đồng thời, việc thực hiện hiệp định phụ thuộc vào các điều kiện xuất xứ hàng hóa, vệ sinh công nghiệp…
“Riêng với hàng dệt may, để được hưởng mức thuế 0%, các DN Việt Nam phải công bố quy tắc về xuất xứ sợi, vải, nhuộm, may… Điều này không dễ dàng gì với các DN của chúng ta. Do vậy, nguy cơ hàng may mặc Việt Nam khó chen được vào thị trường Nhật Bản chứ chưa nói gì đến việc là hưởng thuế 0%” - ông Ruệ cảnh báo.
Nguyên nhân khiến cho DN đối mặt với các vụ kiện, ông Nguyễn Tuấn Quỳnh, Hội DN trẻ TP.HCM, cho rằng các DN hiện rất lơ mơ về các rào cản thương mại. Bởi lẽ DN Việt Nam đa phần là nhỏ và vừa. Nền tảng ý thức pháp luật còn hạn chế. Khi tiếp cận với quá trình Việt Nam gia nhập WTO và hội nhập quốc tế, các DN gặp nhiều bỡ ngỡ trong việc tiếp cận thông tin pháp luật thương mại của các nước mà Việt Nam tham gia ký kết. Bên cạnh đó, trong quá trình tham gia đàm phán các hiệp định thương mại quốc tế, các DN và Hiệp hội DN hầu như chưa được tham gia nhiều trong việc xây dựng chính sách cũng như đàm phán về thương mại. Chính vì thế, khi thực thi các cam kết đó, DN gặp phải các rào cản...
LÊ THANH
