Năm 1994, mẹ của bà LTML và bà LTMN lập di chúc giao căn nhà của mình cho bà N. Sau khi mẹ chết, bà L. khởi kiện đòi hủy di chúc trên vì cho rằng không hợp pháp. Xử sơ thẩm vào tháng 8-2007, TAND TP Đà Lạt (Lâm Đồng) bác đơn kiện. Tòa án cấp phúc thẩm cũng đã y án sơ thẩm.
Thụ lý không sai
Sau đó, Tòa Dân sự TAND Tối cao giám đốc thẩm đã tuyên hủy bản án sơ và phúc thẩm, trả hồ sơ cho cấp sơ thẩm xét xử lại từ đầu. Khi TAND TP Đà Lạt nhận hồ sơ để thụ lý lại thì tháng 12-2011, bà L. rút đơn khởi kiện. Tòa ra quyết định đình chỉ vụ án.
Tưởng chừng mọi việc đã dừng lại thì bất ngờ ít lâu sau, bà L. lại khởi kiện yêu cầu tòa tuyên bố tính hợp pháp của di chúc và đòi chia thừa kế theo di chúc. TAND TP Đà Lạt quyết định thụ lý vụ án này.
Bà N. khiếu nại cho rằng thứ nhất, thời hiệu 10 năm để khởi kiện về thừa kế đã hết vì tính từ thời điểm mở thừa kế (năm 1999) đến ngày bà L. khởi kiện lại vào cuối năm 2012 là gần 13 năm. Thứ hai, về bản chất, nội dung hai lần kiện không có gì khác nhau vì mục đích của nguyên đơn là muốn tòa tuyên bố di chúc không hợp pháp để tranh chấp di sản. Tòa đã đình chỉ vụ kiện trước thì nay không thể thụ lý lại do vụ án không có tình tiết gì mới.
Tháng 12-2012, Chánh án TAND TP Đà Lạt Đào Chiến Thắng trả lời cho phía bà N. chỉ xác định gọn rằng thẩm phán TAND TP thụ lý vụ án là đúng và không thuộc trường hợp trả lại đơn kiện theo Điều 168 BLTTDS (thời hiệu khởi kiện đã hết - PV). Bà N. tiếp tục khiếu nại đến chánh án TAND tỉnh Lâm Đồng nhưng đến nay bà vẫn chưa nhận được hồi âm.
Đã hết thời hiệu?
Xung quanh việc thụ lý vụ án, TS Nguyễn Văn Tiến (khoa Luật dân sự Trường ĐH Luật TP.HCM) cho rằng dù khởi kiện hủy di chúc hay tuyên bố di chúc trên có hợp pháp hay không thì mục đích cuối cùng của nguyên đơn cũng là muốn được chia di sản. Do vậy khi nguyên đơn khởi kiện lại vụ án thì tòa vẫn phải tính yếu tố thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế theo Điều 645 BLDS là 10 năm. Tính đến lúc khởi kiện lại thì thời gian là đã gần 13 năm, đã hết thời hiệu khởi kiện, tòa thụ lý là không đúng.
Tuy nhiên, một luật sư Đoàn Luật sư TP.HCM lại cho rằng cứ thụ lý rồi trả đơn sau cũng được! “Tôi đồng tình với nhiều quan điểm cho rằng về nguyên tắc trước yêu cầu của đương sự thì tòa án phải thụ lý vụ án vì là cơ quan giải quyết tranh chấp. Còn vấn đề thời hiệu thì sẽ xem xét sau khi thụ lý vụ án. Nếu xét thấy đã hết thì ra quyết định trả đơn sau đó chứ không nên sàng lọc trước như cách tòa án vẫn thường làm. Vì thực tế vấn đề thời hiệu khá phức tạp, có trường hợp được kéo dài, có khi lại được tính lại theo luật định vì các điều kiện bất khả kháng…” - vị giảng viên này lập luận.
| Thụ lý là không ổn Việc thụ lý lại vụ án của tòa có vẻ như không ổn vì chưa xem xét cặn kẽ tính thuyết phục của thời hiệu và nội dung khởi kiện. Vấn đề quan trọng trong vụ này là tranh chấp di sản thừa kế xuất phát từ di chúc nên thời hiệu phải tuân thủ luật định. Ở đây, việc quá thời hiệu là đã rõ. Thứ đến, nội dung khởi kiện cũng đã thể hiện sự trùng lắp vì trước đó vừa yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu nay lại quay sang yêu cầu công bố tính hợp pháp của nó (lúc này sẽ có khả năng tòa tuyên di chúc này không hợp pháp) để tiến hành chia di sản. Tòa phải xem xét thấu đáo những vấn đề này để không bị sai sót. Luật sư TRẦN NGỌC QUÝ, Đoàn Luật sư TP.HCM |
THANH TÙNG
