Sau cơn sốt vàng và bạc, liệu kim loại đồng có giúp nhà đầu tư 'đổi đời'?

Năm 2025, kim loại đồng tăng vọt 35% và chạm mốc 11.771 USD/tấn, nguyên nhân của cú tăng mạnh này là sự lệch pha cung cầu.

Giá vẫn còn đà tăng

Tập đoàn khai khoáng khổng lồ BHP dự đoán rằng sự phát triển của các trung tâm dữ liệu toàn cầu sẽ khiến nhu cầu về đồng tăng gấp sáu lần từ nay đến năm 2050, cùng với sự gia tăng tiêu chuẩn sống tại các nền kinh tế đang phát triển.

Trong báo cáo mới phát hành, J.P. Morgan Research đánh giá hiện tại Mỹ đang sở hữu kho dự trữ đồng khá dồi dào do đã đẩy mạnh nhập khẩu từ đầu năm. Tuy nhiên trước lo ngại về các rào cản thuế quan, giá đồng tại Mỹ luôn duy trì ở mức cao hơn khiến lượng tồn kho này bị khóa chặt tại nội địa thay vì luân chuyển ra thị trường quốc tế.

Về phía Trung Quốc vốn là quốc gia tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới, tình hình đang có sự thay đổi rõ rệt. Trước đây quốc gia này thường giảm mua và đẩy mạnh xuất khẩu mỗi khi giá tăng, nhưng lần này tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thô khiến các nhà máy luyện đồng không còn khả năng duy trì sản lượng cao, buộc phải miễn cưỡng chấp nhận mua vào ngay cả khi giá đang ở mức cao kỷ lục.

Dựa trên những biến động về cung cầu, J.P. Morgan Research dự báo thế giới sẽ thiếu hụt khoảng 330.000 tấn đồng tinh luyện vào năm 2026 với đà tăng giá kỳ vọng tiếp diễn, đạt mức 12.500 USD mỗi tấn vào quý II-2026 và ước tính mức trung bình cả năm khoảng 12.075 USD mỗi tấn.

Một động lực mới khiến giá có thể còn tăng cao hơn nữa chính là nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu. Cơn sốt trí tuệ nhân tạo đòi hỏi cơ sở hạ tầng tính toán khổng lồ và đồng trở thành vật liệu không thể thay thế trong các hệ thống này, với dự kiến nhu cầu đạt 475.000 tấn vào năm 2026.

Dù giá cao có thể khiến một số ngành chuyển sang dùng nhôm thay thế nhưng đây là một quá trình dài hạn và không thể giải quyết ngay lập tức tình trạng thiếu hụt nguồn cung hiện tại. Do đó, sự kết hợp giữa đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng cùng nhu cầu từ công nghệ mới và sự thắt chặt tồn kho đang tạo ra một kịch bản tăng giá mạnh mẽ cho kim loại đồng trong nửa đầu năm 2026.

Các chuyên gia phân tích Ngân hàng Citi đánh giá trong bối cảnh giá bạc và vàng tăng theo đường parabol, việc giá đồng vọt lên mức 15.000-16.000 USD/tấn là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Tuy nhiên, Citi cũng cho rằng kỳ vọng cơ bản là giá đồng sẽ duy trì quanh mức 13.000 USD/tấn trong năm 2026 ngay cả khi thị trường vật chất tăng cường kháng cự đối với mức giá cao. Mức này được cho là đủ để đạt được sự cân bằng cung cầu thị trường trong năm nay.

Thêm vào đó, nếu giá đồng chạm ngưỡng 15.000-16.000 USD/tấn thì cũng khó có khả năng duy trì của lực mua này. Nếu kịch bản đó xảy ra và có nhiều khả năng xuất hiện trong ngắn hạn trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đây có thể trở thành yếu tố kích hoạt các hoạt động chốt lời từ phía nhà đầu tư.

Cẩn trọng khi đầu tư vật chất

Mặc dù thị trường đồng đang đứng trước dự báo tăng giá kỷ lục nhưng việc đầu tư hay tích trữ kim loại này vẫn là một bài toán đầy thách thức, đòi hỏi các nhà đầu tư cá nhân phải thực sự tỉnh táo.

Theo các chuyên gia phân tích của Bloomberg Intelligence, việc tích trữ đồng khó khăn hơn vàng không chỉ nằm ở giá trị kinh tế mà còn ở những rào cản vật lý và đặc tính hóa học.

Rào cản lớn nhất chính là tỷ lệ giá trị trên khối lượng. Vàng là kim loại quý có giá trị cao trên một đơn vị trọng lượng nhỏ, giúp một thỏi vàng 1 kg trị giá khoảng 70.000 đến 80.000 USD có thể dễ dàng cất giữ trong két sắt. Trong khi đó, với cùng số tiền đó, nhà đầu tư phải sở hữu từ 6 đến 7 tấn đồng, đòi hỏi cả một nhà kho lớn cùng chi phí thuê bãi và bảo vệ tốn kém làm ăn mòn lợi nhuận.

Về chi phí giao dịch và tính thanh khoản, vàng luôn có mức chênh lệch giá mua bán rất hẹp và dễ dàng thanh khoản ở bất cứ đâu. Còn đồng vật chất thường bị các cửa hàng mua lại với giá thấp hơn nhiều so với thị trường quốc tế do tốn công vận chuyển và tái chế, đồng thời việc tìm nơi thanh lý số lượng lớn cũng khó khăn hơn.

Đặc tính hóa học cũng là một trở ngại khi vàng là kim loại trơ không gỉ sét theo thời gian, còn đồng lại rất dễ bị oxy hóa tạo thành lớp gỉ xanh nếu không được bảo quản trong môi trường chuyên dụng, làm giảm độ tinh khiết và giá trị bán lại.

Ngoài ra, tiêu chuẩn chất lượng của vàng miếng được quốc tế công nhận và dễ kiểm định, trong khi đồng tồn tại dưới nhiều dạng pha tạp khác nhau khiến việc xác định độ tinh khiết trở nên phức tạp và dễ gặp rủi ro gian lận đối với nhà đầu tư cá nhân.

Cuối cùng, biến động theo chu kỳ kinh tế tạo ra sự khác biệt rõ rệt. Vàng đóng vai trò tài sản trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất ổn, còn đồng là kim loại công nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào sức khỏe ngành xây dựng và sản xuất nên giá đồng có thể lao dốc ngay lập tức khi kinh tế đình trệ, bất kể giá vàng có đang tăng hay không.

Theo Goldman Sachs, đồng cũng giống như bạc và vàng đang ngày càng được xem là một tài sản trú ẩn an toàn. Tuy nhiên việc đổ dồn toàn bộ vốn vào đồng có thể không khôn ngoan vì đà tăng này có thể không kéo dài.

Đối với những nhà đầu tư thông thường, việc kiên trì với các quỹ chỉ số và danh mục đa dạng vẫn là lựa chọn an toàn hơn là đầu tư quá mức vào một loại hàng hóa duy nhất.

Nếu quyết tâm tìm kiếm cơ hội từ đồng, việc mua vào các quỹ ETF hoặc đầu tư vào các công ty khai thác có danh mục tài sản bao gồm mỏ đồng sẽ là một chiến thuật an toàn hơn để hướng tới sự tăng trưởng bền vững thay vì những kết quả nhất thời.