Năm 2005, vợ chồng bà P. nộp đơn ra TAND quận Phú Nhuận (TP.HCM) xin ly hôn. Hai bên thuận tình ly hôn, giao hai con chung cho bà P. nuôi dưỡng. Trong quyết định công nhận của tòa có ghi nhận sự thỏa thuận chặt chẽ về việc thăm nom con của người chồng cũ.
Hành nhau mệt mỏi
Bà P. mệt mỏi kể: Theo thỏa thuận, người chồng cũ có trách nhiệm sáng đưa các con đi học, chiều đón về nhà bà. Nhưng rất nhiều lần ông đón con rồi chở đi đâu đó luôn, bà lo lắng mà không thể liên lạc được. Nhiều lần ông đón, đưa con đi bất thường không hề thông báo cho bà biết, làm các con phải bỏ giờ học thêm ngoại khóa…
Cứ hai tuần ông được đón hai con về nhà ở chung hai ngày cuối tuần nhưng hầu như tuần nào ông cũng đón con về ở chung. Khi đưa con về ở chung, ông không chăm sóc chu đáo mà còn kể xấu, xúi giục các con chống lại mẹ. Dù đã có vợ mới, ông vẫn thường qua nhà bà bất kể ngày đêm để đón con. Bà không cho ông đưa con đi thì ông chửi bới, la lối làm náo động cả xóm. Bà đã phải bán nhà dọn đi nơi khác nhiều lần để tránh sự dòm ngó, bàn tán của xóm giềng.
Bà P. than: “Vợ chồng ai cũng học cao, đều thạc sĩ, tiến sĩ cả rồi, lại có công việc, địa vị trong xã hội, thế mà ông ấy cư xử như vậy. Lo sợ ông ấy cứ tìm đến giữa đêm, tôi phải bán nhà phố, tìm mua căn chung cư cao cấp, có bảo vệ. Ông ấy đến, bị bảo vệ ngăn cản thì quay sang chửi luôn họ. Sau đó, cứ giữa đêm khuya là ông ấy gọi điện thoại liên tục. Rồi ông ta lại tìm cớ qua nhà tôi để đòi lại những thứ rất lặt vặt như cái bàn, cái tủ cũ... Cách cư xử của ông ấy đã làm đứa con trai lớn 15 tuổi của chúng tôi bị stress nặng. Cháu thù ghét cha đến không muốn gặp, tôi phải cho cháu đi chữa bệnh mà lòng thì rối bời”…
Cùng cảnh ngộ với bà P., anh K. ngụ quận Gò Vấp cũng khổ sở vì vợ cũ. Gần ba năm trước, khi hai người ly hôn, anh được tòa giao quyền nuôi con (con anh năm nay vừa tròn sáu tuổi). Từ đó, vợ cũ của anh thường xuyên gọi điện thoại bất kể giờ nào. Nhiều lần chị đến nhà anh rồi ở lì cả ngày, giục mãi mới chịu về. Gia đình anh thấy rất khó chịu vì ảnh hưởng đến sinh hoạt thường nhật của họ. Hơn thế, anh lại còn luôn lo sợ phập phồng khi chị thường có những lời lẽ nói xấu về anh với con, có khi đưa con đi không biết giờ về, tắt cả điện thoại.
Thiếu quy định
Luật quy định sau khi ly hôn, cha mẹ có quyền ngang nhau trong việc chăm sóc, thăm nom con. Để bảo vệ quyền này, Điều 15 Nghị định 87 năm 2001 của Chính phủ (về xử phạt hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình) nêu rõ: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 20.000 đến 100.000 đồng đối với hành vi thường xuyên cản trở người không trực tiếp nuôi con thăm nom con sau khi ly hôn, trừ trường hợp cha, mẹ bị hạn chế quyền thăm nom con theo quyết định của tòa án.
Ngoài ra, theo Điều 2 Luật Phòng chống bạo lực gia đình, hành vi gây khó, cản trở quyền, nghĩa vụ trong quan hệ giữa cha, mẹ và con cũng là hành vi bạo lực gia đình. Người vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia pháp lý, cho đến nay chưa hề có văn bản nào quy định cụ thể rằng thế nào là hành vi lạm dụng quyền thăm nom con để phá rối cuộc sống của người cũ. Song song đó, việc xử lý hành vi lạm dụng việc thăm nom con cái để quấy rối người cũ cũng chưa được pháp luật điều chỉnh dù thực tế đã xảy ra và ngày càng phổ biến.
| Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con sau ly hôn: 1. Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. 2. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ chín tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Về nguyên tắc, con dưới ba tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi nếu các bên không có thỏa thuận khác. Quyền thăm nom con sau ly hôn: Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con; không ai được cản trở người đó thực hiện quyền này. Trong trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó. (Theo Điều 92, Điều 94 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000) |
| Nhờ tòa nhưng khó chứng minh Theo Điều 94 Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành, bà P. và anh K. có quyền yêu cầu tòa hạn chế quyền thăm nom con của bên còn lại. Tuy nhiên, cái khó là người trực tiếp nuôi con phải chứng minh trước tòa là chồng cũ (vợ cũ) có hành vi lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con. Thực tế, luật chưa định nghĩa hành vi lạm dụng thăm nom con có biểu hiện cụ thể ra sao, đồng thời chưa quy định sẽ xử lý thế nào… Luật sư TRẦN HẢI ĐỨC, Đoàn Luật sư TP.HCM Tòa khó xử Vì pháp luật chưa cụ thể nên ở ta tòa cũng khó xử. Trong khi một số nước đã quy định về chuyện này rất rõ ràng. Chẳng hạn một người đã bị tòa ra lệnh chỉ được phép thăm con cách xa 20 m, nếu người này bước lại gần hơn khoảng cách cho phép, lập tức người trực tiếp nuôi con có thể báo cảnh sát hoặc đề nghị cơ quan thừa phát lại lập vi bằng. Từ đó, họ sẽ dùng vi bằng này trình tòa để đề nghị xử phạt bên vi phạm. Một thẩm phán Tòa Dân sự TAND TP.HCM Phải luật hóa Tranh chấp, mâu thuẫn giữa những người từng là vợ chồng khác hẳn những người hoàn toàn xa lạ. Nó có khi âm ỉ nhưng rất căng thẳng, làm người trong cuộc luôn bị ức chế tâm lý vì biết khá rõ về nhau. Tôi nghĩ cần luật hóa việc thăm nom con sao cho hợp lý để tạo khuôn mẫu chung buộc mọi người phải thực thi. Cạnh đó, cũng phải quy định các biện pháp xử lý đối với hành vi lạm dụng thăm nom con để gây rối cuộc sống của người cũ. Luật sư NGUYỄN THÀNH CÔNG, Công ty Đông Phương Luật |
HOÀNG YẾN
