1 giờ 23 đêm 26-4-1986, lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ? Ukraine phở Ukraine phát nổ. Báo Pravda (Nga) lúc bấy giờ chỉ đưa tin ngắn gọn: Tai nạn xảy ra do một số công nhân vi phạm quy tắc hoạt động các lò phản ứng.
Sau đó, Giám đốc nhà máy Viktor Petrovich Bryukhanov (đại biểu Quốc hội) bị kết án 10 năm tù. Cùng bị kết án có năm cán bộ gồm kỹ sư trưởng Nhikolai Fomin và phó kỹ sư trưởng Anatoly Djatlov (mỗi người 10 năm tù), phân xưởng trưởng của lò số 4 Alekxei Kovalenko (ba năm tù), trưởng ca Boris Rogozhkin (năm năm tù) và kiểm tra viên Ban Thanh tra năng lượng nguyên tử quốc gia Yuri Laushkin (hai năm tù).
Các bị cáo bị kết án theo Điều 220 Bộ luật Hình sự Ukraine về hoạt động không đúng quy chế của các xí nghiệp nguy hiểm dễ nổ. Họ không được quyền kháng cáo. Hồ sơ vụ án được giữ bí mật.
Đến khi biên bản cuộc họp Bộ Chính trị Liên Xô cũ ngày 3-7-1986 được giải mật, công luận mới biết lò phản ứng số 4 có quá nhiều lỗi thiết kế.
Biểu tình phản đối khai thác điện hạt nhân ở Đài Bắc (lãnh thổ Đài Loan) ngày 25-4. Ảnh: GETTY IMAGES
1 giờ 23 đêm 26-4-1986, thử nghiệm giả định sử dụng máy phát điện diesel dự phòng được thực hiện ở lò số 4. Lúc ấy lò vẫn chưa tắt trong khi đúng ra phải tắt hai ngày trước.
Thử nghiệm vừa bắt đầu, bỗng nhiệt trong lò số 4 tăng đột ngột. Trong vài giây, vụ nổ xảy ra. Sau này các nhà khoa học cho biết do lỗi thiết kế nên dù hệ thống bảo vệ khẩn cấp không tắt nhưng lò vẫn nổ.
Điều tra viên Nicolai Checherov làm việc trong lò số 4 từ năm 1986-2005. Ông cho biết đây là vụ nổ hạt nhân thực sự và các thanh nhiên liệu không cháy hoàn toàn như báo chí nêu. Hậu quả là hầu hết chất phóng xạ đã bay đến tận tầng bình lưu và lan tỏa trên toàn bộ Bắc bán cầu.
Sau vụ nổ, Giám đốc nhà máy Viktor Petrovich Bryukhanov được triệu tập đến Moscow. Trong một cuộc họp mở rộng của Bộ Chính trị, ông bị khai trừ đảng.
Hay tin con trai cả bị cách chức, tim bà mẹ già ngừng đập. Ngày 13-8-1986, ông vào tù.
Nhiều năm sau ông Bryukhanov được chuyển sang trại cải tạo. Ông ra tù vào tháng 9-1991 do được phóng thích sớm. Năm bị cáo còn lại trong vụ án Chernobyl cũng chỉ bị giam giữ một nửa thời hạn.
| Ngày 25-4, hàng chục người đã biểu tình ở Đài Bắc (Đài Loan) kêu gọi ngừng khai thác ba nhà máy điện hạt nhân. Hôm trước đó, 5.000 người đã xuống đường ở Tokyo (Nhật) và hàng trăm người biểu tình trước nhà máy điện hạt nhân ở TP Golfech (Pháp) để yêu cầu chấm dứt khai thác điện hạt nhân và chuyển sang dùng năng lượng thay thế. Trong cuộc họp báo quốc tế ngày 21-4, ông Igor Gramotkin, Tổng Giám đốc nhà máy Chernobyl, thừa nhận dù đã 25 năm nhưng nguy cơ rò rỉ phóng xạ từ các thanh nhiên liệu trong lò số 4 vẫn còn. Hai ngày trước, chính phủ Ukraine đã tổ chức quyên góp được 550 triệu euro tài trợ dự án xây dựng mộ đá chôn lò số 4. Công trình xây dựng mộ đá sẽ hoàn thành vào năm 2015. THIÊN ÂN (Theo UPI, AP) |
ĐỖ NGUYÊN THIỀU (Theo Novaya Gazeta)
