Luật THADS 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, trong đó Văn phòng thừa phát lại và thừa phát lại sẽ lần lượt đổi tên thành Văn phòng Thi hành án dân sự (THADS) và Thừa hành viên. Thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ theo chủ trương xã hội hóa một số hoạt động THADS tại Nghị quyết số 27 của Ban Chấp hành Trung ương.
Trước đây, chế định Thừa phát lại và Văn phòng Thừa phát lại được thực hiện theo Nghị định 08/2020 của Chính phủ. Nay với những thay đổi tại Luật 2025, việc ban hành Nghị định mới về tổ chức và hoạt động của Văn phòng THADS và Thừa hành viên là cần thiết nhằm khắc phục hạn chế và thúc đẩy xã hội hóa hoạt động THADS.
Do đó, dự thảo Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Văn phòng THADS, Thừa hành viên, đang được đưa ra lấy ý kiến.
Quy định chi tiết về việc tổ chức thi hành án
Theo Điều 30 Luật THADS 2025, thừa hành viên có nhiệm vụ, quyền hạn trong việc tổ chức thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án; tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu; lập vi bằng theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân; đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền thực hiện phong tỏa tài khoản, tài sản ở nơi gửi giữ; tạm ngừng giao dịch, tạm dừng việc đăng ký, chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng, thay đổi hiện trạng tài sản...
Tại Điều 57 của Dự thảo Nghị định đã quy định chi tiết đối với khoản 9 Điều 31 của Luật THADS 2025, về việc việc tổ chức thi hành án của Văn phòng THADS, Thừa hành viên.
Cụ thể, trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu thi hành án, Văn phòng THADS thực hiện thỏa thuận với người yêu cầu thi hành án về việc tổ chức thi hành án. Thỏa thuận về việc tổ chức thi hành án được thể hiện dưới hình thức hợp đồng dịch vụ, có các nội dung chủ yếu: Các khoản yêu cầu thi hành theo bản án, quyết định và ngày, tháng, năm yêu cầu thi hành án; Quyền, nghĩa vụ của các bên; mức thù lao, chi phí thi hành án; phương thức và thời hạn thanh toán; trách nhiệm do vi phạm hợp đồng; phương thức giải quyết tranh chấp; các thỏa thuận khác (nếu có)...
Việc giao kết hợp đồng có thể thực hiện trực tiếp hoặc trên môi trường số, được thể hiện dưới dạng văn bản giấy hoặc văn bản điện tử có ký số của các bên. Trường hợp lập bằng văn bản giấy, phải lập ít nhất 2 bản, có giá trị pháp lý như nhau, mỗi bên giữ 1 bản.
Điều 58 dự thảo quy định, trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày ký hợp đồng dịch vụ tổ chức thi hành án, Trưởng Văn phòng THADS ra quyết định thi hành án. Quyết định này phải được gửi cho VKSND và cơ quan THADS có thẩm quyền; thông báo cho đương sự cùng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Trường hợp người phải thi hành án tự nguyện hoặc đương sự thỏa thuận thi hành án mà phải dịch chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, Thừa hành viên sẽ có 3 phương án.
Phương án thứ nhất, ra quyết định giao tài sản như chấp hành viên theo quy định tại khoản 2 Điều 86 của Luật THADS 2025. Phương án hai, đề nghị chấp hành viên ra quyết định giao tài sản. Phương án ba là lập biên bản ghi nhận thỏa thuận, tự nguyện giữa các bên và thực hiện các thủ tục giao nhận tài sản, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục đăng ký chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản theo quy định.
Dự thảo nghị định cũng quy định việc đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án. Theo đó, ngay khi có đủ căn cứ áp dụng biện pháp bảo đảm quy định, Trưởng Văn phòng THADS có văn bản đề nghị cơ quan THADS có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án.
Văn bản đề nghị phải nêu rõ tên tài sản, số lượng tài sản đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm; người bị áp dụng; cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản, tài sản; căn cứ áp dụng biện pháp bảo đảm và gửi kèm bản sao bản án, quyết định; quyết định thi hành án; tài liệu thể hiện kết quả xác minh điều kiện thi hành án làm căn cứ đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm...
Văn phòng THADS phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về yêu cầu của mình. Trường hợp yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm không đúng mà gây thiệt hại cho người bị áp dụng biện pháp bảo đảm hoặc cho người thứ ba thì phải bồi thường.
Bổ sung quy định bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của Thừa hành viên
Dự thảo Nghị định đã bổ sung quy định về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của Thừa hành viên để thi hành khoản 4 Điều 27 Luật THADS 2025 - Văn phòng THADS phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho Thừa hành viên của Văn phòng mình.
Cụ thể, theo Điều 24 dự thảo Nghị định, Văn phòng THADS có nghĩa vụ mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho Thừa hành viên hành nghề tại Văn phòng mình. Việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho Thừa hành viên phải được duy trì trong suốt thời gian hoạt động của Văn phòng THADS.
Điều 25 dự thảo Nghị định quy định số tiền bảo hiểm tối thiểu là 400 triệu đồng/vụ việc và phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm. Kinh phí để mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của Thừa hành viên của Văn phòng THADS được tính vào chi phí hoạt động của văn phòng.
Về nguyên tắc bồi thường bảo hiểm, Điều 26 dự thảo quy định, trong phạm vi giới hạn trách nhiệm bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải bồi thường cho Văn phòng THADS khoản tiền mà Văn phòng này đã bồi thường hoặc sẽ phải bồi thường cho người bị thiệt hại.
Trường hợp hồ sơ yêu cầu bồi thường bảo hiểm xảy ra khi Thừa hành viên không còn hành nghề tại Văn phòng THADS đang có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, doanh nghiệp bảo hiểm vẫn có trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu Thừa hành viên và Văn phòng THADS đáp ứng đủ các điều kiện:
Thừa hành viên đang hành nghề tại một Văn phòng THADS khác và được tổ chức này mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho mình.
Văn phòng THADS có trách nhiệm bồi thường thiệt hại đang tham gia bảo hiểm tại một doanh nghiệp bảo hiểm.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp bảo hiểm đang cung cấp hợp đồng bảo hiểm cho Văn phòng THADS mà Thừa hành viên đang hành nghề có trách nhiệm bồi thường.
Đề xuất tăng chi phí tống đạt
Theo tờ trình, tính từ ngày 1-10-2019 đến ngày 30-9-2025, cả nước có 403 Thừa phát lại, 224 Văn phòng Thừa phát lại được thành lập tại 30 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Các Văn phòng Thừa phát lại đã tống đạt được 4.882.197 văn bản, lập 619.229 vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án 26 việc, trực tiếp tổ chức thi hành án 35 vụ việc, đạt tổng doanh thu hơn 1.092 tỉ đồng.
Theo quy định Điều 62 Nghị định 08/2020 về chi phí tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu của Tòa án, VKSND, cơ quan THADS, tối thiểu là 65.000 đồng/việc và tối đa là 130.000 đồng/việc.
Trường hợp tống đạt ngoài địa bàn cấp tỉnh hoặc ở vùng đảo, quần đảo ngoài địa bàn cấp huyện nơi Văn phòng Thừa phát lại đặt trụ sở mức chi phí này sẽ được Tòa án, VKSND, cơ quan THADS thỏa thuận với Văn phòng Thừa phát lại.
Điều 69 Dự thảo Nghị định đã tăng mức chi phí tống đạt lên tối thiểu là 120.000 đồng/lần tống đạt thành và tối đa là 240.000 đồng/lần tống đạt thành.
Trường hợp tống đạt giấy tờ, hồ sơ, tài liệu ngoài địa bàn tỉnh, thành phố nơi Văn phòng đặt trụ sở hoặc ở vùng sâu, vùng xa, đường sá xa xôi, đi lại khó khăn thì TAND, VKSND, cơ quan THADS thỏa thuận với Văn phòng THADS về chi phí tống đạt.
